![\"\"](\"https:\/\/assam.org.tr\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/9f1687b36272682d88ef7d3481444c51.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplum ve siyaset \u00fczerindeki etkisini, Amerikal\u0131 siyaset bilimci Richard Fagen\u2019in verdi\u011fi \u015fu \u00f6rnek \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: \u201cE\u011fer 2 bin ki\u015fiyi kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda kilit noktalara yerle\u015ftirebilecek bir d\u00fczenbazl\u0131k \u015febekesi kurabilme imk\u00e2n\u0131 olsa, Amerika\u2019n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc ve d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ABD Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne inand\u0131rmak i\u015ften bile de\u011fildir!\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0<\/p>\n <\/p>\n EMPERYAL\u0130ZM MEDYASI YA DA MEDYA EMPERYAL\u0130ZM\u0130 (I)<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Daniel Katz, Graeme Buton ve Denis McQuail\u2019le g\u00f6re, medyan\u0131n be\u015f temel i\u015flevi vard\u0131r. Bunlar; bilgilendirme, k\u00fclt\u00fcrel devaml\u0131l\u0131k, toplumsalla\u015ft\u0131rma, kamuoyu yaratma, e\u011flendirmedir.<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bili\u015fim ve ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n birbirine eklemlenmesi, internetin ivmeli geli\u015fimi ve foto\u011fraf makinesi veya kamera gibi kay\u0131tlama donan\u0131mlar\u0131n\u0131n teknolojik geli\u015fimi, habercilik alan\u0131nda farkl\u0131la\u015fmalara neden olmu\u015ftur. Bunun \u00f6rnekleri televizyon kanallar\u0131nda ve gazetelerin internet siteleri ile Youtube gibi odaklanm\u0131\u015f internet ortamlar\u0131nda, s\u0131radan insanlar\u0131n sa\u011flad\u0131klar\u0131 haberler konusunda izlenmektedir. K\u0131saca s\u00f6ylemek gerekirse; neredeyse internet ba\u011flant\u0131l\u0131 bir cep telefonuna sahip herkes, k\u00fcresel haber muhabiri olma potansiyeline sahiptir. Bu \u00e7er\u00e7evede haber muhabiri kavram\u0131, kalabal\u0131k kaynakl\u0131 (crowd sourcing) hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken, ba\u015fta yurt d\u0131\u015f\u0131 (yabanc\u0131) haber olmak \u00fczere haber muhabirli\u011finin de \u00f6nemini azaltmaktad\u0131r. Bu nedenle mevcut haber muhabirli\u011fi olgusu, muhtemelen \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde haberin oda\u011f\u0131nda olmayacakt\u0131r. K\u00fcresel haber olgusu ile birlikte herkesin izleyici ve herkesin haber muhabiri oldu\u011fu farkl\u0131 bir konuma ge\u00e7ildi\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir.<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130nternet ve sosyal medyan\u0131n en ilgi \u00e7ekici \u00f6zelliklerinden birisi, fiziksel s\u0131n\u0131rlar\u0131 ortadan kald\u0131rarak, yeni t\u00fcrden ve k\u00fcresel \u00f6zellikli bir kamusal alan olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. Bilgisayarlara ve ak\u0131ll\u0131 telefonlara etkile\u015fimli televizyon donan\u0131m\u0131n\u0131n etkilenmesi ile haberin olu\u015fumun da daha fazla k\u00fcreselle\u015fmi\u015f bir niteli\u011fe sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Twitter\u2019\u0131n 500 milyon, Facebook\u2019un ise bir milyar \u00fcyesi bulunmaktad\u0131r. \u00dcyelerin arkada\u015f listeleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dev bir salk\u0131m olu\u015fturduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, Arap Bahar\u0131 s\u00fcrecinde sosyal medyan\u0131n neden bu kadar etkili oldu\u011fu kolayca anla\u015f\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde Ukrayna krizinde ve \u00fclkemizdeki Gezi Olaylar\u0131 s\u00fcrecinde sosyal medyan\u0131n ne denli etkili oldu\u011funa hep birlikte \u015fahit olduk.\u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde haberi k\u00fcresel olarak izlemenin yan\u0131nda, haberi k\u00fcresel olarak yaratman\u0131n \u015fartlar\u0131 da geli\u015fmi\u015ftir. Bu yeni durum, medya i\u00e7in haber kavram\u0131n\u0131n k\u00fcresel haber kavram\u0131 olarak isimlendirece\u011fimiz yeni bir d\u00fczeye terfi etti\u011fini do\u011frulamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00fcreselle\u015fmenin temel arac\u0131 olan medyan\u0131n i\u015flevlerine ele\u015ftirel bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise yukar\u0131da verdi\u011fimiz egemen tan\u0131mlardan tamamen farkl\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re medya, ekonomik sistemin ve bilin\u00e7 y\u00f6netiminin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r. Genel ele\u015ftirel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla; pazar ekonomisi mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re yay\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve toplumda yaratt\u0131\u011f\u0131 etkinin, y\u00f6nlendirme, kullanma, pasifize etme, aktifle\u015ftirme,\u00a0de\u011fi\u015ftirme, y\u00f6nlendirme, par\u00e7alama, birle\u015ftirme eylemlerine y\u00f6nelik oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bireylerin yo\u011fun olarak medyan\u0131n etkisinde oldu\u011fu bir toplumda, en yayg\u0131n kabul g\u00f6ren de\u011ferlerin belirleyicisi medyad\u0131r. Medyan\u0131n denetiminde geli\u015fen kitle k\u00fclt\u00fcr\u00fc, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00fcreticisi ve koruyucusu olan toplumun denetiminden \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve tamamen ticari ama\u00e7l\u0131 olarak k\u00fclt\u00fcr end\u00fcstrisi taraf\u0131ndan yapay, tek tip ve seri olarak \u00fcretilmektedir. Siyaset, ekonomi, k\u00fclt\u00fcr, din k\u0131saca hayat\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131nda y\u00f6nlendirici, alg\u0131lat\u0131c\u0131 ve alg\u0131 y\u00f6netici olarak medya \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumdad\u0131r. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplum ve siyaset \u00fczerindeki etkisini, Amerikal\u0131 siyaset bilimci Richard Fagen\u2019in verdi\u011fi \u015fu \u00f6rnek \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: \u201cE\u011fer 2 bin ki\u015fiyi kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda kilit noktalara yerle\u015ftirebilecek bir d\u00fczenbazl\u0131k \u015febekesi kurabilme imk\u00e2n\u0131 olsa, Amerika\u2019n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc ve d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ABD Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne inand\u0131rmak i\u015ften bile de\u011fildir!\u201d<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nitekim 30 Ekim 1938\u2019de ABD\u2019de bu alg\u0131 y\u00f6netimi canl\u0131 olarak ya\u015fand\u0131. Milyonlarca ABD\u2019linin dinlemekte oldu\u011fu CBS radyosu ve ortak istasyonlar\u0131 Orson Welles ile Mercury Tiyatro Grubu H. G. Wells\u2019in \u201cD\u00fcnyalar Sava\u015f\u0131\u201d roman\u0131n\u0131 tiyatral bir \u015fekle sokarak sunmalar\u0131 ve dinleyenleri Marsl\u0131lar\u0131n d\u00fcnyay\u0131 istila ettiklerine inand\u0131rmalar\u0131 sonucu Amerika\u2019da b\u00fcy\u00fck bir kaos ya\u015fand\u0131. Polis, itfaiye ve ambulanslar\u0131n telefonlar\u0131, radyolar\u0131n, gazetelerin telefon santralleri kilitlenmi\u015fti. \u00c7o\u011fu yerde hayat fel\u00e7 oldu. Sokaklarda delice ka\u00e7\u0131\u015fan on binlerce insan g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u0130nsanlar telefonlarla sevdiklerine veda ediyordu. Kimisi de yan\u0131na birka\u00e7 par\u00e7a bir \u015fey al\u0131p arabalar\u0131na atlad\u0131, \u015fehirlerden k\u0131rsal kesimlere ka\u00e7maya \u00e7abalad\u0131. \u015eehirle ta\u015fra aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 yollar\u0131 kilitlendi. Sokaklarda ellerinde av t\u00fcfekleri ile uzayl\u0131 avlamaya \u00e7\u0131kanlar oldu. Kimisi de \u00e7areyi kiliselerde arad\u0131. Onlarca kilisede kurtulu\u015f i\u00e7in ayinler d\u00fczenlendi. A\u011flayarak Tanr\u0131ya dua edildi. Hala evlerinde yay\u0131n\u0131 dinlemeye devam edenler, pencerelerini, kap\u0131 pervazlar\u0131n\u0131 zehirli gazdan korunmak i\u00e7in \u0131slak havlularla kapatt\u0131\u2026<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Brezilyal\u0131 e\u011fitimci, filozof ve ele\u015ftirel pedagojinin etkili kuramc\u0131lar\u0131ndan olan ve \u201cEzilenlerin Pedagojisi\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla tan\u0131nan Paulo Freire, insan zihninin manip\u00fclasyonun bir \u00e7e\u015fit fetih arac\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler. Manip\u00fclasyon, bask\u0131 y\u00f6ntemleri ile istenilen sonu\u00e7lar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda kullan\u0131lan etkin bir y\u00f6ntemdir. ABD\u2019de manip\u00fclasyon bir numaral\u0131 sosyal kontrol arac\u0131d\u0131r ve manip\u00fclasyon a\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015facaklar toplumun en ak\u0131ll\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan se\u00e7ilerek, bunlara y\u00fcksek \u00fccretler \u00f6denir. Bu geli\u015fmeler neo-liberal kapitalist ekonomi ilkeleriyle uyum i\u00e7indedir. Manip\u00fclasyonla bir taraftan \u00e7o\u011funlu\u011fa, olup bitenlerde kendisinin de aktif bir \u015fekilde yer ald\u0131\u011f\u0131 duygusu a\u015f\u0131lan\u0131rken, di\u011fer taraftan ise, bu insanlar\u0131n geli\u015fmenin imk\u00e2nlar\u0131ndan yeterince faydalanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc kesilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00fcresel medyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan Amerikan k\u00fclt\u00fcr end\u00fcstrisi, Amerikan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya pazarlarken, hem ticari kazan\u00e7 sa\u011flamakta, hem de kendi ideolojisinin propagandas\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli k\u00fcresel manip\u00fclasyonlarla yapmaya devam etmektedir. Amerikan k\u00fclt\u00fcr end\u00fcstrisinin temelini Hollywood olu\u015fturmaktad\u0131r. Hollywood, sineman\u0131n bitti\u011fi, siyas\u00ee teolojinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yerdir. Amerika, d\u00fcnya \u00fczerindeki her alandaki hegemonyas\u0131n\u0131 silah g\u00fcc\u00fcne de\u011fil, medya g\u00fcc\u00fcne bor\u00e7ludur. K\u0131z\u0131lderililerden ba\u015flamak \u00fczere, ABD\u2019nin giri\u015fti\u011fi hi\u00e7bir sava\u015f ya da i\u015fgal yoktur ki, Hollywood filmleri \u00fczerinden zafer ya da hakl\u0131 gerek\u00e7eler \u00fczerine oturmas\u0131n. Sava\u015f\u0131 dahi manip\u00fcle edip end\u00fcstrile\u015ftiren bir zihniyetten bahsediyoruz. 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sonra olayla ilgili g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin defalarca televizyonlarda tekrar tekrar g\u00f6sterilmesi bireylerin akl\u0131nda yer etmesini sa\u011flamaya y\u00f6nelik k\u00fcresel manip\u00fclasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. “Tekrar” ve “s\u0131kl\u0131k” medyada \u00f6zellikle reklamlarda kullan\u0131lan en \u00f6nemli tekniklerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Haberlerde g\u00fcnlerce g\u00f6sterilen u\u00e7aklar\u0131n \u00e7arpma, kulelerden y\u00fckselen duman ve y\u0131k\u0131l\u0131\u015f an\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri elbette bu olay\u0131n son elli y\u0131lda unutulmaz g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin ba\u015f\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Sald\u0131r\u0131dan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra d\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 George W. Bush d\u00fcnya kamuoyuna bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. S\u00f6z konusu a\u00e7\u0131klama, temel olarak ter\u00f6rizmi k\u0131namaya y\u00f6nelik olsa dahi, metin i\u00e7erisinde \u00e7ok fazla ge\u00e7en “\u015feytan” ve “bizler\/onlar” ikilemi konunun nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve alg\u0131lat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koyuyordu.<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 20 Eyl\u00fcl 2001 tarihinde George W. Bush bir ba\u015fka tarihi konu\u015fma daha yapt\u0131. Bu konu\u015fmada Bush a\u00e7\u0131k\u00e7a vurguluyordu ki: “T\u00fcm b\u00f6lgelerde, t\u00fcm \u00fclkeler. \u015eimdi bir karar vermelidir. Ya bizimlesiniz, ya da ter\u00f6ristlerle”. Amerikan ba\u015fkan\u0131n olay\u0131 bu kadar siyah ve beyaz g\u00f6rmesi ve kamuoyuna bu \u015fekilde deme\u00e7ler vermesi sonras\u0131nda t\u00fcm \u00fclkeler a\u00e7\u0131k\u00e7a tehdit ediliyordu. Bu noktada ter\u00f6rizmin ne oldu\u011fu veya ter\u00f6rizme destek vermenin nas\u0131l oldu\u011fu tan\u0131mlanmad\u0131. \u00dcstelik siyasilerin bu konuyu tan\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131 gibi, medya da bu konuda \u00e7ok fazla ele\u015ftirel ve sorgulay\u0131c\u0131 bir yay\u0131n politikas\u0131 benimsemedi. ABD’nin g\u00fc\u00e7l\u00fc medya olanaklar\u0131na ve a\u011f\u0131na sahip olmas\u0131 s\u00fcreci y\u00f6netmede elini g\u00fc\u00e7lendirdi. D\u00fcnyada medya d\u00fczenine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, medyan\u0131n b\u00fcy\u00fck sermaye gruplar\u0131 taraf\u0131ndan denetlendi\u011fini ve kontrol edildi\u011fini biliyoruz. \u0130\u015fte bu gruplara sahip olan ki\u015filerin, Amerikan ekonomisi ve \u00e7\u0131karlar\u0131 ad\u0131na George W. Bush’un yan\u0131nda olmalar\u0131 gerekiyordu. \u00d6yle de oldu. Bush’un kesin \u00e7izgilerle \u00e7izdi\u011fi bu yolda yan\u0131nda kendisini destekleyen medya d\u00fczenine ihtiya\u00e7 vard\u0131. B\u00f6ylece: “Bu \u00fclke ter\u00f6rizme destek veriyor, cezas\u0131n\u0131 verelim. Hep birlikte d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131zla\/\u015feytanlar ile sava\u015fmal\u0131y\u0131z” \u015feklindeki arg\u00fcmanlar etkili oldu ve medyadan \u00e7ok az ele\u015ftiri ve kar\u015f\u0131 duru\u015f sergilendi. “Ter\u00f6r ile m\u00fccadele” politikas\u0131 kapsam\u0131nda 11 Eyl\u00fcl 2001 tarihinin \u00fczerinden bir ay dahi ge\u00e7meden, 7 Ekim 2001’de Afganistan’a kar\u015f\u0131 sava\u015f ilan edildi. Sonras\u0131nda hepimizin malumu s\u0131ra Irak\u2019a geldi. Bar\u0131\u015f, huzur ve adalet ad\u0131na, i\u00e7lerinde \u00e7o\u011funlukla masum halk\u0131n bulundu\u011fu kan, g\u00f6zya\u015f\u0131 ve adaletsizlik bu co\u011frafyalarda hala devam etmektedir Bireyler belki de bu olay ile ilgili h\u00fck\u00fcmeti su\u00e7layacakken, olay kahramanl\u0131\u011fa ve bir ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebildi. T\u00fcm bunlar da medyan\u0131n g\u00fcc\u00fcyle yap\u0131lm\u0131\u015f oldu.(DEVAM EDECEK…)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplum ve...<\/p>\n","protected":false},"author":19,"featured_media":4983,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-4986","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-islam-ulkeleri-dis-politika-inceleme-ve-arastirma-kurulu-ar"],"acf":[],"yoast_head":"\n