{"id":6042,"date":"2022-02-16T12:51:00","date_gmt":"2022-02-16T09:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/yeni.assam.org.tr\/index.php\/2022\/02\/16\/assam-anayasa-onerisi-en\/"},"modified":"2022-02-16T12:51:00","modified_gmt":"2022-02-16T09:51:00","slug":"assam-anayasa-onerisi-en","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/","title":{"rendered":"ASSAM Constitutional Proposal (2011)"},"content":{"rendered":"<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-6039\" src=\"https:\/\/assam.org.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg\" alt=\"TBMM'ne g\u00f6nderilmi\u015ftir\" class=\"caption\" title=\"ASSAM Anayasa \u00d6nerisi\" width=\"600\" height=\"879\" \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>MAY OUR NEW CONSTITUTION BE AUSPICIOUS<\/strong><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>INTRODUCTION<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>GNAT has undertaken a historical task. More precisely, in the last general elections, our nation gave this task to the GNAT. The Assembly has also started a study that allows the participation of all segments of our people. We perceive this preferred method in the preparation of the new Constitution as an important feature that allows everyone to get it off their chest. Because those who have been personally harmed by the unlawful acts have important issues to tell.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>As the Justice Defenders Association (ASDER), the victims of the last coup period and former members of the Turkish Armed Forces, who were the architect of the tutelage established on the political will, who served at various levels, they have important observations to talk about both the tasks and powers of the Armed Forces and the system generally.<\/strong><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong>WHY A NEW CONSTITUTION<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Because some rights granted by laws have been usurped by Constitutional institutions based on the provisions of the Constitution.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fundamental rights and freedoms are included in the Constitution as if to prevent them from being used but to prevent them, and believers and ethnic groups who do not share the official ideology are made the target of oppression and state forces. Care was taken to maintain the dominance of the dominant powers rather than being a social contract.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In the 1982 Constitution, although it seems that there is no obstacle in the use of fundamental rights and freedoms, a small request related to belief faced unlawful obstacles and the Constitutional Institutions put pressure and prohibitions into practice with the cooperation of the Constitutional Institutions. Then, <strong>coups, interventions, fine adjustments, obstacles, prohibitions, pressures began.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The 1982 Constitution, with its general features, did not leave the administration of the state to the nation, but had a structure that limited the powers of the legislative and executive powers, and on the contrary, increased the powers of irresponsible institutions against the nation. This situation, first of all, has led to relentless conflicts between the state organs, which should work in harmony, as a result of the irresponsible use of the given excessive powers.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The 1982 Constitution divided the government into two. On the one hand, the legislative and executive institutions that represent the national will, and on the other hand, the institutions in which the powers of the state are handed over. These institutions are endowed with such powers that they can tie the hands of those elected by the nation whenever they want. In other words to explain the situation; two captains on a ship, one turned the rudder to the right and the other to the left. The ship did not go in the direction that the two wanted, and sometimes faced the risk of embarking on a rock.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Armed Forces, Supreme Judiciary, Council of Higher Education and other independent constitutional institutions<\/strong> in the past; With the authority they got from the Constitution, they created ideological staffing that is contrary to the values of the Nation. They have rendered the political powers, whose ideology they do not share, incapable and inoperable. They have destroyed the political stability and destroyed the national will that chose it. They trampled on fundamental human rights and freedoms and inflicted irreparable harm on the State.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">By emphasizing the principle of fairness in representation, the administration, which was handed over to weak coalition governments, resulted in weaknesses and the resulting instability turned into an invitation to military coup and interventions.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The strong central government principle implemented as a form of government, on the one hand, limited the opportunity to meet local needs effectively, on the other hand, it made it difficult to protect and monitor the interests of the country at the highest level and in a timely manner in the shrinking region and world. Regional government systems were rejected by narrow-minded mentalities as they were seen as a step to disrupt the unitary structure.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Likewise, in a liberal world, the demands of ethnic entities and different beliefs, which should be considered the wealth of our country, have reached dimensions that cannot be resolved with a centralist approach. The fact that trying to meet these demands with oppressive practices and outdated discourses and methods may lead to the deterioration of the main unitary structure has become incomprehensible due to the current constitutional legislation.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Before proceeding to the question of what kind of constitution, it is useful to take a look at the foundations of the 1982 Constitution that allowed the restriction of fundamental rights and freedoms and the establishment of guardianship over political powers in our recent history, as well as the practices established using these foundations.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>a. CONSTITUTIONAL BASIS OF COUP;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Coups and bans <strong>have taken their basis from legal legislation and have been implemented by ideological personnel in Chaos and unstable areas.<\/strong> In other words,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><u>the first basis<\/u><\/strong> of the coups is <strong><u>legal legislation<\/u><\/strong>, primarily the Constitution;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><u>the second basis<\/u><\/strong> is <strong><u>ideological staffing<\/u><\/strong>, which is formed by making use of this legal legislation;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">and <strong><u>the third basis<\/u><\/strong> is <strong><u>political instability<\/u><\/strong> caused by weak coalition governments.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ignoring the articles of the 1982 Constitution that determine the authorities and responsibilities of institutions and organizations that give sovereignty to the nation, fundamental rights and freedoms;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In particular, it has been seen that the pressure and interventions initiated with February 28 process have been legally based; considering the goal of &#8220;<strong>reaching the level of modern civilization&#8230;<\/strong>&#8221; in the second paragraph of the <strong>starting article<\/strong>, <strong>the tendency to see the life of the nation as outdated and a threat to the state<\/strong>;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>the tendency to look at religious people as a threat by emphasizing the concept of \u201cSECULARISM\u201d in its second article;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>the suspicion that the eight reform laws, which are believed to ensure reaching the \u201clevel of contemporary civilization\u201d and protecting the \u201csecular nature\u201d, <u>in Article 174<\/u> regarding the protection of the reform laws, are under threat;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>the understanding that it is up to the TAF to determine the time and to take the decision to \u201cprotect and watch over the Republic of Turkey\u201d in Article 35 of the \u201cTAF Internal Service Code\u201d in order to be prepared for the Armed Forces in terms of training, weapons and equipment.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Giving meaning and activity to the Constitution and articles of law was made possible by primarily <strong><u>determining the reactionary as an internal threat<\/u><\/strong> in the internal threat section of the <strong>\u201cNational Security Policy Document\u201d<\/strong>, which is the directive of the Security planning in the State.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Undoubtedly, if the Constitution and laws are interpreted ideologically, it is possible to find a legal basis for coups.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>b. LEGAL BASIS OF THE SEPTEMBER 12 COUP;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The legal basis of the military coup of September 12, 1980 was announced in the first statement of the National Security Council, which was read over the radio.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>\u201cIt took the decision to fulfill the duty of protecting the Republic of Turkey, given by the Internal Service Code, on behalf of the almighty Turkish Nation, within the chain of command and by order, and the administration of the country was completely seized&#8230;.\u201d<\/em><a name=\"_ftnref1\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[1]<\/a><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">An authority that was put in order to be ready for the Armed Forces in terms of training and equipment when given internal security duties, or included in the Internal Service Code for this reason, could be interpreted as a coup task by those who assumed the command and control of the Armed Forces.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>c. CONSTITUTIONAL BASIS OF FEBRUARY 28, 1997 POST-MODERN NATIONAL SECURITY COUNCIL (NSC) COUP:<\/strong><a name=\"_ftnref2\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[2]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>February 28 process is a coup by the President of the NSC and military members.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The National Security Council is a constitutional institution established by the 1961 Constitution and continuing its existence in the 1982 Constitution. Although it is an advisory board, it has fulfilled the task of keeping the political will under control since its establishment.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In its initial form, 5 out of 10 members are soldiers. Intervention when the President supported the Soldiers in the Council <em>(12 March, 28 February)<\/em>, that is, the requests of the board became law. When the President took the side of the representatives of the national will <em>(ie, civilians)<\/em>, the soldiers could not make the established order accept their demands, and there were de facto coups in which the military seized the administration. <em>(September 12, 1980)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">With the amendment made in the Law on the General Secretariat of the NSC and the National Security Council in 2001, the number of members was increased from 10 to 14, of which only 5 were soldiers. It is not possible to take similar decisions and impose them on the Grand National Assembly of Turkey and the Government, as there is no military dominance in the council, where decisions are taken by absolute majority, as was the case on February 28, 1997. But it forces the military to be constantly involved in politics. The soldier who is interested in politics makes the State appear to be two-headed.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The fact that the soldier, who is at the center of the coups and impositions, is represented by three Force Commanders and the Gendarmerie General Commander, in addition to the Chief of General Staff, in the NSC convened under the Leadership of the President gives the Armed Forces a separate political power to intervene in politics.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>d. CONSTITUTIONAL BASIS OF APRIL 27, 2007 ELECTRONIC MEMORANDUM;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The Internet Memorandum of April 27 began with the sentence <strong><em>\u201cIt is observed that some spheres, which are making an inexhaustible effort to erode the fundamental values of the state of the Republic of Turkey, especially secularism, have increased their efforts recently&#8230;\u201d<\/em><\/strong>. When examined, it is understood that reference is made to the principle of secularism in Article 2 of the Constitution and to the duty to protect and watch over the Republic in Article 35 of the Internal Service Code.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>e. SUPREME MILITARY COUNCIL, TURNED INTO THE DISCHARGING BOARD ON CONSTITUTIONAL BASIS;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Although it is not a constitutional institution, <strong>the Supreme Military Council, of which decisions were excluded from judicial review by Article 125 of the 1982 Constitution<\/strong>, functioned as a <strong>mechanism for ideological staffing<\/strong> with general promotions and ex officio retirement practices.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In addition, after the enactment of this authority in the Constitution, 1637 officers and non-commissioned officers were dismissed from their jobs and professions by bypassing the judiciary and by illegal actions, ignoring fundamental rights and freedoms.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">With the <strong>Constitutional amendment<\/strong> dated September 12, 2010, <strong>\u201cSeparation proceedings due to indiscipline and moral situation\u201d<\/strong> were opened to judicial review, <strong>but promotions and retirement due to lack of staff were again excluded from judicial review<\/strong>.\u00a0When considered together with the recruitment of personnel to the Armed Forces, the structure of the Supreme Military Administrative Court; <strong>keeping the promotions and retirements of generals out of judicial review<\/strong> and <strong>the authority to be removed from the Armed Forces by administrative proceedings without a judicial decision<\/strong> <strong>include sufficient powers for ideological staffing in the Armed Forces<\/strong>, which is contrary to the values of the Nation and constitutes the great second support of the coups.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">During the coup periods, the Armed Forces, which took other public institutions under its control, <strong>became the leader of ensuring a full staffing in the public sector, with the discharges it had enforced<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>f. COUPS ON COUNCIL OF HIGHER EDUCATION AND ITS CONSTITUTIONAL BASIS;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">According to the Annex-17 Article added to the Higher Education Law in 1990, in accordance with the provision that <strong>\u201cdressing is free in higher education institutions, provided that it is not contrary to the laws in force\u201d<\/strong>; while there was no problem in universities due to the headscarf until 1997, in 1995, headscarved female students were prevented from entering classes and universities by Kemal G\u00fcr\u00fcz, who was appointed as the head of the Council of Higher Education, which is a constitutional institution.\u00a0<strong>During the Kemal G\u00fcr\u00fcz and Erdo\u011fan Tezi\u00e7 period, neither the government nor the parliament could control the Council of Higher Education.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Since December 06, 1995, when he was brought to the administration of the Council of Higher Education, Kemal G\u00fcr\u00fcz carried out the staffing and discharging, which can be considered a coup, in the administration of Higher Education Institutions for 8 years. <strong>He has committed a great persecution by exclusion of students with head scarves from universities and by ensuring that new students are not registered.<\/strong>\u00a0Erdogan Tezi\u00e7, who was brought to the same task after him, went one step further than Kemal G\u00fcr\u00fcz with his actions. They received wide support from the Presidents of their time in staffing and the illegal practices of the Council of Higher Education.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The fact that the new Presidents will be elected by popular vote does not make it possible to make staffing that is contrary to the values of the nation in higher education<\/strong> but the Parliament&#8217;s hands were tied against the illegal practices of this institution, the state was incapacitated and the will of the nation could not prevent open unlawfulness.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>g. COUPS ON JURISDICTION AND ITS CONSTITUTIONAL BASIS;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The years 2007 and 2008 were <strong>passed as the years in which the country&#8217;s agenda was directed by the obstructions made by the high judicial bodies.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>MAY 03, 2007 JUDICIAL COUP:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">When the election process of the President started, the case of \u201c<strong>Cancellation of the vote, as 2\/3 majority of &#8216;367&#8217; votes was not obtained for the opening of the session in the Grand National Assembly of Turkey for the Presidential election<\/strong>\u201d, filed upon the request of the Main Opposition Party, was accepted; with its decision on May 03, 2007, <strong>it prevented the Grand National Assembly of Turkey from electing the President<\/strong> and dragged the country into an uncertain course; as a result, the general elections for the deputies were delayed and the country was governed by an expired President for more than three months.\u00a0<strong>This decision will take its place in history as a coup to the will of the nation by the Constitutional Court.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>JUNE 05, 2008 JUDICIAL COUP<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The Constitutional amendment<\/strong> made to <strong>remove the headscarf ban<\/strong> applied in universities was overshadowed by the party closure case, and although it did not have the authority to review it on the merits, it was reviewed on the merits and <strong>canceled with the decision announced by the Constitutional Court on June 05, 2008<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In its reasoning announced on October 22, 2008, the Court tried to explain the principle of secularism, which is included in Article 2 of the Constitution and which has no definition, with unwritten norms of law; <strong>it offended the national conscience by taking non-religious philosophical movements and their doctrines as reference, instead of taking the sacredness of the nation, its cultural accumulation up to 1000 years, customs, traditions, religion and spiritual sensitivities as reference,<\/strong> and announced to the whole world what kind of ideological staffing it was in.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The Constitutional Court placed itself in a position above the Grand National Assembly of Turkey, and took away the power of arranging the Constitution from the TGNA.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>It has dealt a blow to the belief and will of the nation by using its decision not in the direction of removing the bans before the nation, but in the direction of the continuation of the bans that will eliminate the delusions of the minorities.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>JULY 30, 2008 JUDICIAL COUP<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Against a political party that received 47% of the vote, due to the reasons that the majority of the nation does not take seriously and especially the constitutional amendment made to abolish the ban on veiling applied unlawfully in universities;<\/strong> the closure case opened by the Chief Prosecutor of the Supreme Court was <strong>accepted<\/strong> and the ruling party was punished by cutting half of the treasury aid, and under the threat of closure, attempts to improve fundamental rights and freedoms were prevented.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>This decision has taken its place in the social and political history of our country as a coup to the national will by the Supreme Judicial Institutions, with the implicit support of the Constitutional institutions, especially the Armed Forces.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Presidents, who have the last say and signature in appointments to the High Judiciary organs, Higher Education Institutions and University Rectorates, the Armed Forces and positions at the top of the bureaucracy, have served as the most important actor of the ideological staffing in the State Bureaucracy and the summit of bureaucratic authority, according to the ideologies they represent. For this reason, presidential elections have always caused crises. The Grand National Assembly of Turkey has always been put under pressure so that people who are endowed with the moral values of the nation are not elected President. In the periods when this was successful, negative staffing emerged and our nation suffered by being deprived of its basic human rights and freedoms.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The fact that the new Presidents will be elected by the people blocked the way of staffing against the values of the nation, and with the September 12, 2010 Constitutional amendment, the changes made in the structure of this Court and the Supreme Board of Judges and Prosecutors paved the way for their decisions to remain in line with the law.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>h. PERIODS OF INSTABILITY THAT PROVIDED A BASIS FOR COUPS:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Our recent history shows that military coups or interventions follow long periods of political instability.<strong>\u00a0From December 13, 1970 to September 12, 1980, 12 coalition governments came to power in 10 years.\u00a0<\/strong>Eight of them served less than one year. During these weak coalition governments, political and economic stability deteriorated, anarchy became uncontrollable, the nation was overwhelmed, and the <strong>September 12, 1980 Coup<\/strong> came as a savior while looking for a way out.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Again, from June 23, 1991 to February 28, 1997, 7 different Governments took charge in 6 years.<\/strong> Four of these seven governments were in office for six months and one for less than a year. During these weak coalition governments, economic and political stability deteriorated, followed by <strong>the post-modern March 28, 1997 National Security Council Coup<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On the other hand, <strong>in the 8-year period between 13 December 1983 and 23 June 1991<\/strong>, three governments formed by one and the same party remained in office and 4 governments formed by the same party <strong>in the 9-year period between 18 November 2002 and the present day<\/strong>.\u00a0In these periods of political stability, solutions to the country&#8217;s problems were found by the political powers. As it is understood from the Sledgehammer and Ergenekon cases, there was no change in the legal basis and ideological staffing, and <strong>even though actual coup plans were made, the possibility of coup and intervention was not given<\/strong>.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><strong>WHAT KIND OF CONSTITUTION<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>New Constitution should;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Protect fundamental human rights and freedoms,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Establish inner peace,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Establish the principle of ensuring justice and the rule of law,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Make the National Will prevail and maintain stability,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Establish a modern and advanced management system,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Provide the opportunity to communicate closely and continuously with the outer world.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ASDER advocates the following principles for the provision of general acceptance and demands that they be included in the New Constitution.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>a. THERE SHOULD BE NO OFFICIAL IDEOLOGY IN THE CONSTITUTION<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Constitution should be an agreement not only between the state and society, but also between themselves, which allows society to live together. Although any person has no similarity of thoughts and beliefs with the society generally, Constitutional rights should enable him to accept becoming a citizen of this state. It should form a state umbrella, standing at the same distance to the differences. Dictating an official ideology, adopting an idea or a thought and marginalizing others, or, more clearly, being hostile, undermines agreement, the principle of equality, the sense of justice, and sees those who differ as dangerous, harmful and threatening. They isolate the different ones from the state, from the public sphere, from the state services.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In our recent history, the <strong>secular-left-nationalist<\/strong> view has been adopted as the official ideology under the name of Ataturkism and Kemalism. Those other than this ideology were classified as separatist and destructive movement members, extreme leftist, racist, extreme rightist, reactionary, Kurdish, Armenian, etc. in the security documents of the state and were seen as internal threats and, as a result, they were dismissed from public duties, shown as a target to the security forces, and isolated. Different ideologies were declared guilty beforehand. Not being a member of the official ideology was considered enough to be considered a criminal.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The official ideology first divided the public officials and dissenters were purged; After the unity of ideology was achieved in the public institutions, the society was divided and split into enemy camps.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The state cannot be a party to any ideology, it is the defender and protector of basic human rights and freedoms. It should be a supporter of law, justice, right, equality, freedom and internal peace.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>b. THERE SHOULD BE NO IRREVOCABLE ARTICLES<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The presence of irrevocable provisions implies distrust of the Nation and future generations. However, it may be the result of the protection instinct of a coup-plotter mentality. The constitution should be a text of agreement on which the nation has agreed, not imposed.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The first three articles of the 1982 Constitution and the Revolution Laws in article 174 were stipulated in the fourth article as irrevocable articles. It may not even occur to anyone to alter the points mentioned in the first three articles, nor may there be such a request. But instead of these provisions, which are deemed appropriate today, it can be thought that the society will feel new needs after a while and it will turn towards better goals as a result of new regulations. Those who put this article into effect may also have left the society. Cannot these article be adapted to today&#8217;s conditions? If those who want to alter arise, should they conflict with those who do not want to? Every article and constitutional rule should be able to be altered if the society wishes.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>c. THE PRINCIPLE OF SECULARISM SHOULD NOT BE INCLUDED IN THE CONSTITUTION<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The principle of secularism<\/strong> was included in the 1924 Constitution of our country in 1937, as one of the three states in the constitution of this principle. Today, it is a constitutional rule that is found in the constitution of only 21 of nearly 200 countries, but whose implementation in our country is unlike any other country&#8217;s practice and purpose of putting it into the constitution, and it is a constitutional rule that hangs like the sword of Damocles on the heads of religious people in Turkey.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">According to some, it is freedom of religion, according to some it is the rule of not blending religion and state affairs, according to some it is the name of not expressing beliefs, according to some it is atheism <em>(non-religious)<\/em>, according to some it is hostility to religion. After all, it is a foreign concept that has not been deliberately defined and has been fulfilled in the Constitution, \u201cThe Religion of the Country is Islam\u201d in order to remove the Islamic belief from the society.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In other words, it has been the official religion of the state since its entry into the Constitution. If people who do not adopt this religion <em>(secularism)<\/em> cannot suppress their belief, they could not take office in important positions in the state, and citizens were not brought closer to the state.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">It is an anti-democratic rule against basic human rights.\u00a0<strong>It should not be included in the new constitution.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>All beliefs must be under the protection of the state. Beliefs should be protected by the constitution and laws, and interference should be prevented by law.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">None of the articles and provisions of the Constitution to be made in our country, which is 99% Muslim, should not contradict any verse of the Qur&#8217;an. In order to ensure this issue, a delegation from the Directorate of Religious Affairs should also be present in the work of the New Constitutional Commission of the Assembly.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>d. OFFICIAL LANGUAGE SHOULD BE TURKISH, MOTHER TONGUE BASED EDUCATION SHOULD BE PROVIDED\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Although language is one of the unifying values of being a nation, different ethnic groups should be provided with the opportunity to use and maintain their culture and language so that they can be citizens of the state with equal rights. Everyone should be given the freedom to speak and use the language of their choice.\u00a0<strong>The freedom of ethnic groups to speak and develop their language and to have education in their own language should be protected by the constitutional measures.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>But the official language in the institutions of the state and in international relations should be Turkish.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>e. FUNDAMENTAL HUMAN RIGHTS AND FREEDOMS MUST NOT BE RESTRICTED<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The 1982 Constitution, on the one hand, expresses fundamental rights and freedoms, on the other hand, it forms restrictions for the security of the State.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The right to life, freedom of religion and conscience, freedom of thought, freedom of possession, protection of morality and generation<\/strong>, which are considered as human&#8217;s innate <strong>negative rights and freedoms<\/strong>, should be constitutionally guaranteed and they should not be restricted.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Violations of these freedoms should be prohibited by measures through law.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Positive rights and freedoms<\/strong> include the freedom of education, health, employment, entertainment, rest, travel, work and establishment, which are among the <strong>social and economic<\/strong> rights of human beings.\u00a0These rights and freedoms are the rights to be developed in civil society and social life. In order for these freedoms to be exercised in the Constitution, the opportunity to <strong>organize civil society<\/strong> should be provided and non-governmental organizations should be encouraged. This area of freedom should also be taken under unrestricted protection.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The active rights and freedoms of people also express their political rights and freedoms.<\/strong> When the right to vote, to be elected, to form parties and associations, to be a member of parties and associations in this classification allows people to participate in the administration and have a say in the administration, the use of this right should be encouraged and facilitated.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The constitution should place service to humanity at the center of state services.<\/strong>\u00a0<strong>It should be based on keeping people alive, protecting and developing them, and legal arrangements should be made to punish rapes.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>f. DEATH SENTENCE SHOULD BE INCLUDED<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The right to life is the fundamental right of the person.\u00a0<\/strong>In order to protect this right, there must be a penalty that will deter anyone who intends to intentionally kill a person.<strong>\u00a0Our belief is that the punishment is effective, it will prevent the commission of criminal acts, and if it is not effective, it will encourage people to commit crimes. Even if it is not imposed for other acts, the death penalty should be given to those who kill people deliberately. Through this way, the killing of innocent people can be prevented.\u00a0<\/strong>But by the family of the murdered person, the killer&#8217;s death sentence should be able to be changed to different sentences.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>g. A CITIZEN SHOULD NOT HAVE A CONSTITUTIONAL TITLE<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Our constitution should not contain terms and words that would evoke nationalism and cause ethnic rivalry among our people. Our constitution should not be stuck with the discourses of minority groups. It should be at an equal distance to all our citizens and their ethnic identities. Expressions that will cause stubbornness and ethnic superiority competition that will not benefit anyone should be avoided.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cEveryone who is affiliated to the Republic of Turkey by a bond of citizenship is called a Turk regardless of religion and race.\u201d\u00a0Instead, the Constitution should state that <strong>\u201cCitizenship is a fundamental right. Everyone who gains this status in accordance with the principles stipulated by the law is a citizen of the Republic of Turkey.\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>h. THERE MUST BE PRESIDENTIAL SYSTEM<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Our new President will be elected by popular vote.\u00a0<strong>An irresponsible President elected by popular vote, a prime minister appointed by the Parliament but responsible for the entire executive, may be the most effective formula to get things stuck.<\/strong>\u00a0In any case, the President will be elected with a vote of more than 50%. But the party in which the Prime Minister comes out may not usually get 50% of the vote from the public. Especially if the coalition is mandatory, this rate will go down further. The question of which one is more worthy of the trust of the people will always be a matter of mind-boggling and tampering.\u00a0<strong>The current situation leads the country to a two-headed administration.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">On the other hand, in a parliamentary democracy, that is, the election of the prime minister on the parliamentary side weakens the supervisory role of the Parliament on the government. Considering our election system, due to the authority of the Prime Minister over his party, the Grand National Assembly of Turkey cannot go beyond a mechanism that enacts laws with the instruction of the Prime Minister. As such, when it is overshadowed by the Parliamentary Government and the Prime Minister, other powers and the judiciary can sometimes influence both powers.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In terms of the principle of separation of powers is more effective, the executive has the opportunity to act quickly in accordance with the conditions of the day, eliminating the dualism, enabling the GNAT to supervise the executive more effectively, communicating with the outer world more effectively, and not being able to have tutelage over the President; <strong>Turkey should be governed by the Presidential system.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>i. THE FORM OF ADMINISTRATION SHOULD BE ORGANIZED ACCORDING TO THE PRINCIPLES OF REGIONAL UNITARY STATE AND ADMINISTRATIVE AUTONOMY<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0In an era when even individual activities are adjusted to global scales, country problems cannot be solved only by considering them from within the borders. All functions of the state must also be performed taking into account the outer world and global developments. Each Ministry should consider external balances in its main areas of activity. Education, economy, defense, transportation, justice, commerce, industry, customs and etc. every activity can be achieved by addressing both the outer world and the country, and national security and welfare can be achieved.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">As such, the central administration, that is, the Ministries that constitute all the main fields of activity of the state, cannot both follow the outer world and develop appropriate policies in a timely manner, and carry out their activities in the most remote corner of the country without interruption, in terms of the principles of administration. Then, <strong>some powers of the center should be left to local authorities. While doing this, the unitary structure should not be disturbed.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In particular, <strong>if it ensures the control of budgetary income and expenditure by elected local organs and authorities, it can both maintain the unitary structure and ensure the security of its country and the welfare of its nation more economically, faster and with better quality, with a modern administration on a global scale<\/strong> <strong>by keeping the authorities and responsibilities related to the central administration, legislation, judiciary, internal security, foreign defense and foreign policy in the central administration<\/strong> if the central government devotes its attention to these fields of activity and foreign relations, <strong>it divides the execution with the local administrations, for which it takes appropriate measures<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Each authority can manage a maximum of 10 subordinates. Considering this, <strong>regional authorities should be established.<\/strong>\u00a0Provinces should also be affiliated to these regional authorities.\u00a0<strong>The boundaries of the seven geographical regions should also be the boundaries of the Regional Authorities. Fear of ethnic division should not prevent effective government organization.<\/strong>\u00a0Fair governance ensures new participation, not division. We must get rid of our fears. It should be taken for granted that administrative autonomy and regional administrations will have the effect of strengthening the unitary structure.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The form of government of our country in the <strong>Constitution is with the Administrative decentralization model in accordance with the principle of Unitary, Regional State; Legislative and Judicial power should be in the central government, a part of the executive power should be transferred to the regional administrations, and the regional administrations should have transferred some of their executive power to the lower level local authorities, and the Central Government should have the power to control the regional and sub-local administrations with the ability to increase and decrease these powers.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>j. IT MUST BE ENSURED THAT THE NATIONAL WILL ESTABLISHES AUTHORITY OVER ALL STATE INSTITUTIONS<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The manifestation of the national will is the Grand National Assembly of Turkey. The parliament, that is, the legislature, should be able to control the executive. The Executive should be able to exercise authority over all government agencies; The judiciary should also be independent and impartial, but should not interfere with the legislature and the executive. Since the Deputies are under the control of the party&#8217;s above organs and the leader in the current election system, effective control of the legislature over the executive is not possible.\u00a0<strong>A bicameral presidential system means an independent and strong parliament. If we want the people elected by the nation to govern every institution, a presidential system should be established in the Constitution.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Parties are indispensable organs of democracy. The parliament gets its power from the parties, and the parties get their power from the vote potential they have. In a parliamentary democracy, governments made by the Assembly must have a majority in the assembly in order to govern all the organs of the executive. Governments that consist of a distribution of votes that have to make a coalition are weak. It is difficult for the State to establish powerful authority over its Institutions.\u00a0<strong>For this reason, the electoral thresholds should be raised in a way that will ensure stability in the government, and that justice in representation should be waived, and a two-party, bicameral presidential system should be established.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In order for the Executive Institutions not to become uncontrollable, the necessary control and supervision should be given to the governments through the Constitution.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>k.\u00a0<\/strong><strong>THE PATH OF CIVIL DICTATORSHIP MUST BE BLOCKED<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The presidential system, in which the principle of separation of powers is most strongly applied, does not allow civil and military dictatorships, coups and interventions due to its independent and effective parliamentary power. Therefore, the Presidential system should be introduced by the Constitution.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>l. THERE SHOULD BE NO JUDICIAL TUTELAGE OVER POLITICS<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Preventing the judiciary from oppressing the legislature and executive and preventing conflict at the top of the State; Leaving the decision-making authority in the problems between the legislative, executive and judicial organs to the TGNA, which was elected by the votes of the people; Since it is essential for both the peace and trust of the nation and the stability of the country, <strong>the approval authority of the decisions of the Constitutional Court pertaining to the executive and legislative organs, including the President, as well as political parties, should be the Grand National Assembly of Turkey<\/strong>.<strong>\u00a0<\/strong>The election of the Presidents of the Court of Appeals, the Council of State and the Court of Accounts, which are political authorities, and the Chief Prosecutor of the Court of Appeals should also be formed\u00a0 by the Grand National Assembly of Turkey.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The indictments of the Chief Prosecutor of the Court of Appeals should also be sent to the Constitutional Court after the approval of the Grand National Assembly of Turkey.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">If there is a concern that the consolidation of the powers in the Grand National Assembly of Turkey and the judicial organs will be dominated by politics, the concerns can be alleviated by thinking that ideologies contrary to the values of the nation will prevail, and that it is better for the will of the nation to dominate.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>m. COUNCIL OF HIGHER EDUCATION SHOULD REMAIN, SCIENTIFIC AUTONOMY SHOULD BE ENSURED IN UNIVERSITIES.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The Grand National Assembly of Turkey should be given the authority to initiate an investigation and dismiss the teachers and administrative staff, and to elect, appoint and dismiss the Head of the Council of Higher Education and the Rectors.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Additional measures for the establishment of the scientific autonomy of universities should be made in the Constitution and related Laws.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>n. MILITARY SHOULD NOT BE ABLE TO ESTABLISH TUTELAGE OVER POLITICS<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The reason at the center of the search for a new Constitution is that military coups and military tutelage have been established over the institutions of the state, especially politics, in the last 50 years, and the last two Constitutions have been made by coup-plotter soldiers. For this reason, the issue of removing the coups and the foundations of the military tutelage system from our Constitution and the legislation in force, which we have emphasized in the first section, should be an important motive in the preparation of the new constitution.\u00a0<strong>The new Constitution should abolish the legal legislation that was based on coups, allowed ideological staffing and which leads to destabilization.<\/strong>\u00a0The nation is determined in this matter. Parliament should show the same determination.\u00a0<strong>In the light of the principles set forth in the following paragraphs, if the necessary arrangements are made in the Constitution and laws, there is no doubt that the obstacles in front of our State on the way of advancement and progress will disappear and our Armed Forces will become stronger.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In order to achieve this;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1)<\/strong>\u00a0<strong>THE NATIONAL SECURITY COUNCIL MUST BE ABOLISHED<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The fact that the soldier, who is at the center of the coups and impositions, is represented by three Force Commanders and the Gendarmerie General Commander, in addition to the Chief of General Staff, in the NSC convened under the Leadership of the President gives the Armed Forces a separate political power to intervene in politics.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">There is already a Supreme Military Council under the chairmanship of the Prime Minister, which allows the discussion of military and security issues. <strong>If the goal is the combat readiness of the Armed Forces and measures to be taken against external threats, these issues are already within the duties of the Supreme Military Council. The Deputy Prime Ministers, Ministers of Interior, Foreign Affairs and Justice, who are civilian members of the NSC, can also join the Council Members and the Supreme Military Council can be transformed into a state that can perform the function of the NSC.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The NSC should be transformed into a \u201cSTATE COUNCIL\u201d headed by the President, its members should consist of representatives of the Parliament, the Supreme Judiciary, the Executive and Independent Institutions, only the Chief of the General Staff should represent the TAF at this meeting. The staff of the Secretariat General of the National Security Council should be completely demilitarized and transformed into the \u201cGeneral Secretariat of the Council of State\u201d.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2)<\/strong>\u00a0<strong>GENERAL STAFF SHOULD BE AFFILIATED TO MINISTRY OF NATIONAL DEFENSE AND TURKISH ARMED FORCES SHOULD BE RESTRUCTURED<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The 1982 Constitution holds the Council of Ministers problematic against the Grand National Assembly of Turkey in ensuring national security and preparing the Armed Forces for homeland defense and he states that the duties and powers of the Chief of General Staff, proposed by the Council of Ministers and appointed by the President, will be regulated by law, that he is responsible to the Prime Minister for these duties and powers, that he is the Commander of the Armed Forces, and that he will fulfill his duty of commander-in-chief on behalf of the President in wartime. (Art.117)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">With the words chosen by the coup-plotters, the General Staff was as if it had been turned into an autonomous Command, and with its armed power, constitutional and legal powers, it established authority from the top to the lower organs of the State, thus paving the way for the formation of a tutelary system and therefore for coups and interventions.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Under the threat of a coup, the multi-headed administration created obstacles to the development of the country. Interventions in the Constitutional and legal Boards led to the deterioration of political stability, followed by economic stability, then the anarchy and chaos, in this case de facto military interventions and coups.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Therefore,\u00a0<strong>the Chief of General Staff should be brought under the control of the political authority. Organization connections should be rearranged in the new constitution and the Armed Forces should be reorganized in a way that will increase the contemporary requirements and the international effectiveness of our country.<\/strong>\u00a0Here, it should be ensured that the administration of the TAF, whether in peace or in war, is carried out by the elected civilian will.\u00a0<strong>It should be evaluated that the establishment of the Presidential system in our country will be a democratic solution to this issue as well.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The General Staff should be subordinated to the Ministry of National Defense by being reduced in size to provide consultancy and coordination between the Forces.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Land, Naval and Air Force Commands should also be directly subordinate to the Minister of National Defense.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Army Headquarters in the Land Forces should be abolished and the Corps should be directly connected to the Land Forces Command.\u00a0<strong>For low-level conflicts in peacetime, one corps in the east, west and center, and one corps for foreign alliance missions should be professionalized with all its personnel. The obligation to serve in the military for all-out war must be maintained. Its duration should be as long as the training period (6-9 months), all social facilities (officers&#8217; clubs, military mess, military camps, recruiting offices, military courts) should be demilitarized and the combat elements of the army should be strengthened.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In Naval and Air Force Commands, Naval and Tactical Air Force Headquarters should be transformed into Tactical Command and coordination headquarters, and other combat support elements should be fully professionalized.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Schools that train officers, non-commissioned officers and specialist personnel form <strong>a command<\/strong> with the <strong>Special Forces<\/strong> Command, the Mobilization <strong>Investigation Boards<\/strong> and the <strong>Unconventional Forces<\/strong> that will serve in the Total War, through a Command; <strong>electronic warfare and military intelligence units<\/strong> <strong>should also be directly affiliated to the Ministry of National Defense through a separate Command<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>3)<\/strong>\u00a0<strong>TASK OF THE TURKISH ARMED FORCES SHOULD BE REDEFINED<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Although it is not a constitutional issue, the tasks assigned to the TAF by law and the tasks interpreted have dragged the country into difficulties. In parallel with the new Constitution, the task of our Armed Forces should be redefined.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In its current form, <strong><em>,\u201cThe duty of the Armed Forces is to guard and protect the Turkish homeland and the Republic of Turkey, which has been appointed by the Constitution.\u201d <\/em><\/strong>this article has caused our Armed Forces to turn to internal security rather than external security, to intervene in politics, to put political powers under tutelage and to act as regime guards.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">While the task is being rewritten, <strong>the TAF should be removed from being a regime guard<\/strong>; The task of internal security should be taken from the responsibility of the TAF; <strong>It should be taken out of politics and put in a position and power to be used purely against external threats<\/strong>; their tasks in peacetime, in times of tension and in war must be clearly articulated;<strong> In peacetime, it should allow the sending of forces to intercontinental and overseas distances within the framework of alliances<\/strong>; by changing the concept of defense, national defense should be launched from across the border, and <strong>in extraordinary situations, an room should be left for specially trained personnel to be allocated to internal security with the approval of the parliament<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The new duty of our armed forces should be stated as follows in the relevant article of the Internal Service Code.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(a)\u00a0\u00a0\u00a0To support national policies determined to achieve national goals,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(b)<\/strong>\u00a0\u00a0<strong>To deter assault at arms against our country from across borders,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(c)\u00a0\u00a0\u00a0To prevent the assault across borders before it happens,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(d)<\/strong>\u00a0\u00a0<strong>To prevent the assault across borders before it happens,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(e)<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0To reinforce the law enforcement forces with appropriate elements, with the decision of the Grand National Assembly of Turkey, to be used in internal security in emergency situations where the Law Enforcement Forces cannot be sufficient.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>4)<\/strong>\u00a0<strong>INTERNAL SECURITY SHOULD BE GIVEN TO MINISTRY OF INTERIOR AND FOREIGN DEFENSE TO MINISTRY OF NATIONAL DEFENSE.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The task of internal security and fight against terrorism should be taken from the Turkish Armed Forces and given to the Ministry of Interior.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The security forces affiliated to the Ministry of Interior are trained in accordance with the rules of domestic law in terms of their tasks and powers; <strong>Armed forces personnel are trained in accordance with the laws of war<\/strong>. The widespread use of the Armed Forces in internal security causes intense violations of rights, as our citizens are perceived as enemies, no matter what crimes they commit.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">In this regard, our Armed Forces should only be given the task of defending the Homeland against external threats. In the fight against terrorism, the task of eliminating the external powerhouses of terrorist organizations should be given to our Armed Forces. The most suitable unit for this task is the <strong>Special Forces Command<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>5) <\/strong><strong>THE GENDARMERIE GENERAL COMMAND SHOULD BE SEPARATED FROM THE GENERAL STAFF.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">The first article of the Internal Service Code <strong>includes the Gendarmerie within the TAF<\/strong>.<strong>\u00a0<\/strong>According to the first article of the TAF Personnel Law No. 926, <strong>the officers and non-commissioned officers of the Gendarmerie General Command are also considered to be members of the TAF in terms of their personal rights. Gendarmerie officers are trained at the Military Academy. Gendarmerie General Commanders are assigned from among the Four-star Generals belonging to the Land Forces.\u00a0<\/strong>The status of Gendarmerie Generals who will be promoted to a higher rank and Gendarmerie Officers who will become generals are determined in the Supreme Military Council, where the Minister of Interior is not present.\u00a0<strong>Except for the professional personnel of the Gendarmerie General Command, the responsible reserve officers and privates are also recruited by the Ministry of National Defense.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">But in terms of service, the Gendarmerie General Command is the law enforcement agency under the Ministry of Interior.<strong>\u00a0The personnel of the Gendarmerie General Command is subordinate to the General Staff, more than the Ministry of Interior. This two-headed approach expands the sphere of influence of the General Staff. <\/strong>In order for the <strong>National Will<\/strong> to dominate all constitutional institutions, including the TAF, <strong>the most important measure is to hand over external security to the TAF and internal security to the Ministry of Interior. In this case, the Gendarmerie&#8217;s relationship with the General Staff should also be terminated.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>6)<\/strong>\u00a0<strong>INTERNAL THREAT ASSESSMENTS MUST BE REMOVED FROM THE NATIONAL SECURITY POLICY DOCUMENT<\/strong> (NSPD)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Internal threat assessments in NSPDs prepared<\/strong> since the 1990s have led to <strong>divisions and confrontations from the top to the bottom of the State.\u00a0<\/strong>Tendencies shown as internal threats are documented not to remain in the document, but to take precautions.\u00a0<strong>After these documents were prepared, internal threats and the measures to be taken against them were included in the plans and published to the most extreme units of the Public Institutions, especially the Turkish Armed Forces, and these institutions were given the task of actively combating internal threats.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">While the mentality that planned February 28 Coup, <strong>in the NSPD of its time<\/strong>, showed REACTIONARYISM, SEPARATISM and EXTREME LEFT as internal threats, it did not present the EXTREME RIGHT and racism as a threat. Thus,<strong> far-rightism and racism, which do not contain reactionary and separatist (Kurdist) elements, have been accepted as the OFFICIAL IDEOLOGY of the State.\u00a0<\/strong>In other words, while the <strong>official ideology<\/strong> <em>(secular, nationalist, statist, moderate leftist sections)<\/em> <strong>was supported by all the power of the State<\/strong>, especially the TAF, <strong>the threatening ideology, namely belief and ethnic identity, was suppressed.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">This pressure and separation first started in public personnel, and there was a <strong>confrontation until those who were seen as threatened were discharged<\/strong>. When the discharge was completed, <strong>Official Ideology was staffed in State Institutions<\/strong>. Later, by forming junta organizations, <strong>an effort was made to apply illegal and illegitimate methods of struggle with the members of the ideology that were shown as a threat to the society, causing the nation to be divided into different sides<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In the same period, the Official ideology<\/strong> found political parties in the Grand National Assembly of Turkey that were shown both as supporters and as threateners. Particularly, <strong>parties that have no hope of coming to power through elections<\/strong> either tried to support state institutions with official ideology or remained in the shadow of terrorism.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Since religiosity and ethnic identity are shown as internal threats in the NSPD<\/strong>, in removing the obstacles to the fair use of <strong>fundamental rights and freedoms<\/strong>; In order to ensure internal peace, even the freedom that needs to be provided to<strong> ethnic identity and religious life has led to political separation<\/strong>. As a result, <strong>the Parliament is divided into official ideology and its opponents<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The most important condition to prevent staffing in the state, polarization among the people of nation and being a basis for coups is the removal of the internal threat assessment from the NSPD.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>If an act is considered a crime in the criminal laws<\/strong>, <strong>the security forces must identify the perpetrators and bring them to justice<\/strong>, although the perpetrators of these acts are classified and not shown as a threat in the highest security document of the state.<strong> Even though coup-plotting is not shown as an internal threat, if the judiciary can be held accountable today, the perpetrators of other crimes defined in the penal laws can also be brought to justice.\u00a0<\/strong>In order to ensure internal peace, <strong>prejudice and internal threat assessments that will cause the nation to be divided into camps due to their non-criminal acts should be abandoned.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>7) <\/strong><strong>THE STRUCTURE OF THE SUPREME MILITARY COUNCIL SHOULD BE CHANGED AND ALL DECISIONS MUST BE ACCESSIBLE TO THE JUDICIARY<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The Supreme Military Council, which served as an ideological staffing mechanism in the February 28 Process, is not a constitutional institution. It derives its authority from the Law No. 1612 on the Establishment and Duties of the Supreme Military Council, and the Turkish Armed Forces Personnel Law No. 926, and its irresponsibility from Article 125 of the Constitution.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The 1982 Constitution included the provision \u201cDecisions of the Supreme Military Council are out of the scope of judicial review\u201d. After this provision was made, the promotion and retirement proceedings of the colonels and generals who were promoted to the General rank in the Council could not be taken to the judiciary.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Before this provision was made, a Medical Colonel, a Gendarmerie Colonel and a Rear Admiral filed a lawsuit against the Ministry of National Defense in the Council of State with the request for the cancellation of the non-promotion in the period of 1953-1971 and a decision was made to cancel the process of non-promotion. Between 1971 and 1982, two members of Supreme Military Council filed a lawsuit with the Supreme Military Administrative Court within the body of the Council of State <em>(Supreme Military Administrative Court was included in the Council of State)<\/em> demanding the cancellation of the appointment of two full generals, and the appointment procedures were canceled. Also in this period, the wrong actions established in the lawsuits filed by two colonels and a major general who were not promoted regarding the cancellation of the non-promotion proceedings were annulled. In nearly 30 years, only nine out of hundreds of promotions and appointments have filed and won, meaning that in periods when Supreme Military Council Decisions are open to the judiciary, they pay more attention to merit. The fact that one of the colonels who filed the lawsuit could not be promoted because of the wrong collection of the registration notes explains the importance of opening these proceedings to the judiciary.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>With an addition made on 29.07.1983 to Articles 50 and 94 of the Turkish Armed Forces Personnel Law No. 926; with the provision that the separation process can be made with the Supreme Military Council Decision of those who are not deemed appropriate to stay in the Armed Forces &#8220;due to their lack of discipline and moral status&#8221;, ex officio retirement proceedings after this date were also avoided from judicial review.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>With the Constitutional Amendment Referendum held on September 12, 2010, Article 125 of the Constitution was amended, and \u201cseparation proceedings due to indiscipline and moral situation\u201d were opened to judicial review. However, the promotion, retirement and appointment of generals are still closed to judicial review.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In order to highlight merit, Supreme Military Council Decisions should be fully open to judicial review. Procedures of dismissal from the Armed Forces, which are not required by criminal judicial decisions, should be prevented.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>If the General Staff is affiliated to the MND, the Supreme Military Council should be transformed into the Defense Council; Deputy Prime Ministers, Ministers of Internal Affairs, Foreign Affairs and Justice, who are the civilian members of the NSC of which abolition is appropriate, should also be made members of the National Defense Council; Among the soldiers, General Staff Force Commanders and Generals and Admirals directly reporting to the Ministry of National Defense should be members of the National Defense Council.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>8)<\/strong>\u00a0<strong>MILITARY HIGH COURT OF APPEALS SHOULD BE ABOLISHED, MILITARY JUDGES MUST BE WITHOUT UNIFORMS<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>There are three different courts in our Armed Forces with different powers, duties and organizations. These are Disciplinary Courts, Military Courts and Administrative Courts.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><u>Disciplinary Courts:<\/u><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>These Courts are courts established by special law<\/strong><a name=\"_ftnref4\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[4]<\/a><strong> in Brigade<\/strong><a name=\"_ftnref3\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\"><strong>[3]<\/strong><\/a><strong> and higher units, headquarters and institutions, capable of prosecuting due to disciplinary offenses and military misdemeanors written in the founding law, and consisting of three officer<\/strong><a name=\"_ftnref5\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\"><strong>[5]<\/strong><\/a><strong> members, who are not judges and assigned with additional duties by the command before which the court was established. Disciplinary courts can also be established in units smaller than brigades in garrisons where needed.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>The disciplinary courts established in the brigade and equivalent units are authorized to try the members of the ranks from private to captain, those established in the divisions and equal commands, from private to lieutenant colonel, from private to army and equal commands, from private to colonel, and the disciplinary court established before the General Staff is authorized to try the rank holders from private to general and admiral.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In the commands in which a disciplinary court is established, if there is a judge officer among them, there is an appointed disciplinary officer from among the non-judge officers.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><u>Military Courts:<\/u><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>They are courts with three members, two of whom are judges and one is an officer, capable of prosecuting the offenses written in the Military Penal Code established by special law<\/strong><a name=\"_ednref1\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[i]<\/a><strong>, before the Corps, the Army<em> (equal in land, naval and air)<\/em>, the Force Commands and the General Staff. The military court in the General Staff organization is composed of three military judges, two generals and admirals when it judges generals and admirals.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In every unit in which a military court is established in its organization, there is a military prosecutor&#8217;s office accompanied by the command, a sufficient number of military prosecutors, and a principal organization for the court and the prosecutor&#8217;s office. Legal advisors in the command may also examine the case files in the military courts established before the command on behalf of their commanders.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><u>Military Court of Appeals;<\/u><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>It is a Constitutional Supreme Court established by special law<\/strong><a name=\"_ednref2\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[ii]<\/a><strong>, which acts as the final review authority of the decisions and judgments rendered by military courts. It is the establishment of the Ministry of National Defense. Also, it is the appellate authority of military courts.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>All of its members are judges of military personnel. Within its structure, it houses the President, the Vice President and the attorney general&#8217;s department unit with four departments, each of which has a president and seven members.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><u>Supreme Military Administrative Court;<\/u><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Even if the Supreme Military Administrative Court is established by non-military authorities, it is a Constitutional Supreme Judicial Institution established by special law<\/strong><a name=\"_ednref3\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\"><strong>[iii]<\/strong><\/a><strong>, which performs judicial review as the first and last instance court of disputes that concern military personnel and arise from administrative acts and actions related to military service.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>It is the equivalent of the Council of State in the Armed Forces. It is the establishment of the Ministry of National Defense. The Court consists of the Chief Judge, two departments, the Office of the Attorney General, the General Secretariat, the court offices and the directorate of the division. In each department, there are six members of the military judge class, including a chief, four military judges, and two staff officers. Decisions are taken with the participation of three military judges and two staff officers.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Military Judge members are selected from among the first class military judges with the rank of lieutenant colonel by the members of the military judge class of the Supreme Military Administrative Court among the three candidates to be nominated for each vacant membership, staff officer members are selected by the General Staff, and among the staff lieutenant colonels who have completed their two years, among three candidates to be nominated for each vacant membership, by the President. The terms of office of the staff officer members are no more than four years.<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><em>Establishment and Trial Procedure of Military Courts, Law No. 353 dated 25.10.1963<\/em><\/li>\n<li><em>Military Court of Appeals Law No. 1600 dated 27.06.1972<\/em><\/li>\n<li><em>Supreme Military Administrative Court Law No. 1602 dated 04.07.1972<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><u>Military Judgeship;<\/u><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>From those who study law faculties as military students on behalf of the Armed Forces and from those who studied law with the permission of the Chief of General Staff while they were first lieutenants or by their own means after becoming an officer or among the reserve officers who have been successful in the military unit and have graduated from law school, who make a request during their military service, they are determined by the Ministry of National Defense upon the request of the Chief of General Staff.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>If military judges are successful in the one-year candidacy period, they are appointed as assistant judges or assistant prosecutors, which will last for three years. If they are successful in this task, they become military judges. Those who are not successful in candidacy and assistantship cannot become military judges and military prosecutors.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>For military judges to be promoted, they depend on the average of the administrative records obtained from their superiors and the professional records to be given by the Military Justice Inspection Board of the Ministry of National Defense, the Military Court of Appeals Offices and Departments and the Military Court of Appeals Chief Prosecutor&#8217;s Office.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Reaching the qualifications for election to first class judgeship, which will lead to new opportunities, not just promotion, being elected as a member of the Military Court of Appeals and the Supreme Military Administrative Court, being able to fill the position of one of the eight current military judge generals in the TAF <em>(only five of the current judge general staff is active)<\/em> and being one of the two military judge members of the Constitutional Court depends on the records to be obtained. That is, military judges, while representing justice, also have to get along well with their commanders in order to fulfill their expectations.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In the face of Supreme Military Council Decisions, the guarantee of military judges&#8217; judgeship is just on paper. During the 28 February process, ten judge officers were dismissed from their duties and from the Armed Forces.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Military Judges are lawyers who are stuck between law and military service. The fact that Officers in the Supreme Military Administrative Court will return to their duties after serving for a maximum of four years, with their administrative records given by their superiors, is a phenomenon that damages the subjective impartiality in terms of the guarantee of judgeship and the objective impartiality in terms of the courts.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>In terms of the establishment of justice, the institution that is in the most difficult conditions is the Supreme Military Administrative Court.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>It would be appropriate to include the Supreme Military Administrative Court within the framework of the Military Court of Appeals, if possible, without uniform, within the Council of State and the Court of Appeals.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Military Courts and Disciplinary Courts should be protected. However, only the judges of the military courts should be without uniforms at military courts. Registration, promotion, appointment and personal rights must be organized by the Ministry of Justice.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>There is no objection to the fact that members of the disciplinary court, disciplinary officers and legal advisors remain judges in military uniform. DECEMBER 28, 2011<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Adnan Tanr\u0131verdi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Retired Brigadier General<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>ASDER Honorary President and<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>\u00dcsk\u00fcdar University Board of Trustees Member<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn1\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[1]<\/a>\u00a0<em>TAF Internal Service Code, <strong>Article 35<\/strong> &#8211; The task of the Armed Forces is to guard and protect the Turkish homeland and the Republic of Turkey, which has been designated by the Constitution.\u201d (January 10, 1961)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn2\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[2]<\/a><strong><em>\u00a0National Security Council in the 1961 Constitution;<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0ARTICLE 111- (Amendment: 20\/9\/1971 &#8211; Law No. 1488\/art. 1)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>The National Security Council is composed of the Prime Minister, the Chief of the General Staff, the ministers specified by law, and the Force Commanders.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>The National Security Council is chaired by the President, and in his absence the Prime Minister fulfills this duty.<br \/> The National Security Council recommends to the Council of Ministers the fundamental views necessary for taking decisions regarding national security and ensuring coordination.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 National Security Council in the 1982 Constitution:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0ARTICLE 118- (Amendment: 3.10.2001- Law No. 4709\/art. 32) The National Security Council is formed under the chairmanship of the President by the Prime Minister, the Chief of General Staff, the Deputy Prime Ministers, the Ministers of Justice, National Defense, Interior, Foreign Affairs, the Commanders of the Land, Naval and Air Forces, and the Gendarmerie General Commander.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Depending on the nature of the agenda, relevant ministers and persons may be invited to the Board meetings and their opinions may be taken.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(Amendment: 3.10.2001- Law No. 4709\/art. 32) The National Security Council shall notify the Council of Ministers of its views on the determination, determination and implementation of the State&#8217;s national security policy and the necessary coordination. The decisions regarding the measures that the Board deems necessary for the existence and independence of the State, the integrity and indivisibility of the country, and the protection of the peace and security of the society are evaluated by the Council of Ministers.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>The agenda of the National Security Council is determined by the President, taking into account the suggestions of the Prime Minister and the Chief of General Staff.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>When the President is unable to attend, the National Security Council convenes under the chairmanship of the Prime Minister.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>The organization and duties of the General Secretariat of the National Security Council are regulated by law.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn3\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[3]<\/a><em>\u00a0In the same units in the Naval and Air Forces, Gendarmerie General Command, Coast Guard Command;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn4\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[4]<\/a><em>\u00a0Law on Establishment of Disciplinary Courts, Trial Procedure and Disciplinary Crimes and Penalties, dated 16.06.1964 and numbered 477<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn5\"><\/a><a href=\"#file:\/\/\/C:UsersMTanriverdiDocumentsASSAM\ufffd4 MakalelerAdnan TANRIVERD\u0130Yeni Anayasa \u00d6nerisiAnayasa \u00d6nerisi assam web.docx\">[5]<\/a><em>\u00a0In the trial of non-commissioned officers and privates, one of the members of the disciplinary courts is a non-commissioned officer.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MAY OUR NEW CONSTITUTION BE AUSPICIOUS INTRODUCTION&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":6039,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[372],"tags":[1048,1161,2069],"manset":[],"class_list":["post-6042","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-report","tag-assam","tag-constitution","tag-constitution-proposal"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Assam<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"YEN\u0130 ANAYASAMIZ HAYIRLI OLSUN 1. G\u0130R\u0130\u015e TBMM tarihi bir g\u00f6rev \u00fcslenmi\u015ftir. Daha do\u011frusu son genel se\u00e7imlerde Milletimiz bu g\u00f6revi TBMM &#039;ne vermi\u015ftir. Meclis de Milletimizin her kesiminin kat\u0131l\u0131m\u0131na imk\u00e2n veren bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, tercih edilen bu y\u00f6ntemi, herkesin ete\u011findeki ta\u015f\u0131 d\u00f6kmesine imk\u00e2n veren, \u00f6nemli bir \u00f6zellik olarak alg\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan hukuksuzluklardan bizzat zarar g\u00f6renlerin s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli \u015feyler vard\u0131r. Adaleti Savunanlar Derne\u011fi (ASDER) de son darbe d\u00f6neminin ma\u011fdurlar\u0131 ve siyasi irade \u00fczerinde kurulmu\u015f olan vesayetin mimar\u0131 olan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00e7e\u015fitli kademelerinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f eski mensuplar\u0131 olarak, hem Silahl\u0131 Kuvvetlerin g\u00f6rev ve yetkileri, hem de sistemin geneli hakk\u0131nda s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli tespitleri bulunmaktad\u0131r. 2. NEDEN YEN\u0130 B\u0130R ANAYASA \u00c7\u00fcnk\u00fc yasalarla verilmi\u015f bir k\u0131s\u0131m haklar Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak, Anayasal kurulu\u015flar taraf\u0131ndan gasp edilmi\u015ftir. Anayasada, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere, sanki kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil de engellenmesi i\u00e7in yer verilmi\u015f, vaz edilen resmi ideolojiyi payla\u015fmayan inan\u00e7 sahipleri ve etnik gruplar, bask\u0131lar\u0131n ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin hedefi konumuna sokulmu\u015f, bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi olmaktan ziyade, hakim g\u00fc\u00e7lerin egemenli\u011finin devam ettirilmesi i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. 1982 Anayasas\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131nda bir engel yokmu\u015f gibi gelmekle beraber, inan\u00e7la ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck bir talep, hukuk d\u0131\u015f\u0131 engellerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve Anayasal Kurumlar el birli\u011fi ile bask\u0131 ve yasaklar\u0131 uygulamaya sokmu\u015flar, sonra darbeler, m\u00fcdahaleler, ince ayarlar, engeller, yasaklar, bask\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131, genel \u00f6zellikleri ile, devletin y\u00f6netimini millete b\u0131rakmay\u0131p, yasama ve y\u00fcr\u00fctme erklerinin yetkilerini k\u0131s\u0131tlayan, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, millete kar\u015f\u0131 sorumsuz kurumlar\u0131n yetkilerini artt\u0131ran kurallar koyan bir yap\u0131ya sahip olmu\u015ftur. Bu hal her \u015feyden \u00f6nce, uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken devlet organlar\u0131n\u0131n, verilen a\u015f\u0131r\u0131 yetkilerin sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda, amans\u0131z \u015fekilde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na sebep olmu\u015ftur. 1982 Anayasas\u0131, iktidar\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir tarafta, milli iradeyi temsil eden yasama ve y\u00fcr\u00fctme; di\u011fer tarafta devletin g\u00fc\u00e7leri ellerine teslim edilen kurumlar. Bu kurumlar \u00f6yle yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f ki; istedikleri zaman, milletin se\u00e7tiklerinin elini kolunu ba\u011flayabilmi\u015ftir. Yani bir gemide iki kaptan, biri d\u00fcmeni sa\u011fa, di\u011feri sola k\u0131rm\u0131\u015f. Gemi ikisinin istedi\u011fi y\u00f6ne de gitmemi\u015f, zaman zaman kayaya bindirme riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.. Silahl\u0131 Kuvvetler, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00d6K ve di\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumlar ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde, Anayasa&#039;dan ald\u0131\u011f\u0131 yetki ile, Milletin de\u011ferlerine ters ideolojik kadrola\u015fmalar\u0131 olu\u015fturmu\u015f, ideolojisini payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 siyasi iktidarlar\u0131 aciz ve \u00e7al\u0131\u015famaz hale getirmi\u015f, siyasi istikrar\u0131 bozmu\u015f, onu se\u00e7en milli iradeyi yok h\u00fckm\u00fcne getirmi\u015f, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ayaklar alt\u0131na alm\u0131\u015f ve Devleti telafisi imkans\u0131z zararlara u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Temsilde adalet ilkesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile, g\u00fc\u00e7s\u00fcz koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerine teslim edilen \u00fclke y\u00f6netiminde zafiyetler olu\u015fmu\u015f ve olu\u015fan istikrars\u0131z ortamlar darbe ve m\u00fcdahalelerin davet\u00e7isi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak, uygulanan g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi h\u00fck\u00fcmet ilkesi, bir taraftan mahalli ihtiya\u00e7lar\u0131 etkili bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lama imkan\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlarken di\u011fer taraftan, k\u00fc\u00e7\u00fclen b\u00f6lge ve d\u00fcnyada, \u00dclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde ve zaman\u0131nda korunup takip edilmesini zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgeli y\u00f6netim sistemleri, dar zihniyetler taraf\u0131ndan, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 bozacak bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden reddedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir d\u00fcnyada, \u00dclkemizin zenginli\u011fi say\u0131lmas\u0131 gereken etnik varl\u0131klar\u0131n ve farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n talepleri, merkeziyet\u00e7i anlay\u0131\u015f ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu taleplerin bask\u0131c\u0131 uygulamalarla ve modas\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015f s\u00f6ylem ve y\u00f6ntemlerle kar\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n esas \u00fcniter yap\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi, mevcut anayasal mevzuat nedeni ile, kavranamaz duruma gelmi\u015ftir. Nas\u0131l bir anayasa konusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n yak\u0131n tarihimizde, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve siyasi iktidarlar \u00fczerindeki vesayetin kurulmas\u0131na imkan veren dayanaklar\u0131 ve bu dayanaklardan yararlanarak tesis edilen uygulamalara g\u00f6z atmakta fayda g\u00f6r\u00fcyoruz. a) DARBELER\u0130N ANAYASAL DAYANAKLARI; Darbeler ve yasaklamalar; Dayana\u011f\u0131n\u0131 yasal mevzuattan alm\u0131\u015f, ideolojik kadrolar taraf\u0131ndan, Kaos ve istikrars\u0131z ortamlarda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani Darbelerin; Birinci dayana\u011f\u0131; ba\u015fta Anayasa olmak \u00fczere yasal mevzuat; \u0130kinci dayana\u011f\u0131; bu yasal mevzuattan da yararlanarak olu\u015fturulan ideolojik kadrolar; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc dayana\u011f\u0131n\u0131; da zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinin sebep oldu\u011fu siyasi istikrars\u0131zl\u0131klar olu\u015fturmaktad\u0131r.. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri; egemenli\u011fi millete veren; kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131; belirleyen maddeleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek; Ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesinin ikinci paragraf\u0131ndaki \u201c\u00e7a\u011fda\u015f medeniyet d\u00fczeyine ula\u015fma..\u201d hedefine bak\u0131p, milletin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 ve devlete tehdit olarak g\u00f6rme e\u011filiminin; \u0130kinci maddesindeki \u201cL\u00c2\u0130KL\u0130K\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak dindar insanlara tehdit g\u00f6z\u00fc ile bakma e\u011filiminin; \u0130nk\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili 174 \u00fcnc\u00fc maddesindeki \u201c\u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyi\u201dne ula\u015fmay\u0131 ve \u201cl\u00e2ik niteli\u011fi\u201d korumay\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan sekiz ink\u0131lap kanunun tehdit alt\u0131nda oldu\u011funa dair ku\u015fkunun; Silahl\u0131 Kuvvetlere e\u011fitim, silah, ara\u00e7 ve gere\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmas\u0131 i\u00e7in \u201cTSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu\u201dna konulmu\u015f bulunan 35 inci maddesindeki \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini koruma ve kollama\u201d g\u00f6revinin, zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinin ve karar\u0131n\u0131n verilmesinin TSK\u2019ne ait oldu\u011funa dair anlay\u0131\u015f\u0131n; \u00f6zellikle 28 \u015eubat ile birlikte ba\u015flat\u0131lan bask\u0131 ve m\u00fcdahalelere yasal dayanak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu Anayasa ve yasa maddelerine anlam ve aktivite kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 da; Devletteki G\u00fcvenlik planlamas\u0131n\u0131n direktifi konumundaki \u201cMilli G\u00fcvenlik Siyaseti Belgesi\u201dndeki, i\u00e7 tehdit b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00f6ncelikli olarak \u0130rtican\u0131n i\u00e7 tehdit olarak belirlenmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz Anayasa ve yasalar ideolojik olarak yorumlan\u0131rsa, darbelere yasal zemin bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. b) 12 EYL\u00dcL DARBES\u0130N\u0130N YASAL DAYANA\u011eI; 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin yasal dayana\u011f\u0131; Milli G\u00fcvenlik Konseyinin radyodan okunan ilk bildirisinde \u015f\u00f6yle duyurulmu\u015ftur. \u201c\u0130\u00e7 Hizmet Kanununun verdi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#039;ni kollama ve koruma g\u00f6revini y\u00fcce T\u00fcrk Milleti ad\u0131na emir ve komuta zinciri i\u00e7inde ve emirle yerine getirme karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f ve \u00fclke y\u00f6netimine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle el koymu\u015ftur....\u201d(1)[1] Silahl\u0131 Kuvvetlerin, i\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revleri verildi\u011finde, e\u011fitim ve donat\u0131m bak\u0131m\u0131ndan, haz\u0131r olmas\u0131 amac\u0131yla konulmu\u015f veya bu gerek\u00e7e ile \u0130\u00e7 Hizmet Kanunda yer alm\u0131\u015f bir yetki, Silahl\u0131 Kuvvetlerin emir-komutas\u0131n\u0131 \u00fcstlenenler taraf\u0131ndan darbe g\u00f6revi olarak yorumlanabilmi\u015ftir. c) 28 \u015eUBAT 1997 POST MODERN M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU (MGK) DARBES\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI: (2)[2] 28 \u015eubat, MGK Ba\u015fkan\u0131 ve asker \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir MGK darbesidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu 1961 Anayasas\u0131 ile te\u015fkil ettirilen ve 1982 Anayasas\u0131nda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren, Anayasal bir kurumdur. \u0130sti\u015far\u00ee bir kurul olmas\u0131na ra\u011fmen, te\u015fkilinden itibaren Siyasi iradenin kontrol alt\u0131nda bulundurulmas\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki haliyle, 10 \u00fcyesinden 5 &#039;i askerdir. Kurulda Cumhurba\u015fkan\u0131 Askerlerin yan\u0131nda yer al\u0131nca m\u00fcdahale, (12 Mart, 28 \u015eubat) yani kurulun istekleri kanun yerine ge\u00e7mi\u015f; Cumhurba\u015fkan\u0131 milli irade temsilcilerinin (yani sivillerin) yan\u0131nda yer al\u0131nca askerler, kurulu d\u00fczene isteklerini kabul ettirememi\u015fler ve askerin idareye el koydu\u011fu fiili darbeler olmu\u015ftur.(12 Eyl\u00fcl 1980) MGK Genel Sekreterli\u011fi ve Milli G\u00fcvenlik Kurulu Kanununda 2001 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile \u00fcye say\u0131s\u0131 10 &#039;dan, 14 &#039;e \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olup, bunun sadece 5 &#039;i askerdir. Kararlar\u0131n, salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kurulda, 28 \u015eubat 1997 &#039;de oldu\u011fu gibi askerlerin hakimiyeti olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in benzer kararlar\u0131n al\u0131n\u0131p, TBMM ve H\u00fck\u00fcmete dayat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama askeri, s\u00fcrekli siyasetin i\u00e7inde bulunmak durumunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Siyasetle ilgilenen asker, Devletin iki ba\u015fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesine sebep olmaktad\u0131r. Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK&#039;nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. d) 27 N\u0130SAN 2007 \u0130NTERNET B\u0130LD\u0130R\u0130S\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI; 27 Nisan \u0130nternet Muht\u0131ras\u0131 \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, ba\u015fta laiklik olmak \u00fczere, temel de\u011ferlerini a\u015f\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in bitmez t\u00fckenmez bir \u00e7aba i\u00e7inde olan bir k\u0131s\u0131m \u00e7evrelerin, bu gayretlerini son d\u00f6nemde art\u0131rd\u0131klar\u0131 m\u00fc\u015fahede edilmektedir...\u201d c\u00fcmlesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelendi\u011finde, Anayasa&#039;n\u0131n 2. maddesindeki Laiklik ilkesi ve \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun 35. maddesindeki Cumhuriyeti koruma ve kollama g\u00f6revine at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. e) ANAYASAL DAYANAKLA, TASF\u0130YE KURULU HAL\u0130NE GET\u0130R\u0130LEN Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURA; Anayasal bir kurulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 125. maddesi ile kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulan Y\u00fcksek Askeri \u015e\u00fbra, general terfileri ve re&#039;sen emeklilik uygulamalar\u0131 ile ideolojik kadrola\u015fman\u0131n mekanizmas\u0131 olarak i\u015flev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bu yetkinin Anayasa&#039;ya konulmas\u0131ndan sonra, 1637 subay ve astsubay, yarg\u0131 pay-pas edilerek hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hi\u00e7 say\u0131larak, i\u015finden ve mesle\u011finden edilmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile, \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ancak terfiler ile kadrosuzluktan emeklilik i\u015flemleri yine yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlere personel al\u0131m\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M)&#039;nin yap\u0131s\u0131, general terfi ve emekliliklerinin yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 ve yarg\u0131 karar\u0131 olmadan, idari i\u015flemlerle Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kart\u0131lma yetkisi, Silahl\u0131 Kuvvetlerde Milletin de\u011ferlerine ters, darbelerin ikinci dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan, ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7in yeterli yetkileri i\u00e7ermektedir. Darbe d\u00f6nemlerinde, di\u011fer kamu kurumlar\u0131n\u0131 da kontroluna alan Silahl\u0131 Kuvvetler, uygulatt\u0131\u011f\u0131 tasfiyelerle, Kamuda tam bir kadrola\u015fma sa\u011flanmas\u0131n\u0131n lokomotifi olmu\u015ftur. f) Y\u00d6K DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 1990 y\u0131l\u0131nda Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Yasas\u0131na eklenen EK-17. Maddeye g\u00f6re, \u201cy\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131 ile y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda k\u0131l\u0131k ve k\u0131yafet serbesttir\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 1997 y\u0131l\u0131na kadar \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fc nedeniyle bir sorun ya\u015fanmazken, 1995 tarihinde, Anayasal bir Kurum olan, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumuna (Y\u00d6K) ba\u015fkan atanan Kemal G\u00fcr\u00fcz vas\u0131tas\u0131yla b\u00fct\u00fcn \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc k\u0131z \u00f6\u011frencilerin derse ve \u00fcniversitelere giri\u015fleri engellenmi\u015ftir. Kemal G\u00fcr\u00fcz ve Erdo\u011fan Tezi\u00e7 D\u00f6neminde ne h\u00fck\u00fcmet ne meclis Y\u00d6K&#039;\u00fc kontrol edememi\u015ftir. Y\u00d6K y\u00f6netimine getirildi\u011fi 06 Aral\u0131k 1995 tarihinden itibaren Kemal G\u00fcr\u00fcz, 8 y\u0131l s\u00fcreyle, Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Kurumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim ve \u00f6\u011fretiminde, darbe say\u0131labilecek kadrola\u015fmay\u0131 ve tasfiyeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frencilerin \u00fcniversitelerden d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131, yeni kazananlar\u0131n ise kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak b\u00fcy\u00fck bir zulme imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Arkas\u0131ndan ayn\u0131 g\u00f6reve getirilen Erdo\u011fan Tezi\u00e7, icraatlar\u0131yla Kemal G\u00fcr\u00fcz &#039;den geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kadrola\u015fmada ve Y\u00d6K&#039;\u00fcn hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131nda zamanlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkanlar\u0131ndan geni\u015f destek g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk oyu ile se\u00e7ilecek olmas\u0131, Y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde, milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmamakla birlikte; bu kurumun hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 TBMM&#039;nin eli kolu ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f, devlet aciz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, milletin iradesi a\u00e7\u0131k hukuksuzlu\u011fu engelleyememi\u015ftir. g) YARGI DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 2007 ve 2008 y\u0131l\u0131 y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan engellemelerle, \u00fclke g\u00fcndeminin y\u00f6nlendirildi\u011fi y\u0131llar olarak ge\u00e7mi\u015ftir. 03 MAYIS 2007 YARGI DARBES\u0130: Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcreci ba\u015flay\u0131nca, Ana Muhalefet Partisinin talebi ile a\u00e7\u0131lan\u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi i\u00e7in TBMM&#039;de oturumun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in 2\/3 \u00e7o\u011funluk &#039;367&#039; oy sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan, oylaman\u0131n iptali\u201d davas\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f; 03 May\u0131s 2007 tarihinde verdi\u011fi kararla, TBMM&#039;nin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7mesini engellemi\u015f; \u00fclkeyi belirsiz bir mecraya s\u00fcr\u00fcklemi\u015f; milletvekili genel se\u00e7imlerinin erkene al\u0131nmas\u0131na ve \u00fclkenin \u00fc\u00e7 aydan fazla bir s\u00fcre ile s\u00fcresi dolmu\u015f Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine sebep olmu\u015ftur. Bu karar, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, milletin se\u00e7ip g\u00f6nderdiklerinin iradesine, indirilen bir darbe olarak tarihteki yerini alacakt\u0131r. 05 HAZ\u0130RAN 2008 YARGI DARBES\u0130 \u00dcniversitelerde uygulanan ba\u015f\u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi; parti kapatma davas\u0131n\u0131n da g\u00f6lgesinde b\u0131rak\u0131larak, esastan inceleme yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde, esastan incelenerek, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan 05 Haziran 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Mahkeme, 22 Ekim 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7esinde; Anayasa&#039;n\u0131n 2 nci maddesinde yer alan ve tan\u0131m\u0131 bulunmayan laiklik ilkesini, hukukun yaz\u0131l\u0131 olmayan normlar\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; milletin mukaddesat\u0131n\u0131, 1000 y\u0131la varan k\u00fclt\u00fcr birikimini, \u00f6rf, \u00e2det ve geleneklerini, dinini ve manev\u00ee duyarl\u0131klar\u0131n\u0131 referans alaca\u011f\u0131na; din d\u0131\u015f\u0131 felsefi ak\u0131mlar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00f6\u011fretilerini referans alarak, milli vicdan\u0131 rencide etmi\u015f ve ne t\u00fcr bir ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7inde bulundu\u011funu d\u00fcnyaya ilan etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi kendisini TBMM&#039;nin \u00fczerinde bir konuma koymu\u015f, Anayasay\u0131 d\u00fczenleme yetkisini TBMM&#039;nin elinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Karar\u0131n\u0131 millet \u00f6n\u00fcndeki yasaklar\u0131 kald\u0131rma istikametinde de\u011fil; az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuruntular\u0131n\u0131 giderecek yasaklar\u0131n devam\u0131 istikametinde kullanarak, milletin inan\u00e7 ve iradesine darbe indirmi\u015ftir. 30 TEMMUZ 2008 YARGI DARBES\u0130 oy alm\u0131\u015f bir siyas\u00ee parti aleyhine; milletin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ciddiye almad\u0131\u011f\u0131 sebeplerden ve \u00f6zellikle \u00fcniversitelerde hukuk d\u0131\u015f\u0131 olarak uygulanan \u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek, Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131nca a\u00e7\u0131lan kapatma davas\u0131; kabul edilmi\u015f, iktidar partisi hazine yard\u0131m\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve kapatma tehdidi alt\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin geli\u015ftirilmesi istikametindeki giri\u015fimlerin engellenmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar da, ba\u015fta Silahl\u0131 Kuvvetler olmak \u00fczere Anayasal kurumlar\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc deste\u011fi ile milli iradeye \u00dcst Yarg\u0131 Kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan indirilmi\u015f bir darbe olarak, \u00dclkemizin sosyal ve siyas\u00ee tarihindeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek Yarg\u0131 organlar\u0131na, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumu ve \u00dcniversite Rekt\u00f6rl\u00fcklerine, Silahl\u0131 kuvvetlere ve b\u00fcrokrasinin tepelerindeki g\u00f6revlere atamada, son s\u00f6z ve imza sahibi olan Cumhurba\u015fkanlar\u0131, temsil ettikleri ideolojilere g\u00f6re, Devlet B\u00fcrokrasisindeki ideolojik kadrola\u015fman\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6r\u00fc ve b\u00fcrokratik otoritenin zirvesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri hep krizlere sebep olmu\u015ftur. Milletin manevi de\u011ferleri ile donanm\u0131\u015f ki\u015filerin Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmemesi i\u00e7in TBMM hep bask\u0131 alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011fu d\u00f6nemler, menfi kadrola\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f, bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 da Milletimiz temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum olmak suretiyle \u00e7ekmi\u015ftir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilecek olmas\u0131 milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fman\u0131n yolunu kapatm\u0131\u015f ve 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bu Mahkemenin ve Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun yap\u0131s\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle, kararlar\u0131n\u0131n hukuk \u00e7izgisinde kalmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. h) DARBELERE DAYANAK OLAN \u0130ST\u0130KRARSIZ D\u00d6NEMLER: Yak\u0131n tarihimiz uzun s\u00fcren siyasi istikrars\u0131zl\u0131k d\u00f6nemlerinin arkas\u0131ndan askeri darbe veya m\u00fcdahalelerin geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. 13 Aral\u0131k 1970 tarihinden 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihine kadar, 10 y\u0131l i\u00e7erisinde 12 koalisyon h\u00fck\u00fcmeti i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015ftir. Bunlardan 8 tanesi bir y\u0131ldan k\u0131sa g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda, siyasi ve ekonomik istikrar bozulmu\u015f, anar\u015fi kontrol edilemez hale gelmi\u015f, Millet bunalm\u0131\u015f, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6zlerken kurtar\u0131c\u0131 olarak 12 Eyl\u00fcl 1980 Darbesi gelmi\u015ftir. Yine 23 Haziran 1991 tarihi ile 28 \u015eubat 1997 tarihine kadar 6 y\u0131l i\u00e7erisinde 7 H\u00fck\u00fcmet g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yedi h\u00fck\u00fcmetten 4 &#039;\u00fc alt\u0131 aydan biri de bir y\u0131ldan k\u0131sa i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda da, ekonomik ve siyasi istikrar bozulmu\u015f, arkas\u0131ndan post-modern 28 \u015eubat 1997 Milli G\u00fcvenlik Kurulu Darbesi gelmi\u015ftir. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k, 13 Aral\u0131k 1983 tarihi ile 23 Haziran 1991 tarihleri aras\u0131ndaki 8 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, tek ve ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmet, yine 18 Kas\u0131m 2002 tarihi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 9 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu 4 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasi istikrar\u0131n hakim oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde, \u00fclke sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler siyasi iktidarlar taraf\u0131ndan bulunmu\u015f, Balyoz ve Ergenekon davalar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, yasal dayanak ve ideolojik kadrola\u015fmada bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, hatta fiili darbe planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, darbe ve m\u00fcdahale imkan\u0131 verilmemi\u015ftir. 3. NASIL B\u0130R ANAYASA Yeni Anayasa: Temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumal\u0131, \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamal\u0131, Adaleti temin ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesini tesis etmeli, Milli \u0130radeyi hakim k\u0131lmal\u0131 ve istikrar\u0131 muhafaza etmeli, \u00c7a\u011fda\u015f ve ileri bir y\u00f6netim sistemi olu\u015fturmal\u0131, D\u0131\u015f d\u00fcnya ile yak\u0131n ve devaml\u0131 ileti\u015fim kurma imkan\u0131 vermelidir. ASDER bu genel kabullerin temini i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ilkeleri savunmakta ve Yeni Anayasa&#039;da yer almas\u0131n\u0131 talep etmektedir. a) ANAYASADA RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130 OLMAMALIDIR Anayasa sadece devletle toplum aras\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumun birlikte ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kendi aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme olmal\u0131d\u0131r. Her hangi bir ki\u015finin toplumun geneliyle hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 benzerli\u011fi olmasa da, Anayasal haklar onu bu devletin vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 kabullenmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klara ayn\u0131 mesafede bir devlet \u00e7at\u0131s\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Resmi bir ideoloji dikte etmesi, bir fikri, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyip di\u011ferlerini \u00f6tekile\u015ftirmesi, daha a\u00e7\u0131k ifade ile has\u0131m saymas\u0131; anla\u015fmay\u0131, uyu\u015fmay\u0131, e\u015fitlik ilkesini, adalet duygusunu baltalar; farkl\u0131 olanlar\u0131 tehlikeli, zararl\u0131 ve tehdit olarak g\u00f6r\u00fcr. Farkl\u0131 olanlar\u0131, devletten, kamusal alandan, devlet hizmetlerinden soyutlar. Yak\u0131n tarihimizde, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ve Kemalizm ad\u0131 alt\u0131nda, sek\u00fcler-sol-kavmiyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f resmi ideoloji olarak benimsenmi\u015f; bu ideoloji d\u0131\u015f\u0131ndakiler b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 ak\u0131m mensuplar\u0131 olarak, a\u015f\u0131r\u0131 solcu, \u0131rk\u00e7\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, irticac\u0131, K\u00fcrt\u00e7\u00fc, Ermenici vb. olarak devletin g\u00fcvenlik belgelerinde tasnife tabi tutulmu\u015f; i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kamu g\u00f6revlerinden tasfiye edilmi\u015f, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine hedef olarak g\u00f6sterilmi\u015f, d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 ideolojiler pe\u015finen su\u00e7lu ilan edilmi\u015ftir. Resmi ideolojinin mensubu olmamak, su\u00e7lu say\u0131lmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Resmi ideoloji, \u00f6nce kamu g\u00f6revlilerini b\u00f6lm\u00fc\u015f, benimsemeyenler tasfiye edilmi\u015f; Kamuda ideoloji birli\u011fi sa\u011fland\u0131ktan sonra da toplum b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015fman kamplara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet hi\u00e7 bir ideolojiye taraf olamaz, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin savunucu ve koruyucusudur. Hukuk, adalet, hak, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve i\u00e7 bar\u0131\u015f taraftar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. b) DE\u011e\u0130\u015eMEZ MADDELER BULUNMAMALIDIR De\u011fi\u015fmez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez h\u00fck\u00fcmler bulunmas\u0131, Millete ve gelecek nesillere g\u00fcvensizli\u011fi ifade eder. Ancak darbeci bir zihniyetin koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn mahsul\u00fc olabilir. Anayasa, dayat\u0131lan de\u011fil \u00fczerinde milletin konsens\u00fcs sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma metni olmal\u0131d\u0131r. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 maddesi ile 174. maddesindeki \u0130nk\u0131lap Kanunlar\u0131, de\u011fi\u015ftirilemez maddeler olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk \u00fc\u00e7 maddede belirtilen hususlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi kimsenin akl\u0131na bile gelmeyebilir, b\u00f6yle bir istek de olmayabilir. Ama bu g\u00fcn uygun g\u00f6r\u00fclen bu h\u00fck\u00fcmler yerine, bir zaman sonra toplum yeni ihtiya\u00e7lar duyar ve yeni d\u00fczenlemelerle daha g\u00fczel hedeflere y\u00f6nelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu maddeyi koyanlar da toplumun aras\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bu maddeler g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun hale getirilemeyecek midir? De\u011fi\u015ftirmek isteyenler \u00e7\u0131karsa, istemeyenlerle \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Toplum istedikten sonra her madde ve anayasal kural de\u011fi\u015ftirilebilmelidir. c) LA\u0130KL\u0130K \u0130LKES\u0130 ANAYASADA YER ALMAMALIDIR Laiklik ilkesi; bu ilke anayasas\u0131nda bulunan \u00fc\u00e7 devletten biri olarak, \u00dclkemizin 1924 Anayasas\u0131na 1937 y\u0131l\u0131nda girmi\u015f; bu g\u00fcn 200 &#039;e yak\u0131n \u00fclkeden sadece 21 &#039;inin anayasas\u0131nda bulunan; ama bizdeki uygulamas\u0131 hi\u00e7 bir \u00fclkenin uygulamas\u0131na ve anayasaya koyma amac\u0131na benzemeyen, \u00dclkemizin dindarlar\u0131 ba\u015f\u0131nda Demokles&#039;in k\u0131l\u0131c\u0131 gibi sallanan bir Anayasal kurald\u0131r. Kimine g\u00f6re din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kimine g\u00f6re din ile devlet i\u015flerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmama kural\u0131, kimine g\u00f6re inan\u00e7lar\u0131n d\u0131\u015fa vurulmamas\u0131n\u0131n ad\u0131, kimine g\u00f6re dinsizlik (ladin\u00ee), kimine g\u00f6re de din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta kas\u0131tl\u0131 olarak tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ve \u0130slam\u00ee inanc\u0131 toplum vicdanlar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcp almak amac\u0131yla, Anayasadaki \u201cDini \u0130sl\u00e2m\u201d yerine getirilmi\u015f yabanc\u0131 bir kavramd\u0131r. Yani, Anayasaya girdi\u011fi tarihten itibaren devletin resmi dini olmu\u015ftur. Bu dini (laikli\u011fi) benimsemeyen, inanc\u0131n\u0131 g\u00f6nl\u00fcne bast\u0131ram\u0131yorsa devlette tutunamam\u0131\u015f, vatanda\u015f ise devlet kap\u0131s\u0131na yakla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131, anti demokratik bir kurald\u0131r. Yeni anayasada yer almamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar, devletin korumas\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \u0130nan\u00e7lar anayasa ve yasalarla korunmal\u0131, m\u00fcdahaleler yasalarla engellenmelidir. &#039;u M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkemizde yeni yap\u0131lacak Anayasan\u0131n Hi\u00e7bir maddesi ve h\u00fckm\u00fc, Kur&#039;an-\u0131 Kerim&#039;in hi\u00e7 bir ayetine ters olmamal\u0131d\u0131r. Bu hususun temini i\u00e7in, Meclis Yeni Anayasa Komisyonunun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan bir heyet de haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r. d) RESM\u0130 D\u0130L T\u00dcRK\u00c7E OLMALI, ANA D\u0130LDE E\u011e\u0130T\u0130M \u0130MKANI SA\u011eLANMALIDI Dil, millet olman\u0131n birle\u015ftirici de\u011ferlerinden biri olmakla beraber, farkl\u0131 etnik gruplar\u0131n da devletin e\u015fit hak sahibi vatanda\u015flar\u0131 olabilmeleri i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dilini kullan\u0131p ya\u015fatma imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Herkese diledi\u011fi dili konu\u015fma ve kullanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etnik gruplar\u0131n dilini konu\u015fma, geli\u015ftirme ve kendi dilinde e\u011fitim yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasa ile koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ama devletin kurumlar\u0131nda ve uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerde resmi dil T\u00fcrk\u00e7e olmal\u0131d\u0131r. e) TEMEL \u0130NSAN HAK VE \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcKLER\u0130 KISITLANMAMALIDIR 1982 Anayasas\u0131, bir taraftan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ifade ederken, akabinde Devletin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 saymaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen negatif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olarak say\u0131lan hayat hakk\u0131, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, mal edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ahlak\u0131 ve neslin korunmas\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. K\u0131s\u0131tlanmamal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere vaki olabilecek tecav\u00fczler yasalarla yasaklanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n sosyal ve ekonomik haklar\u0131ndan olan e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, sa\u011fl\u0131k, meslek edinme, e\u011flenme, dinlenme, seyahat etme, \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015f kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de pozitif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleridir. Bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, sivil toplum ve cemiyet hayat\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilecek haklard\u0131r. Anayasada bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in sivil toplumun \u00f6rg\u00fctlenmesi imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 te\u015fvik edilmelidir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 da k\u0131s\u0131tlamas\u0131z koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n aktif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de siyasi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ifade etmektedir. Bu tasnifte ge\u00e7en se\u00e7me, se\u00e7ilme, parti ve dernek kurma, parti ve derneklere \u00fcye olma haklar\u0131, ki\u015filerin y\u00f6netime kat\u0131lma ve y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olma imkan\u0131 verdi\u011finde, bu hakk\u0131 kullanmas\u0131 te\u015fvik edilmeli ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasa, devlet hizmetlerinin merkezine, insana hizmeti koymal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 ya\u015fat\u0131p koruyup geli\u015ftirmeyi esas almal\u0131, tecav\u00fczlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. f) \u0130DAM CEZASI KONULMALIDIR Ya\u015fama hakk\u0131 ki\u015finin temel hakk\u0131d\u0131r. Bu hakk\u0131 koruma alt\u0131na alabilmek i\u00e7in, tasarlayarak bir hayata kast etmek isteyeni, ger\u00e7ekten cayd\u0131racak bir cezas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130nanc\u0131m\u0131z, cezan\u0131n etkili olmas\u0131, su\u00e7 say\u0131lan fiillerin i\u015flenmesini \u00f6nleyece\u011fi; etkili olmamas\u0131 da ki\u015fileri su\u00e7a te\u015fvik edece\u011fi istikametindedir. Ba\u015fka fiiller i\u00e7in konulmasa da taamm\u00fcden insan \u00f6ld\u00fcren ki\u015filere \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 verilebilmelidir. Bu \u015fekilde masum insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri \u00f6nlenebilecektir. Ancak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015finin ailesi taraf\u0131ndan katilin \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 farkl\u0131 cezalara \u00e7evrilebilmelidir. g) VATANDA\u015eIN ANAYASAL SIFATI OLMAMALIDIR Anayasam\u0131zda, kavmiyet\u00e7ili\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak ve milletimiz aras\u0131nda etnik rekabete sebep olacak terim ve s\u00f6zler bulunmamal\u0131d\u0131r. Anayasam\u0131z, az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n s\u00f6ylemlerine tak\u0131l\u0131p kalmamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131m\u0131za ve etnik kimliklerine e\u015fit mesafede bulunmal\u0131d\u0131r. Kimseye faydas\u0131 olmayacak inatla\u015fma ve etnik \u00fcst\u00fcnl\u00fck yar\u0131\u015f\u0131na sebep olacak ifadelerden sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkese, din ve \u0131rk fark\u0131 g\u00f6zetilmeden T\u00fcrk denir.\u201d YER\u0130NE; Anayasada, \u201c Vatanda\u015fl\u0131k temel bir hakt\u0131r. Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc esaslara uygun olarak bu stat\u00fcy\u00fc kazanan herkes T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Vatanda\u015f\u0131d\u0131r.\u201d ifadesi yer almal\u0131d\u0131r. h) BA\u015eKANLIK S\u0130STEM\u0130 OLMALIDIR Yeni Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z halkoyu ile se\u00e7ilecektir. Halkoyu ile se\u00e7ilmi\u015f ama sorumsuz bir Cumhurba\u015fkan\u0131, Meclis taraf\u0131ndan i\u015f ba\u015f\u0131na getirilmi\u015f ama b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctmeden sorumlu bir ba\u015fbakan, i\u015flerin \u00e7\u0131kmaza girmesi i\u00e7in olabilecek en etkili form\u00fcl olabilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda &#039;nin \u00fczerinde bir oy ile se\u00e7ilecektir. Ama Ba\u015fbakan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 partinin genellikle halktan % 50 oy alamayabilir. Hele koalisyon zorunlu ise, bu oran daha a\u015fa\u011f\u0131ya inecektir. Hangisi halk\u0131n g\u00fcvenine daha \u00e7ok lay\u0131kt\u0131r meselesi her zaman zihinleri kurcalayan ve kurcalanan bir mesele olacakt\u0131r. Mevcut durum, \u00fclkeyi iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00f6netime g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Di\u011fer taraftan, parlamenter demokraside, yani ba\u015fbakan\u0131n parlamento taraf\u0131nda se\u00e7ilmesi, Meclisin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki denetim rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatmaktad\u0131r. Se\u00e7im sistemimiz de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n partisi \u00fczerindeki otoritesi nedeni ile TBMM, Ba\u015fbakan talimat\u0131 ile kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizmadan \u00f6teye gidememektedir. B\u00f6yle olunca, yani Parlamento H\u00fck\u00fcmetin ve Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6lgesinde kal\u0131nca, ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler ve yarg\u0131, zaman zaman her iki g\u00fcc\u00fc de etkisi alt\u0131na alabilmektedir. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin daha etkili olmas\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun \u015fekilde s\u00fcratli icraat yapma imkan\u0131na sahip olmas\u0131, iki ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, TBMM &#039;nin y\u00fcr\u00fctmeyi daha etkili bir \u015fekilde denetleme imkan\u0131na sahip olmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fimin daha etkili yap\u0131labilmesi, Ba\u015fkan \u00fcst\u00fcnde vesayetin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; T\u00fcrkiye Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ile y\u00f6netilmelidir. i) Y\u00d6NET\u0130M \u015eEKL\u0130, B\u00d6LGEL\u0130 \u00dcN\u0130TER DEVLET VE \u0130DAR\u0130 \u00d6ZERKL\u0130K \u0130LKELER\u0130NE G\u00d6RE D\u00dcZENLENMEL\u0130D\u0130R Ferdi faaliyetlerin bile k\u00fcresel \u00f6l\u00e7eklere g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, \u00dclke sorunlar\u0131 sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7erisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Devletin b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 da d\u0131\u015f d\u00fcnya ve k\u00fcresel geli\u015fmeler dikkate al\u0131narak yerine getirilmesi gerekir. Her Bakanl\u0131k asli faaliyet alanlar\u0131nda d\u0131\u015f dengeleri d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. E\u011fitim, ekonomi, savunma, ula\u015ft\u0131rma, adalet, ticaret, sanayi, g\u00fcmr\u00fck ve akl\u0131m\u0131za gelen her faaliyet, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyaya hem de \u00fclke sath\u0131na hitap ederek, ulusal g\u00fcvenlik ve refah sa\u011flanabilir. B\u00f6yle olunca, merkezden y\u00f6netim, yani devletin asli b\u00fct\u00fcn faaliyet alanlar\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Bakanl\u0131klar, sevk ve idare prensipleri bak\u0131m\u0131ndan, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 takip edip, zaman\u0131nda uygun politikalar geli\u015ftirmek, hem de \u00fclkenin en \u00fccra k\u00f6\u015fesindeki kendileri ile ilgili faaliyetleri aksaks\u0131z y\u00fcr\u00fctebilmek imkan\u0131na sahip olamazlar. O zaman, merkezin bir k\u0131s\u0131m yetkileri mahalli idarelere terkedilmelidir. Bu yap\u0131l\u0131rken de \u00fcniter yap\u0131 bozulmamal\u0131d\u0131r. Merkezi idare, yasama, yarg\u0131, i\u00e7 g\u00fcvenlik, d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 savunma ve d\u0131\u015f politika ile ilgili yetki ve sorumluluklar\u0131 merkezi y\u00f6netimde tutarak, merkezi y\u00f6netimin dikkatini bu faaliyet alanlar\u0131 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilere tahsis ederse, y\u00fcr\u00fctmeyi de, denetimi i\u00e7in uygun tedbirleri ald\u0131\u011f\u0131 mahalli idareler ile b\u00f6l\u00fc\u015ferek, \u00f6zellikle b\u00fct\u00e7e yapma gelir ve giderinin kontrol\u00fcn\u00fc se\u00e7ilmi\u015f mahalli organ ve makamlarca yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarsa, hem \u00fcniter yap\u0131y\u0131 muhafaza, hem de global \u00f6l\u00e7ekte ve \u00e7a\u011fda\u015f bir y\u00f6netim ile \u00fclkesinin g\u00fcvenli\u011fini ve milletinin refah\u0131n\u0131 daha ekonomik, daha s\u00fcratli ve daha kaliteli olarak sa\u011flayabilir. Her makam kendine ba\u011fl\u0131 en fazla 10 unsuru sevk ve idare edebilir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, B\u00f6lgesel y\u00f6netimler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lgesel y\u00f6netimlere de iller ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yedi co\u011frafi b\u00f6lgenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 B\u00f6lgesel Y\u00f6netimlerin de s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Etnik b\u00f6l\u00fcnme korkusu, etkin y\u00f6netim te\u015fkilatlanmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Adil y\u00f6netim, b\u00f6l\u00fcnmeyi de\u011fil, yeni kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011flar. Korkular\u0131m\u0131z\u0131 atmal\u0131y\u0131z. \u0130dari \u00f6zerklik ve b\u00f6lgesel idarelerin, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici etki yapaca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fc ile bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasada \u00dclkemizin y\u00f6netim bi\u00e7imi; \u00dcniter, B\u00f6lgeli Devlet ilkesine uygun \u0130dari yerinden y\u00f6netim modeli ile; Yasama ve Yarg\u0131 yetkisi merkezi y\u00f6netimde, Y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6lge idarelerine, B\u00f6lge idareleri de kendi y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alt kademedeki mahalli idarelere aktarm\u0131\u015f olarak, Merkezi H\u00fck\u00fcmetin bu yetkilerde artt\u0131rma ve eksiltme yetisi ile b\u00f6lge ve alt mahalli idareleri denetleme yetkisini elinde bulundurdu\u011fu bir sistem olmal\u0131d\u0131r. j) M\u0130LL\u0130 \u0130RADEN\u0130N B\u00dcT\u00dcN DEVLET KURUMLARI \u00dcZER\u0130NDE OTOR\u0130TE KURMASI SA\u011eLANMALIDIR Milli iradenin tecellig\u00e2h\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisidir. Meclis, yani yasama organ\u0131 y\u00fcr\u00fctmeyi denetleyebilmeli; Y\u00fcr\u00fctme Organ\u0131, b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131 \u00fczerinde otorite sa\u011flayabilmeli; Yarg\u0131 da ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmal\u0131, ama yasama ve y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale edememelidir. Millet Vekilleri, mevcut se\u00e7im sistemi i\u00e7erisinde, parti \u00fcst organlar\u0131n\u0131n ve liderin kontrol\u00fcnde oldu\u011fundan yasaman\u0131n y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki etkin denetimi m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. \u0130ki Meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc parlamento demektir. Milletin se\u00e7tiklerinin her kuruma hakim olmas\u0131n\u0131 istiyorsak, Anayasada Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Partiler demokrasinin vaz ge\u00e7ilmez organlar\u0131d\u0131r. Meclis g\u00fcc\u00fcn\u00fc partilerden, partiler de g\u00fcc\u00fcn\u00fc sahip olduklar\u0131 oy potansiyelinden al\u0131rlar. Parlamenter demokraside, Meclisin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmetler, y\u00fcr\u00fctmenin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131na hakim olabilmesi i\u00e7in mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. Koalisyon yapmak mecburiyetinde olan bir oy da\u011f\u0131l\u0131mdan \u00e7\u0131kacak h\u00fck\u00fcmetler, zay\u0131f h\u00fck\u00fcmetlerdir. Devletin Kurumlar\u0131 \u00fczerinde yeterli otorite tesis etmesi zordur. Bu nedenle, temsilde adaletten feragat edilip, y\u00f6netimde istikrar sa\u011flayacak \u015fekilde se\u00e7im barajlar\u0131 y\u00fckseltilmeli, iki Partili, iki meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcr\u00fctmeye ba\u011fl\u0131 Kurumlar, kontrol edilemez \u015fekle girmemeleri i\u00e7in, gerekli kontrol ve denetim imkan\u0131, Anayasa ile h\u00fck\u00fcmetlere verilmelidir. k) S\u0130V\u0130L D\u0130KTAT\u00d6RL\u00dc\u011e\u00dcN YOLU KAPATILMALIDIR Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sitemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve etkin parlamento g\u00fcc\u00fc nedeniyle, sivil ve askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe, darbe ve m\u00fcdahalelere f\u0131rsat vermez. Bu nedenle, Anayasa ile Ba\u015fkanl\u0131k sistemi getirilmelidir. l) S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE YARGI VESAYET\u0130 OLMAMALIDIR Yarg\u0131n\u0131n yasama ve y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131na engel olmak ve Devletin tepesinde \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi; Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 aras\u0131ndaki problemlerde karar merciinin, milletin oylar\u0131 ile gelmi\u015f TBMM &#039;ne b\u0131rak\u0131lmas\u0131; hem milletin huzur ve g\u00fcveni, hem de \u00fclkenin istikrar\u0131 i\u00e7in zaruri oldu\u011fundan, Anayasa Mahkemesinin, Cumhurba\u015fkan\u0131 dahil y\u00fcr\u00fctme ve yasama organlar\u0131 ile siyasi partilere ait, kararlar\u0131n\u0131n onay mercii, TBMM &#039;i olmal\u0131d\u0131r. Siyas\u00ee birer makam olan Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanlar\u0131 ile Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n se\u00e7imi de TBMM taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n iddianameleri de TBMM&#039;nin onay\u0131ndan sonra Anayasa Mahkemesine g\u00f6nderilmelidir. Yetkilerin TBMM&#039;de toplanmas\u0131n\u0131n, yarg\u0131 organlar\u0131na siyasetin hakim olaca\u011f\u0131 istikametinde bir endi\u015fe has\u0131l olursa; milletin de\u011ferlerine ters ideolojiler hakim olaca\u011f\u0131na, milletin iradesinin hakim olmas\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek endi\u015feler giderilebilir. m) Y\u00d6K KALMALI, \u00dcN\u0130VERS\u0130TELERDE B\u0130L\u0130MSEL \u00d6ZERKL\u0130K SA\u011eLANMALIDIR. Y\u00f6netim kadrolar\u0131nda ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlerinde bulunan elemanlar\u0131n hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7t\u0131rma ve gerekti\u011finde g\u00f6revden alma yetkisi ile Y\u00d6K Ba\u015fkan\u0131 ve Rekt\u00f6rlerin se\u00e7im, atama ve g\u00f6revden alma yetkisi TBMM &#039;e verilmelidir. \u00dcniversitelerin bilimsel \u00f6zerkli\u011finin tesisi i\u00e7in ilave tedbirler Anayasa ve ilgili Kanunlar\u0131nda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. n) ASKER S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE VESAYET KURAMAMALIDIR Yeni Anayasa aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n merkezindeki sebep; son 50 y\u0131l\u0131m\u0131za askeri darbelerin ve ba\u015fta siyaset olmak \u00fczere devletin kurumlar\u0131 \u00fczerinde asker vesayetinin kurulmu\u015f olmas\u0131 ile, son iki Anayasan\u0131n darbeci askerler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, birinci b\u00f6l\u00fcmde \u00fczerinde durdu\u011fumuz, darbelerin ve askeri vesayet sisteminin dayanaklar\u0131n\u0131n Anayasam\u0131zdan ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuattan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hususu, yeni anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6nemli bir saik olmal\u0131d\u0131r. Yeni Anayasa, darbelere dayanak yap\u0131lan yasal mevzuat\u0131, ideolojik kadrola\u015fmaya imkan veren yasal mevzuat\u0131 ve istikrar\u0131 bozan yasal mevzuat\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131d\u0131r. Millet bu hususta kararl\u0131d\u0131r. TBMM de ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermelidir. M\u00fcteakip f\u0131kralarda belirtilen prensipler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Anayasa ve yasalarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, y\u00fckselme ve ilerleme yolunda, Devletimizin \u00f6n\u00fcndeki engeller azalaca\u011f\u0131 gibi Silahl\u0131 kuvvetlerimizin de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Bunun i\u00e7in ; 1) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU KALDIRILMALIDIR Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK &#039;nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. Ba\u015fbakan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, askeri ve g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine imkan veren zaten Y\u00fcksek Askeri \u015eura bulunmaktad\u0131r. Ama\u00e7, Silahl\u0131 Kuvvetlerin harbe haz\u0131rl\u0131k durumu ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler ise, bu meseleler zaten Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n g\u00f6revleri i\u00e7indedir. MGK &#039;nun sivil \u00fcyelerinden olan, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, d\u0131\u015fi\u015fleri, Adalet Bakanlar\u0131 da \u015e\u00fbra \u00dcyelerinin aras\u0131na kat\u0131larak; Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra, MGK &#039;n\u0131n i\u015flevini yapabilecek hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. MGK \u2019u; Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cDEVLET \u015e\u00dbRASINA\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, \u00fcyeleri TBMM, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00fcr\u00fctme ve Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kurumlar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fmal\u0131, bu kurulda TSK\u2019ni sadece Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 temsil etmelidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin kadrosu tamamen siville\u015ftirilmeli, \u201cDevlet \u015e\u00fbras\u0131 Genel Sekreterli\u011fi\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. 2) GENELKURMAY BA\u015eKANLI\u011eI MSB&#039;LI\u011eINA BA\u011eLANMALI VE TSK YEN\u0130DEN YAPILANDIRILMALIDIR 1982 Anayasas\u0131; Milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda ve Silahl\u0131 Kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131 Bakanlar Kurulunu sorunlu tutmakta; Bakanlar kurulunca teklif edilip Cumhurba\u015fkan\u0131nca atanmas\u0131n\u0131 vaz etti\u011fi Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkilerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini; bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 da Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funu; Silahl\u0131 Kuvvetlerin Komutan\u0131 oldu\u011funu; sava\u015fta ise ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revini Cumhurba\u015fkan\u0131 nam\u0131na yerine getirece\u011fini ifade etmektedir. (Md.117) Darbecilerin se\u00e7erek koydu\u011fu ifadelerle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, sanki \u00f6zerk bir Komutanl\u0131k haline getirilmi\u015f, elinde bulundurdu\u011fu silahl\u0131 g\u00fc\u00e7, sahip oldu\u011fu anayasal ve yasal yetkilerle, Devletin tepesinden alt organlar\u0131na kadar otorite tesis ederek, vesayet\u00e7i bir sistemin olu\u015fmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla darbe ve m\u00fcdahalelere zemin haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Darbe tehdidi alt\u0131nda, \u00e7ok ba\u015fl\u0131 y\u00f6netim, \u00fclkenin geli\u015fip y\u00fckselmesinde engeller \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal ve yasal Kurullara yap\u0131lan m\u00fcdahaleler, siyasi istikrar\u0131n, arkas\u0131ndan ekonomik istikrar\u0131n bozulmas\u0131na, m\u00fcteakiben de anar\u015fi ve kaosun gelmesine, bu durumda fiili askeri m\u00fcdahale ve darbelere sebep olmu\u015ftur. Bu nedenle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 siyasi otoritenin kontrol\u00fcne sokulmal\u0131, te\u015fkilat ba\u011flant\u0131lar\u0131 yeni anayasada yeniden d\u00fczenlenmeli; Silahl\u0131 Kuvvetlerin \u00e7a\u011fda\u015f gerekler ve \u00dclkemizin uluslararas\u0131 etkinli\u011fini artt\u0131racak \u015fekilde yeniden organize edilmelidir. Burada, bar\u0131\u015fta da, sava\u015fta da, TSK &#039;nin sevk ve idaresinin, se\u00e7ilmi\u015f sivil irade taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde, Ba\u015fkanl\u0131k siteminin ihdas edilmesinin, bu meselenin halline de demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve Kuvvetler aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flayacak yeterlikte k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclerek Milli savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131klar\u0131 da direkt olarak Milli Savunma Bakan\u0131na ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Kara Kuvvetlerinde Ordu Karargahlar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131p, Kolordular direkt Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bar\u0131\u015f zaman\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7in, do\u011fuda, bat\u0131da ve merkezde birer, yurt d\u0131\u015f\u0131 ittifak g\u00f6revleri i\u00e7in de bir kolordu b\u00fct\u00fcn personeli ile profesyonel hale getirilmeli; Topyek\u00fbn sava\u015f i\u00e7in askerlik yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam ettirilmeli; s\u00fcresi e\u011fitim s\u00fcresi kadar olmal\u0131 (6:9 ay), b\u00fct\u00fcn sosyal tesisler (ordu evleri, askeri gazinolar, askeri kamplar, askerlik \u015fubeleri, askeri mahkemeler) siville\u015ftirilerek, ordunun muharip unsurlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. Deniz ve Hava Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131nda; Donanma ve Taktik Hava Kuvvet Karargahlar\u0131 Taktik Komutanl\u0131k ve koordinasyon karargahlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, di\u011fer muharip ve muharebe destek unsurlar\u0131 tamamen profesyonel hale getirilmelidir. Subay, Astsubay ve Uzman personel yeti\u015ftiren okullar bir komutanl\u0131k halinde; \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 ile Topyek\u00fbn Sava\u015fta g\u00f6rev yapacak Seferberlik Tetkik Kurullar\u0131 ve Gayri Nizami Kuvvetler de bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla; elektronik harp ve askeri istihbarat birlikleri de ayr\u0131 bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na direkt olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. 3) T\u00dcRK S\u0130LAHLI KUVVETLER\u0130N\u0130N VAZ\u0130FES\u0130 YEN\u0130DEN \u0130FADE ED\u0130LMEL\u0130D\u0130R. Anayasal bir konu olmamakla beraber, TSK &#039;ne yasalarla verilen ve yorumlanarak \u00e7\u0131kar\u0131lan g\u00f6revler, \u00dclkeyi badirelere s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Yeni Anayasan\u0131n paralelinde Silahl\u0131 Kuvvetlerimizin vazifesi de yeniden ifade edilmelidir. Mevcut hali ile, \u201cSilahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi, T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d bu madde; Silahl\u0131 kuvvetlerimizin d\u0131\u015f g\u00fcvenlikten ziyade i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelmesine, siyasete m\u00fcdahale etmesine, siyasi iktidarlar\u0131 vesayet alt\u0131na almas\u0131na ve rejim muhaf\u0131z\u0131 gibi g\u00f6rev yapmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Vazife yeniden yaz\u0131l\u0131rken; TSK rejim muhaf\u0131z\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revi TSK&#039;n\u0131n sorumlulu\u011fundan al\u0131nmal\u0131; TSK, Siyasetin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; Tamamen d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir konuma ve g\u00fcce getirilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, gerginlik d\u00f6neminde ve sava\u015f halindeki g\u00f6revleri net olarak ifade edilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, k\u0131talararas\u0131 ve deniza\u015f\u0131r\u0131 mesafelere, ittifaklar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fc\u00e7 g\u00f6ndermeye imkan vermeli; Savunma konsepti de\u011fi\u015ftirilerek, yurt savunmas\u0131 s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden ba\u015flat\u0131lmal\u0131; Ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, parlamento onay\u0131yla, \u00f6zel yeti\u015fmi\u015f unsurlar\u0131n\u0131n i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe tahsis edilebilmesi i\u00e7in de bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 kuvvetlerimizin yeni vazifesi \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun ilgili maddesinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ifade edilmelidir. (a) Milli hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in tespit edilen milli politikalar\u0131 desteklemek, (b) Yurdumuza kar\u015f\u0131, s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden gelebilecek silahl\u0131 tecav\u00fczleri cayd\u0131rmak, (c) Tecav\u00fcz\u00fc, vaki olmadan \u00f6nce s\u0131n\u0131r \u00f6tesinde \u00f6nlemek, (d) Vaki oldu\u011fu halde de yurdumuzu topyek\u00fbn savunma esas\u0131na g\u00f6re savunmak, (e) Kolluk Kuvvetlerinin yeterli olamayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, i\u00e7 g\u00fcvenlikte kullan\u0131lmak \u00fczere, TBMM&#039;nin karar\u0131 ile, kolluk kuvvetlerini uygun unsurlarla takviye etmekle g\u00f6revlendirilmelidir. 4) \u0130\u00c7 G\u00dcVENL\u0130K \u0130\u00c7\u0130\u015eLER\u0130 BAKANLI\u011eINA, DI\u015eA KAR\u015eI SAVUNMA DA MSB&#039;LI\u011eINA VER\u0130LMEL\u0130D\u0130R. \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik ve ter\u00f6rle m\u00fccadele g\u00f6revi TSK &#039;inden al\u0131n\u0131p \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmelidir. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, g\u00f6rev ve yetkileri bak\u0131m\u0131ndan i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re; Silahl\u0131 kuvvetler personeli ise, sava\u015f hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re e\u011fitilip yeti\u015ftirilmektedirler. Silahl\u0131 Kuvvetlerin i\u00e7 g\u00fcvenlikte yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131, her ne su\u00e7 i\u015flerse i\u015flesin, vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fman alg\u0131s\u0131yla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan, yo\u011fun hak ihlallerine sebep olunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan Silahl\u0131 Kuvvetlerimize, sadece d\u0131\u015fardan gelecek tehditlere kar\u015f\u0131 Yurdu savunma g\u00f6revi verilmelidir. Ter\u00f6rle m\u00fccadelede de, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin d\u0131\u015f odak ve merkezlerinin bertaraf edilmesi g\u00f6revi Silahl\u0131 Kuvvetlerimize verilmelidir. Bu g\u00f6rev i\u00e7in de en uygun birlik \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 5) JANDARMA GENEL KOMUTANLI\u011eININ GENELKURMAY \u0130LE BA\u011eI KOPARILMALIDIR. \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun birinci maddesi, Jandarmay\u0131, TSK &#039;nin i\u00e7inde g\u00f6stermektedir. 926 Say\u0131l\u0131 TSK Personel Kanununun birinci maddesine g\u00f6re Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesindeki subay ve astsubaylar da \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan TSK mensubu say\u0131lmaktad\u0131rlar. Jandarma subaylar\u0131 Kara Harp Okulunda yeti\u015ftirilmektedir. Jandarma Genel Komutanlar\u0131 Kara Kuvvetlerine mensup Orgeneraller aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilmektedir. Bir \u00fcst r\u00fctbeye terfi edecek Jandarma Generalleri ile general olacak Jandarma Subaylar\u0131n\u0131n durumlar\u0131 \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 YA\u015e &#039;da belirlenmektedir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n profesyonel personeli d\u0131\u015f\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fc yedek subay, erba\u015f ve erlerinin, yoklama ve askere sevkleri de Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmaktad\u0131r. Ama hizmet bak\u0131m\u0131ndan Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 kolluk kuvvetidir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 personeli, \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan fazla, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 durumdad\u0131r. Bu iki ba\u015fl\u0131l\u0131k, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmektedir. Milli \u0130radenin TSK dahil Anayasal t\u00fcm kurumlara hakim olabilmesi i\u00e7in, en \u00f6nemli tedbir; d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fin TSK&#039;ne, i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fin de \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmesidir. Bu durumda Jandarman\u0131n Genelkurmay ile olan g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n da kesilmesi gerekmektedir. 6) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K S\u0130YASET BELGES\u0130NDEN (MGSB) \u0130\u00c7 TEHD\u0130T DE\u011eERLEND\u0130RMELER\u0130 KALDIRILMALIDIR 1990&#039; l\u0131 y\u0131llardan itibaren haz\u0131rlanan MGSB&#039;lerindeki i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmeleri, Devletin tepesinden taban\u0131na kadar, b\u00f6l\u00fcnmeye ve cephele\u015fmelere sebep olmu\u015ftur. \u0130\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilen e\u011filimler, belgede kalmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, tedbir al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in belgeye konulmaktad\u0131r. Bu belgeler haz\u0131rland\u0131ktan sonra, i\u00e7 tehditler ve bunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler, planlara sokularak, ba\u015fta TSK olmak \u00fczere, Kamu Kurumlar\u0131n\u0131n en u\u00e7 unsurlar\u0131na kadar yay\u0131mlanm\u0131\u015f ve bu kurumlara i\u00e7 tehditle aktif m\u00fccadele g\u00f6revleri verilmi\u015ftir. 28 \u015eubat\u0131 planlayan zihniyet, zaman\u0131n\u0131n MGSB &#039;de \u0130RT\u0130CA, B\u00d6L\u00dcC\u00dcL\u00dcK VE A\u015eIRI SOL &#039;u i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterirken, A\u015eIRI SA\u011e ve IRK\u00c7ILI\u011eI tehdit olarak g\u00f6stermemi\u015ftir. B\u00f6ylece, i\u00e7inde irticai ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc (K\u00fcrt\u00e7\u00fc) unsur bar\u0131nd\u0131rmayan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Devletin RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130S\u0130 olarak kabul edilmi\u015ftir. Yani resmi ideoloji (sek\u00fcler, kavmiyet\u00e7i, devlet\u00e7i, \u0131l\u0131ml\u0131 sol yelpaze), TSK ba\u015fta olmak \u00fczere Devletin b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile desteklenirken, tehdit kapsam\u0131na giren ideoloji yani, inan\u00e7 ve etnik kimlik bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bask\u0131 ve ayr\u0131\u015fma \u00f6nce kamu personelinde ba\u015flam\u0131\u015f, tehdit g\u00f6r\u00fclenler tasfiye edilinceye kadar cephele\u015fme olmu\u015f; tasfiye tamamlan\u0131nca da Devlet Kurumlar\u0131nda, Resmi \u0130deoloji kadrola\u015fm\u0131\u015f; sonra da cuntac\u0131 organizasyonlar olu\u015fturarak, toplumun tehdit olarak g\u00f6sterilen ideoloji mensuplar\u0131 ile, hukuk d\u0131\u015f\u0131, gayri me\u015fru m\u00fccadele y\u00f6ntemleri uygulama gayreti i\u00e7ine girilmi\u015f, Milletin Cephelere b\u00f6l\u00fcnmesine sebep olunmu\u015ftur. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde, Resmi ideoloji, TBMM&#039;de de hem kendisine taraftar, hem de tehdit kapsam\u0131nda g\u00f6sterilen siyasi partileri bulmu\u015ftur. \u00d6zellikle, se\u00e7imle iktidara gelme \u00fcmidi olmayan partiler ya resmi ideolojiye sahip devlet kurumlar\u0131na arka \u00e7\u0131kma gayreti i\u00e7ine girmi\u015f, ya da ter\u00f6r\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. MGSB de dindarl\u0131k ve etnik kimlik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterildi\u011fi i\u00e7in; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, hakkaniyetle kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda; \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, etnik kimli\u011fe ve dini hayata sa\u011flanmas\u0131 gereken serbest\u00ee dahi siyasi ayr\u0131\u015fmaya sebep olmu\u015f; sonucunda TBMM resmi ideoloji ve kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u015feklinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devlette kadrola\u015fman\u0131n, Millette kutupla\u015fman\u0131n ve darbelere dayanak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin en \u00f6nemli \u015fart\u0131, MGSB&#039; den i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir fiil ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 kabul ediliyorsa, bu fiilleri i\u015fleyenler tasnif edilip devletin en \u00fcst g\u00fcvenlik belgesinde tehdit olarak g\u00f6sterilmese de, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, failleri tespit ederek yarg\u0131ya teslim etmek durumundad\u0131r. Darbecilik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilmedi\u011fi halde, bu g\u00fcn yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hesap verilebiliyorsa, ceza kanunlar\u0131nda tan\u0131mlanan di\u011fer su\u00e7lar\u0131n failleri de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne getirilebilir. \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in; \u00f6n yarg\u0131 ile, su\u00e7 olmayan fiillerinden dolay\u0131 Milleti kamplara ay\u0131rmaya sebep olacak i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmelerinden vazge\u00e7ilmelidir. 7) Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURANIN YAPISI DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130 VE B\u00dcT\u00dcN KARARLARI YARGIYA A\u00c7IK OLMALIDIR 28 \u015eubat S\u00fcrecinde, ideolojik kadrola\u015fma mekanizmas\u0131 gibi g\u00f6rev yapan Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra (YA\u015e) Anayasal bir kurulu\u015f de\u011fildir. Yetkisini 1612 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131ndaki Kanunla, 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanunundan; sorumsuzlu\u011funu ise Anayasan\u0131n 125. Maddesinden almaktad\u0131r. 1982 Anayasas\u0131na, \u201cYA\u015e Kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fc konulmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konulmas\u0131ndan sonra, \u015e\u00fbrada Generalli\u011fe y\u00fckseltilen albaylar\u0131n ve generallerin terfi i\u015flemleri ile emeklilik i\u015flemleri yarg\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclemez olmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konmadan \u00f6nce; 1953:1971 d\u00f6neminde terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali istemi ile Dan\u0131\u015ftay&#039;da MSB aleyhine bir Tabip Albay, bir Jandarma Albay ve bir T\u00fcmamiral dava a\u00e7m\u0131\u015f ve terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali karar\u0131 verilmi\u015ftir. 1971:1982aras\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay b\u00fcnyesindeki AY\u0130M &#039;de (AY\u0130M Dan\u0131\u015ftay&#039;a b\u00fcnyesine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131)YA\u015e \u00fcyesi iki orgeneral atama i\u015fleminin iptali istemi ile dava a\u00e7m\u0131\u015f ve atama i\u015flemleri iptal edilmi\u015ftir. Yine bu d\u00f6nemde, terfi ettirilmeyen iki albay ile bir t\u00fcmgeneral, terfi ettirilmeme i\u015flemlerinin iptali ile ilgilia\u00e7t\u0131klar\u0131 davalarda tesis edilen yanl\u0131\u015f i\u015flemler iptal edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 30 senede, y\u00fczlerce terfi ve atama i\u015fleminden sadece dokuzunun dava a\u00e7mas\u0131 ve kazanmas\u0131 YA\u015e Kararlar\u0131n\u0131n yarg\u0131ya a\u00e7\u0131k oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, liyakate daha fazla dikkat etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Dava a\u00e7an albaylardan birisinin, sicil notlar\u0131n\u0131n toplama i\u015fleminin yanl\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 terfi edemedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi, bu i\u015flemlerin yarg\u0131ya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini anlatmaktad\u0131r. 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanununun 50 ve 94. maddelerine 29.07.1983 tarihinde yap\u0131lan bir ekleme ile \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durumlar\u0131 nedeniyle\u201d Silahl\u0131 kuvvetlerde kalmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenlerin, YA\u015e Karar\u0131 ile ay\u0131rma i\u015fleminin yap\u0131labilece\u011fi h\u00fckm\u00fc konularak, bu tarihten sonraki re&#039;sen emeklilik i\u015flemleri de yarg\u0131 denetiminden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 12 Eyl\u00fcl 2010 Tarihinde yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fiklik referandumu ile, Anayasan\u0131n 125. Maddesinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak, \u201cdisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetime a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak general terfi, emeklilik ve atama i\u015flemleri halen yarg\u0131 denetimine kapal\u0131 bulunmaktad\u0131r. Liy\u00e2kat\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in YA\u015e Kararlar\u0131 tamamen yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlerinden cezai yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n gere\u011fi olmayan \u00e7\u0131karma i\u015flemlerinin \u00f6n\u00fc kapanmal\u0131d\u0131r. Genelkurmay\u0131n MSB&#039;l\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131 halinde, YA\u015e, Savunma \u015e\u00fbras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli; kald\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun olan MGK &#039;nun sivil \u00fcyeleri olan Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri ve adalet Bakanlar\u0131 da Milli Savunma \u015euras\u0131n\u0131n \u00fcyeleri yap\u0131lmal\u0131; askerlerden de, Gnkur. B\u015fk. Kuvvet Komutanlar\u0131 ve g\u00f6rev bak\u0131m\u0131ndan MSB &#039;\u0131na direkt ba\u011fl\u0131 Orgeneral ve Oramiraller Milli Savunma \u015e\u00fbra \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131rlar. 8) ASKER\u0130 Y\u00dcKSEK YARGI KALDIRILMALI, ASKER\u0130 HAK\u0130MLER \u00dcN\u0130FORMASIZ OLMALIDIR Silahl\u0131 Kuvvetlerimizde; yetki, g\u00f6rev ve kurulu\u015flar\u0131 farkl\u0131, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik mahkeme bulunmaktad\u0131r. Bunlar Disiplin Mahkemeleri, Asker\u00ee Mahkemeler ve \u0130dare Mahkemesidir. Disiplin Mahkemeleri: Bu Mahkemeler, Tugay[3] ve \u00fcst\u00fc birlik, karargah ve kurumlarda, \u00f6zel kanunla[4] kurulan, kurulu\u015f kanununda yaz\u0131l\u0131 disiplin su\u00e7lar\u0131 ve askeri kabahatlerden dolay\u0131 yarg\u0131lama yapabilen, hakim olmayan ve mahkemenin nezdinde kuruldu\u011fu komutanl\u0131k taraf\u0131ndan ek g\u00f6revleg\u00f6revlendirilen \u00fc\u00e7 subay[5] \u00fcyeden olu\u015fan mahkemelerdir. Disiplin mahkemeleri, ihtiya\u00e7 duyulan garnizonlarda tugaydan k\u00fc\u00e7\u00fck birliklerde de kurulabilmektedir. Tugay ve e\u015fiti birliklerde kurulan disiplin mahkemeleri, erden y\u00fczba\u015f\u0131ya kadar; T\u00fcmen ve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden yarbaya kadar; Kolordu, orduve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden albaya kadar; Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde kurulan disiplin mahkemesi de erden general ve amirale kadar r\u00fctbe sahiplerini yarg\u0131lamaya yetkilidirler. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda disiplin mahkemesi kurulan komutanl\u0131klarda, kadrolar\u0131nda hakim subay varsa onlar aras\u0131ndan yoksa, hakim olmayan subaylardan, atanm\u0131\u015f bir disiplin subay\u0131 bulunmaktad\u0131r. Asker\u00ee Mahkemeler: Kolordu, Ordu (Deniz ve havada e\u015fiti) , Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131 ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde, \u00f6zel kanunla[i] kurulan;Askeri Ceza Kanununda yaz\u0131l\u0131 su\u00e7lardan yarg\u0131lama yapabilen;ikisi hakim, birisi subay olan \u00fc\u00e7 \u00fcyesi bulunan mahkemelerdir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkilat\u0131ndaki asker\u00ee mahkeme, general ve amiralleri yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ile iki general ve amiralden kurulur. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda asker\u00ee mahkeme kurulan her birlikte, komutanl\u0131\u011f\u0131n refakatinde bir asker\u00ee savc\u0131l\u0131k te\u015fkil\u00e2t\u0131 ve yeteri kadar askeri savc\u0131 ile mahkeme ve savc\u0131l\u0131k i\u00e7in birer kalem te\u015fkil\u00e2t\u0131 bulunur. Komutanl\u0131k kurulu\u015fundaki adl\u00ee m\u00fc\u015favirler de; komutanl\u0131\u011f\u0131n nezdinde kurulan asker\u00ee mahkemelerdeki dava dosyalar\u0131n\u0131, komutanlar\u0131 ad\u0131na inceleyebilirler. Asker\u00ee Yarg\u0131tay; Askeri mahkemeler taraf\u0131ndan verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerinson inceleme mercii olarak g\u00f6rev yapan, \u00f6zel kanun[ii] ile kurulan,Anayasal bir Y\u00fcksek Mahkemedir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fundad\u0131r. Askeri mahkemelerin temyiz makam\u0131d\u0131r. \u00dcyelerinin tamam\u0131 asker\u00ee hakimlerden olu\u015fmaktad\u0131r. B\u00fcnyesinde, Ba\u015fkan, \u0130kinci Ba\u015fkan ve her birinde bir ba\u015fkan ve yedi \u00fcyesi olan d\u00f6rt daire ile bir ba\u015fsavc\u0131l\u0131k \u00fcnitesini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) ; Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) askeri olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile, asker ki\u015fileri ilgilendiren ve askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flem ve eylemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ilk ve son derece mahkemesi olarak yarg\u0131 denetimini yapan, \u00f6zel kanun[iii] ile kurulan, Anayasal bir Y\u00fcksek Yarg\u0131 Kurumudur. Dan\u0131\u015ftay&#039;\u0131n Silahl\u0131 Kuvvetlerdeki muadilidir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kurulu\u015fundad\u0131r. Mahkeme, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131, iki daire, ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Genel sekreterlik, mahkeme kalemleri ve daire m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden olu\u015fmaktad\u0131r. Her dairede, asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir ba\u015fkan, d\u00f6rd\u00fc asker\u00ee hakim ve ikisi kurmay subay olan alt\u0131 \u00fcye bulunmaktad\u0131r. Kararlar \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ve iki kurmay subay \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile al\u0131n\u0131r. Asker\u00ee Hakim \u00fcyeler, AY\u0130M &#039;in asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fcyeleri taraf\u0131ndan, yarbay r\u00fctbesindeki birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee hakimler aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan: kurmay subay \u00fcyeler de Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca, iki y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f kurmay yarbaylar aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Kurmay subay \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri en fazla d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. 25.10.1963 tarih ve 353 Say\u0131l\u0131 Askeri Mahkemeler Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu. ll 27.06.1972 tarih ve 1600 Say\u0131l\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay Kanunu lll 04. 07.1972 Tarih 1602 Say\u0131l\u0131 Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi Kanunu Askeri Hakimlik; Silahl\u0131 Kuvvetler ad\u0131na asker\u00ee \u00f6\u011frenci olarak hukuk fak\u00fcltelerini okuyanlardan; ayr\u0131ca, \u00fcste\u011fmen ikenGenelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcsaadesi ile veya subay olduktan sonra kendi imkanlar\u0131 ile hukuk tahsili yapanlardan, veyahut dak\u0131tada ba\u015far\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve hukuk fak\u00fcltesi bitirmi\u015f bulunan yedek subaylardan askerlik g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda istemde bulunanlardan Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca tespit olunur. Asker\u00ee hakimler bir y\u0131ll\u0131k adayl\u0131k s\u00fcresinde ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa, \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcrecek hakim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya savc\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirilirler. Bu g\u00f6revde de ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde askeri hakim yap\u0131l\u0131rlar. Adayl\u0131kta ve yard\u0131mc\u0131l\u0131kta ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmayanlar asker\u00ee hakim ve asker\u00ee savc\u0131 olamazlar. Asker\u00ee hakimlerin terfi edebilmeleri; s\u0131ral\u0131 amirlerinden ald\u0131klar\u0131 idar\u00ee siciller ile Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Adalet Tefti\u015f Kurulunun, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireleri ve Daireler Kurulu ileAskeri Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131nverecekleri mesleki sicillerin ortalamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sadece terfi i\u015flemleri de\u011fil, yeni imkanlara yol a\u00e7acak olan birinci s\u0131n\u0131f hakimli\u011fe se\u00e7ilme niteliklerine ula\u015fmak; Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilebilmek; TSK&#039;da mevcut sekiz asker\u00ee hakim generalden (\u015fu an hakim general kadrosunun be\u015fi aktiftir) birisinin kadrosunu doldurabilmek ve Anayasa Mahkemesinin iki asker hakim \u00fcyesinden birisi olabilmek, al\u0131nacak sicillere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani, asker\u00ee hakimler, adaleti temsil ederken, beklentilerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in komutanlar\u0131 ile de iyi ge\u00e7inmek durumundad\u0131rlar. YA\u015e Kararlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda asker\u00ee hakimlerin hakimlik teminat\u0131 da ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktad\u0131r. 28 \u015eubat s\u00fcrecinde on hakim subay mesleklerinden ve Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asker\u00ee Hakimler, hukuk ile askerlik aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f hukuk\u00e7ulard\u0131r. Amirleri taraf\u0131ndan verilen idari sicilleri ile, Askeri Y\u00fcksek idare Mahkemesindeki Subay \u00fcyelerin en fazla d\u00f6rt y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131ktan sonra tekrar mesle\u011fi g\u00f6revine d\u00f6necek olmalar\u0131, hakimlik teminat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcbjektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan da objektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedeleyen bir olgudur. Adaletin tesisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, en zor ko\u015fullarda olan AY\u0130M &#039;dir. AY\u0130M &#039;in mutlaka, Askeri Yarg\u0131tay&#039;\u0131n da m\u00fcmk\u00fcn olursa \u00fcniformas\u0131z olarak Dan\u0131\u015ftay ve Yarg\u0131tay&#039;\u0131n b\u00fcnyesine al\u0131nmas\u0131 uygun olur. Askeri Mahkemeler ve Disiplin mahkemeleri muhafaza edilmelidir. Ancak Askeri mahkemeler, yine kadrosunda mahkeme olan birliklerin nezdinde ancak hakimleri \u00fcniformas\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Sicil, terfi, atama ve \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Disiplin mahkemesi \u00fcyeleri, disiplin subaylar\u0131 ve adli m\u00fc\u015favirlerin askeri \u00fcniformal\u0131 hakim olarak kalmas\u0131nda mahzur yoktur. 28 ARALIK 2011 Adnan Tanr\u0131verdi Emekli Tu\u011fgeneral ASDER Onursal B\u015fk. Ve \u00dcsk\u00fcdar \u00dcn. M\u00fctevelli \u00dcyesi [1] TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu,Madde 35 - Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d (10.01.1961) [2] 1961 Anayasas\u0131nda Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.; MADDE 111.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 - 1488 S. Kanun\/md. 1 ) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bakanlar ile Kuvvet Komutanlar\u0131ndan kuruludur. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna tavsiye eder. 1982 Anayasas\u0131nda Milli G\u00fcvenlik Kurulu: MADDE 118. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131, Adalet, Mill\u00ee Savunma, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131ndan kurulur. G\u00fcndemin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re Kurul toplant\u0131lar\u0131na ilgili bakan ve ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nabilir. (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Devletin mill\u00ee g\u00fcvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan tavsiye kararlar\u0131 ve gerekli koordinasyonunun sa\u011flanmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi, toplumun huzur ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 hususunda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca de\u011ferlendirilir. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak Cumhurba\u015fkan\u0131nca d\u00fczenlenir. Cumhurba\u015fkan\u0131 kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Ba\u015fbakan\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin te\u015fkilat\u0131 ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir. [3] Deniz ve Hava Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fidi birliklerde [4] 16.06.1964 tarih ve 477 Say\u0131l\u0131 Disiplin Mahkemeleri Kurulu\u015fu, Yarg\u0131lama Usul\u00fc ve Disiplin Su\u00e7 ve Cezalar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun [5] Astsubay, erba\u015f ve erlerin yarg\u0131lanmas\u0131nda , Disiplin mahkemeleri \u00fcyelerinden birisi astsubayd\u0131r.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ASSAM Constitutional Proposal (2011) - Assam\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"YEN\u0130 ANAYASAMIZ HAYIRLI OLSUN 1. G\u0130R\u0130\u015e TBMM tarihi bir g\u00f6rev \u00fcslenmi\u015ftir. Daha do\u011frusu son genel se\u00e7imlerde Milletimiz bu g\u00f6revi TBMM &#039;ne vermi\u015ftir. Meclis de Milletimizin her kesiminin kat\u0131l\u0131m\u0131na imk\u00e2n veren bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, tercih edilen bu y\u00f6ntemi, herkesin ete\u011findeki ta\u015f\u0131 d\u00f6kmesine imk\u00e2n veren, \u00f6nemli bir \u00f6zellik olarak alg\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan hukuksuzluklardan bizzat zarar g\u00f6renlerin s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli \u015feyler vard\u0131r. Adaleti Savunanlar Derne\u011fi (ASDER) de son darbe d\u00f6neminin ma\u011fdurlar\u0131 ve siyasi irade \u00fczerinde kurulmu\u015f olan vesayetin mimar\u0131 olan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00e7e\u015fitli kademelerinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f eski mensuplar\u0131 olarak, hem Silahl\u0131 Kuvvetlerin g\u00f6rev ve yetkileri, hem de sistemin geneli hakk\u0131nda s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli tespitleri bulunmaktad\u0131r. 2. NEDEN YEN\u0130 B\u0130R ANAYASA \u00c7\u00fcnk\u00fc yasalarla verilmi\u015f bir k\u0131s\u0131m haklar Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak, Anayasal kurulu\u015flar taraf\u0131ndan gasp edilmi\u015ftir. Anayasada, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere, sanki kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil de engellenmesi i\u00e7in yer verilmi\u015f, vaz edilen resmi ideolojiyi payla\u015fmayan inan\u00e7 sahipleri ve etnik gruplar, bask\u0131lar\u0131n ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin hedefi konumuna sokulmu\u015f, bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi olmaktan ziyade, hakim g\u00fc\u00e7lerin egemenli\u011finin devam ettirilmesi i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. 1982 Anayasas\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131nda bir engel yokmu\u015f gibi gelmekle beraber, inan\u00e7la ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck bir talep, hukuk d\u0131\u015f\u0131 engellerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve Anayasal Kurumlar el birli\u011fi ile bask\u0131 ve yasaklar\u0131 uygulamaya sokmu\u015flar, sonra darbeler, m\u00fcdahaleler, ince ayarlar, engeller, yasaklar, bask\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131, genel \u00f6zellikleri ile, devletin y\u00f6netimini millete b\u0131rakmay\u0131p, yasama ve y\u00fcr\u00fctme erklerinin yetkilerini k\u0131s\u0131tlayan, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, millete kar\u015f\u0131 sorumsuz kurumlar\u0131n yetkilerini artt\u0131ran kurallar koyan bir yap\u0131ya sahip olmu\u015ftur. Bu hal her \u015feyden \u00f6nce, uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken devlet organlar\u0131n\u0131n, verilen a\u015f\u0131r\u0131 yetkilerin sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda, amans\u0131z \u015fekilde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na sebep olmu\u015ftur. 1982 Anayasas\u0131, iktidar\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir tarafta, milli iradeyi temsil eden yasama ve y\u00fcr\u00fctme; di\u011fer tarafta devletin g\u00fc\u00e7leri ellerine teslim edilen kurumlar. Bu kurumlar \u00f6yle yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f ki; istedikleri zaman, milletin se\u00e7tiklerinin elini kolunu ba\u011flayabilmi\u015ftir. Yani bir gemide iki kaptan, biri d\u00fcmeni sa\u011fa, di\u011feri sola k\u0131rm\u0131\u015f. Gemi ikisinin istedi\u011fi y\u00f6ne de gitmemi\u015f, zaman zaman kayaya bindirme riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.. Silahl\u0131 Kuvvetler, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00d6K ve di\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumlar ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde, Anayasa&#039;dan ald\u0131\u011f\u0131 yetki ile, Milletin de\u011ferlerine ters ideolojik kadrola\u015fmalar\u0131 olu\u015fturmu\u015f, ideolojisini payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 siyasi iktidarlar\u0131 aciz ve \u00e7al\u0131\u015famaz hale getirmi\u015f, siyasi istikrar\u0131 bozmu\u015f, onu se\u00e7en milli iradeyi yok h\u00fckm\u00fcne getirmi\u015f, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ayaklar alt\u0131na alm\u0131\u015f ve Devleti telafisi imkans\u0131z zararlara u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Temsilde adalet ilkesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile, g\u00fc\u00e7s\u00fcz koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerine teslim edilen \u00fclke y\u00f6netiminde zafiyetler olu\u015fmu\u015f ve olu\u015fan istikrars\u0131z ortamlar darbe ve m\u00fcdahalelerin davet\u00e7isi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak, uygulanan g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi h\u00fck\u00fcmet ilkesi, bir taraftan mahalli ihtiya\u00e7lar\u0131 etkili bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lama imkan\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlarken di\u011fer taraftan, k\u00fc\u00e7\u00fclen b\u00f6lge ve d\u00fcnyada, \u00dclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde ve zaman\u0131nda korunup takip edilmesini zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgeli y\u00f6netim sistemleri, dar zihniyetler taraf\u0131ndan, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 bozacak bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden reddedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir d\u00fcnyada, \u00dclkemizin zenginli\u011fi say\u0131lmas\u0131 gereken etnik varl\u0131klar\u0131n ve farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n talepleri, merkeziyet\u00e7i anlay\u0131\u015f ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu taleplerin bask\u0131c\u0131 uygulamalarla ve modas\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015f s\u00f6ylem ve y\u00f6ntemlerle kar\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n esas \u00fcniter yap\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi, mevcut anayasal mevzuat nedeni ile, kavranamaz duruma gelmi\u015ftir. Nas\u0131l bir anayasa konusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n yak\u0131n tarihimizde, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve siyasi iktidarlar \u00fczerindeki vesayetin kurulmas\u0131na imkan veren dayanaklar\u0131 ve bu dayanaklardan yararlanarak tesis edilen uygulamalara g\u00f6z atmakta fayda g\u00f6r\u00fcyoruz. a) DARBELER\u0130N ANAYASAL DAYANAKLARI; Darbeler ve yasaklamalar; Dayana\u011f\u0131n\u0131 yasal mevzuattan alm\u0131\u015f, ideolojik kadrolar taraf\u0131ndan, Kaos ve istikrars\u0131z ortamlarda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani Darbelerin; Birinci dayana\u011f\u0131; ba\u015fta Anayasa olmak \u00fczere yasal mevzuat; \u0130kinci dayana\u011f\u0131; bu yasal mevzuattan da yararlanarak olu\u015fturulan ideolojik kadrolar; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc dayana\u011f\u0131n\u0131; da zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinin sebep oldu\u011fu siyasi istikrars\u0131zl\u0131klar olu\u015fturmaktad\u0131r.. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri; egemenli\u011fi millete veren; kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131; belirleyen maddeleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek; Ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesinin ikinci paragraf\u0131ndaki \u201c\u00e7a\u011fda\u015f medeniyet d\u00fczeyine ula\u015fma..\u201d hedefine bak\u0131p, milletin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 ve devlete tehdit olarak g\u00f6rme e\u011filiminin; \u0130kinci maddesindeki \u201cL\u00c2\u0130KL\u0130K\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak dindar insanlara tehdit g\u00f6z\u00fc ile bakma e\u011filiminin; \u0130nk\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili 174 \u00fcnc\u00fc maddesindeki \u201c\u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyi\u201dne ula\u015fmay\u0131 ve \u201cl\u00e2ik niteli\u011fi\u201d korumay\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan sekiz ink\u0131lap kanunun tehdit alt\u0131nda oldu\u011funa dair ku\u015fkunun; Silahl\u0131 Kuvvetlere e\u011fitim, silah, ara\u00e7 ve gere\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmas\u0131 i\u00e7in \u201cTSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu\u201dna konulmu\u015f bulunan 35 inci maddesindeki \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini koruma ve kollama\u201d g\u00f6revinin, zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinin ve karar\u0131n\u0131n verilmesinin TSK\u2019ne ait oldu\u011funa dair anlay\u0131\u015f\u0131n; \u00f6zellikle 28 \u015eubat ile birlikte ba\u015flat\u0131lan bask\u0131 ve m\u00fcdahalelere yasal dayanak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu Anayasa ve yasa maddelerine anlam ve aktivite kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 da; Devletteki G\u00fcvenlik planlamas\u0131n\u0131n direktifi konumundaki \u201cMilli G\u00fcvenlik Siyaseti Belgesi\u201dndeki, i\u00e7 tehdit b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00f6ncelikli olarak \u0130rtican\u0131n i\u00e7 tehdit olarak belirlenmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz Anayasa ve yasalar ideolojik olarak yorumlan\u0131rsa, darbelere yasal zemin bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. b) 12 EYL\u00dcL DARBES\u0130N\u0130N YASAL DAYANA\u011eI; 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin yasal dayana\u011f\u0131; Milli G\u00fcvenlik Konseyinin radyodan okunan ilk bildirisinde \u015f\u00f6yle duyurulmu\u015ftur. \u201c\u0130\u00e7 Hizmet Kanununun verdi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#039;ni kollama ve koruma g\u00f6revini y\u00fcce T\u00fcrk Milleti ad\u0131na emir ve komuta zinciri i\u00e7inde ve emirle yerine getirme karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f ve \u00fclke y\u00f6netimine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle el koymu\u015ftur....\u201d(1)[1] Silahl\u0131 Kuvvetlerin, i\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revleri verildi\u011finde, e\u011fitim ve donat\u0131m bak\u0131m\u0131ndan, haz\u0131r olmas\u0131 amac\u0131yla konulmu\u015f veya bu gerek\u00e7e ile \u0130\u00e7 Hizmet Kanunda yer alm\u0131\u015f bir yetki, Silahl\u0131 Kuvvetlerin emir-komutas\u0131n\u0131 \u00fcstlenenler taraf\u0131ndan darbe g\u00f6revi olarak yorumlanabilmi\u015ftir. c) 28 \u015eUBAT 1997 POST MODERN M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU (MGK) DARBES\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI: (2)[2] 28 \u015eubat, MGK Ba\u015fkan\u0131 ve asker \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir MGK darbesidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu 1961 Anayasas\u0131 ile te\u015fkil ettirilen ve 1982 Anayasas\u0131nda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren, Anayasal bir kurumdur. \u0130sti\u015far\u00ee bir kurul olmas\u0131na ra\u011fmen, te\u015fkilinden itibaren Siyasi iradenin kontrol alt\u0131nda bulundurulmas\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki haliyle, 10 \u00fcyesinden 5 &#039;i askerdir. Kurulda Cumhurba\u015fkan\u0131 Askerlerin yan\u0131nda yer al\u0131nca m\u00fcdahale, (12 Mart, 28 \u015eubat) yani kurulun istekleri kanun yerine ge\u00e7mi\u015f; Cumhurba\u015fkan\u0131 milli irade temsilcilerinin (yani sivillerin) yan\u0131nda yer al\u0131nca askerler, kurulu d\u00fczene isteklerini kabul ettirememi\u015fler ve askerin idareye el koydu\u011fu fiili darbeler olmu\u015ftur.(12 Eyl\u00fcl 1980) MGK Genel Sekreterli\u011fi ve Milli G\u00fcvenlik Kurulu Kanununda 2001 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile \u00fcye say\u0131s\u0131 10 &#039;dan, 14 &#039;e \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olup, bunun sadece 5 &#039;i askerdir. Kararlar\u0131n, salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kurulda, 28 \u015eubat 1997 &#039;de oldu\u011fu gibi askerlerin hakimiyeti olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in benzer kararlar\u0131n al\u0131n\u0131p, TBMM ve H\u00fck\u00fcmete dayat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama askeri, s\u00fcrekli siyasetin i\u00e7inde bulunmak durumunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Siyasetle ilgilenen asker, Devletin iki ba\u015fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesine sebep olmaktad\u0131r. Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK&#039;nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. d) 27 N\u0130SAN 2007 \u0130NTERNET B\u0130LD\u0130R\u0130S\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI; 27 Nisan \u0130nternet Muht\u0131ras\u0131 \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, ba\u015fta laiklik olmak \u00fczere, temel de\u011ferlerini a\u015f\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in bitmez t\u00fckenmez bir \u00e7aba i\u00e7inde olan bir k\u0131s\u0131m \u00e7evrelerin, bu gayretlerini son d\u00f6nemde art\u0131rd\u0131klar\u0131 m\u00fc\u015fahede edilmektedir...\u201d c\u00fcmlesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelendi\u011finde, Anayasa&#039;n\u0131n 2. maddesindeki Laiklik ilkesi ve \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun 35. maddesindeki Cumhuriyeti koruma ve kollama g\u00f6revine at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. e) ANAYASAL DAYANAKLA, TASF\u0130YE KURULU HAL\u0130NE GET\u0130R\u0130LEN Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURA; Anayasal bir kurulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 125. maddesi ile kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulan Y\u00fcksek Askeri \u015e\u00fbra, general terfileri ve re&#039;sen emeklilik uygulamalar\u0131 ile ideolojik kadrola\u015fman\u0131n mekanizmas\u0131 olarak i\u015flev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bu yetkinin Anayasa&#039;ya konulmas\u0131ndan sonra, 1637 subay ve astsubay, yarg\u0131 pay-pas edilerek hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hi\u00e7 say\u0131larak, i\u015finden ve mesle\u011finden edilmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile, \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ancak terfiler ile kadrosuzluktan emeklilik i\u015flemleri yine yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlere personel al\u0131m\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M)&#039;nin yap\u0131s\u0131, general terfi ve emekliliklerinin yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 ve yarg\u0131 karar\u0131 olmadan, idari i\u015flemlerle Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kart\u0131lma yetkisi, Silahl\u0131 Kuvvetlerde Milletin de\u011ferlerine ters, darbelerin ikinci dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan, ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7in yeterli yetkileri i\u00e7ermektedir. Darbe d\u00f6nemlerinde, di\u011fer kamu kurumlar\u0131n\u0131 da kontroluna alan Silahl\u0131 Kuvvetler, uygulatt\u0131\u011f\u0131 tasfiyelerle, Kamuda tam bir kadrola\u015fma sa\u011flanmas\u0131n\u0131n lokomotifi olmu\u015ftur. f) Y\u00d6K DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 1990 y\u0131l\u0131nda Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Yasas\u0131na eklenen EK-17. Maddeye g\u00f6re, \u201cy\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131 ile y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda k\u0131l\u0131k ve k\u0131yafet serbesttir\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 1997 y\u0131l\u0131na kadar \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fc nedeniyle bir sorun ya\u015fanmazken, 1995 tarihinde, Anayasal bir Kurum olan, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumuna (Y\u00d6K) ba\u015fkan atanan Kemal G\u00fcr\u00fcz vas\u0131tas\u0131yla b\u00fct\u00fcn \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc k\u0131z \u00f6\u011frencilerin derse ve \u00fcniversitelere giri\u015fleri engellenmi\u015ftir. Kemal G\u00fcr\u00fcz ve Erdo\u011fan Tezi\u00e7 D\u00f6neminde ne h\u00fck\u00fcmet ne meclis Y\u00d6K&#039;\u00fc kontrol edememi\u015ftir. Y\u00d6K y\u00f6netimine getirildi\u011fi 06 Aral\u0131k 1995 tarihinden itibaren Kemal G\u00fcr\u00fcz, 8 y\u0131l s\u00fcreyle, Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Kurumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim ve \u00f6\u011fretiminde, darbe say\u0131labilecek kadrola\u015fmay\u0131 ve tasfiyeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frencilerin \u00fcniversitelerden d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131, yeni kazananlar\u0131n ise kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak b\u00fcy\u00fck bir zulme imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Arkas\u0131ndan ayn\u0131 g\u00f6reve getirilen Erdo\u011fan Tezi\u00e7, icraatlar\u0131yla Kemal G\u00fcr\u00fcz &#039;den geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kadrola\u015fmada ve Y\u00d6K&#039;\u00fcn hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131nda zamanlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkanlar\u0131ndan geni\u015f destek g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk oyu ile se\u00e7ilecek olmas\u0131, Y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde, milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmamakla birlikte; bu kurumun hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 TBMM&#039;nin eli kolu ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f, devlet aciz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, milletin iradesi a\u00e7\u0131k hukuksuzlu\u011fu engelleyememi\u015ftir. g) YARGI DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 2007 ve 2008 y\u0131l\u0131 y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan engellemelerle, \u00fclke g\u00fcndeminin y\u00f6nlendirildi\u011fi y\u0131llar olarak ge\u00e7mi\u015ftir. 03 MAYIS 2007 YARGI DARBES\u0130: Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcreci ba\u015flay\u0131nca, Ana Muhalefet Partisinin talebi ile a\u00e7\u0131lan\u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi i\u00e7in TBMM&#039;de oturumun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in 2\/3 \u00e7o\u011funluk &#039;367&#039; oy sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan, oylaman\u0131n iptali\u201d davas\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f; 03 May\u0131s 2007 tarihinde verdi\u011fi kararla, TBMM&#039;nin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7mesini engellemi\u015f; \u00fclkeyi belirsiz bir mecraya s\u00fcr\u00fcklemi\u015f; milletvekili genel se\u00e7imlerinin erkene al\u0131nmas\u0131na ve \u00fclkenin \u00fc\u00e7 aydan fazla bir s\u00fcre ile s\u00fcresi dolmu\u015f Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine sebep olmu\u015ftur. Bu karar, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, milletin se\u00e7ip g\u00f6nderdiklerinin iradesine, indirilen bir darbe olarak tarihteki yerini alacakt\u0131r. 05 HAZ\u0130RAN 2008 YARGI DARBES\u0130 \u00dcniversitelerde uygulanan ba\u015f\u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi; parti kapatma davas\u0131n\u0131n da g\u00f6lgesinde b\u0131rak\u0131larak, esastan inceleme yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde, esastan incelenerek, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan 05 Haziran 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Mahkeme, 22 Ekim 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7esinde; Anayasa&#039;n\u0131n 2 nci maddesinde yer alan ve tan\u0131m\u0131 bulunmayan laiklik ilkesini, hukukun yaz\u0131l\u0131 olmayan normlar\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; milletin mukaddesat\u0131n\u0131, 1000 y\u0131la varan k\u00fclt\u00fcr birikimini, \u00f6rf, \u00e2det ve geleneklerini, dinini ve manev\u00ee duyarl\u0131klar\u0131n\u0131 referans alaca\u011f\u0131na; din d\u0131\u015f\u0131 felsefi ak\u0131mlar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00f6\u011fretilerini referans alarak, milli vicdan\u0131 rencide etmi\u015f ve ne t\u00fcr bir ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7inde bulundu\u011funu d\u00fcnyaya ilan etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi kendisini TBMM&#039;nin \u00fczerinde bir konuma koymu\u015f, Anayasay\u0131 d\u00fczenleme yetkisini TBMM&#039;nin elinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Karar\u0131n\u0131 millet \u00f6n\u00fcndeki yasaklar\u0131 kald\u0131rma istikametinde de\u011fil; az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuruntular\u0131n\u0131 giderecek yasaklar\u0131n devam\u0131 istikametinde kullanarak, milletin inan\u00e7 ve iradesine darbe indirmi\u015ftir. 30 TEMMUZ 2008 YARGI DARBES\u0130 oy alm\u0131\u015f bir siyas\u00ee parti aleyhine; milletin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ciddiye almad\u0131\u011f\u0131 sebeplerden ve \u00f6zellikle \u00fcniversitelerde hukuk d\u0131\u015f\u0131 olarak uygulanan \u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek, Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131nca a\u00e7\u0131lan kapatma davas\u0131; kabul edilmi\u015f, iktidar partisi hazine yard\u0131m\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve kapatma tehdidi alt\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin geli\u015ftirilmesi istikametindeki giri\u015fimlerin engellenmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar da, ba\u015fta Silahl\u0131 Kuvvetler olmak \u00fczere Anayasal kurumlar\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc deste\u011fi ile milli iradeye \u00dcst Yarg\u0131 Kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan indirilmi\u015f bir darbe olarak, \u00dclkemizin sosyal ve siyas\u00ee tarihindeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek Yarg\u0131 organlar\u0131na, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumu ve \u00dcniversite Rekt\u00f6rl\u00fcklerine, Silahl\u0131 kuvvetlere ve b\u00fcrokrasinin tepelerindeki g\u00f6revlere atamada, son s\u00f6z ve imza sahibi olan Cumhurba\u015fkanlar\u0131, temsil ettikleri ideolojilere g\u00f6re, Devlet B\u00fcrokrasisindeki ideolojik kadrola\u015fman\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6r\u00fc ve b\u00fcrokratik otoritenin zirvesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri hep krizlere sebep olmu\u015ftur. Milletin manevi de\u011ferleri ile donanm\u0131\u015f ki\u015filerin Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmemesi i\u00e7in TBMM hep bask\u0131 alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011fu d\u00f6nemler, menfi kadrola\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f, bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 da Milletimiz temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum olmak suretiyle \u00e7ekmi\u015ftir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilecek olmas\u0131 milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fman\u0131n yolunu kapatm\u0131\u015f ve 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bu Mahkemenin ve Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun yap\u0131s\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle, kararlar\u0131n\u0131n hukuk \u00e7izgisinde kalmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. h) DARBELERE DAYANAK OLAN \u0130ST\u0130KRARSIZ D\u00d6NEMLER: Yak\u0131n tarihimiz uzun s\u00fcren siyasi istikrars\u0131zl\u0131k d\u00f6nemlerinin arkas\u0131ndan askeri darbe veya m\u00fcdahalelerin geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. 13 Aral\u0131k 1970 tarihinden 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihine kadar, 10 y\u0131l i\u00e7erisinde 12 koalisyon h\u00fck\u00fcmeti i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015ftir. Bunlardan 8 tanesi bir y\u0131ldan k\u0131sa g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda, siyasi ve ekonomik istikrar bozulmu\u015f, anar\u015fi kontrol edilemez hale gelmi\u015f, Millet bunalm\u0131\u015f, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6zlerken kurtar\u0131c\u0131 olarak 12 Eyl\u00fcl 1980 Darbesi gelmi\u015ftir. Yine 23 Haziran 1991 tarihi ile 28 \u015eubat 1997 tarihine kadar 6 y\u0131l i\u00e7erisinde 7 H\u00fck\u00fcmet g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yedi h\u00fck\u00fcmetten 4 &#039;\u00fc alt\u0131 aydan biri de bir y\u0131ldan k\u0131sa i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda da, ekonomik ve siyasi istikrar bozulmu\u015f, arkas\u0131ndan post-modern 28 \u015eubat 1997 Milli G\u00fcvenlik Kurulu Darbesi gelmi\u015ftir. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k, 13 Aral\u0131k 1983 tarihi ile 23 Haziran 1991 tarihleri aras\u0131ndaki 8 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, tek ve ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmet, yine 18 Kas\u0131m 2002 tarihi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 9 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu 4 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasi istikrar\u0131n hakim oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde, \u00fclke sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler siyasi iktidarlar taraf\u0131ndan bulunmu\u015f, Balyoz ve Ergenekon davalar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, yasal dayanak ve ideolojik kadrola\u015fmada bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, hatta fiili darbe planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, darbe ve m\u00fcdahale imkan\u0131 verilmemi\u015ftir. 3. NASIL B\u0130R ANAYASA Yeni Anayasa: Temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumal\u0131, \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamal\u0131, Adaleti temin ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesini tesis etmeli, Milli \u0130radeyi hakim k\u0131lmal\u0131 ve istikrar\u0131 muhafaza etmeli, \u00c7a\u011fda\u015f ve ileri bir y\u00f6netim sistemi olu\u015fturmal\u0131, D\u0131\u015f d\u00fcnya ile yak\u0131n ve devaml\u0131 ileti\u015fim kurma imkan\u0131 vermelidir. ASDER bu genel kabullerin temini i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ilkeleri savunmakta ve Yeni Anayasa&#039;da yer almas\u0131n\u0131 talep etmektedir. a) ANAYASADA RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130 OLMAMALIDIR Anayasa sadece devletle toplum aras\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumun birlikte ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kendi aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme olmal\u0131d\u0131r. Her hangi bir ki\u015finin toplumun geneliyle hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 benzerli\u011fi olmasa da, Anayasal haklar onu bu devletin vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 kabullenmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klara ayn\u0131 mesafede bir devlet \u00e7at\u0131s\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Resmi bir ideoloji dikte etmesi, bir fikri, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyip di\u011ferlerini \u00f6tekile\u015ftirmesi, daha a\u00e7\u0131k ifade ile has\u0131m saymas\u0131; anla\u015fmay\u0131, uyu\u015fmay\u0131, e\u015fitlik ilkesini, adalet duygusunu baltalar; farkl\u0131 olanlar\u0131 tehlikeli, zararl\u0131 ve tehdit olarak g\u00f6r\u00fcr. Farkl\u0131 olanlar\u0131, devletten, kamusal alandan, devlet hizmetlerinden soyutlar. Yak\u0131n tarihimizde, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ve Kemalizm ad\u0131 alt\u0131nda, sek\u00fcler-sol-kavmiyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f resmi ideoloji olarak benimsenmi\u015f; bu ideoloji d\u0131\u015f\u0131ndakiler b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 ak\u0131m mensuplar\u0131 olarak, a\u015f\u0131r\u0131 solcu, \u0131rk\u00e7\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, irticac\u0131, K\u00fcrt\u00e7\u00fc, Ermenici vb. olarak devletin g\u00fcvenlik belgelerinde tasnife tabi tutulmu\u015f; i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kamu g\u00f6revlerinden tasfiye edilmi\u015f, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine hedef olarak g\u00f6sterilmi\u015f, d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 ideolojiler pe\u015finen su\u00e7lu ilan edilmi\u015ftir. Resmi ideolojinin mensubu olmamak, su\u00e7lu say\u0131lmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Resmi ideoloji, \u00f6nce kamu g\u00f6revlilerini b\u00f6lm\u00fc\u015f, benimsemeyenler tasfiye edilmi\u015f; Kamuda ideoloji birli\u011fi sa\u011fland\u0131ktan sonra da toplum b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015fman kamplara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet hi\u00e7 bir ideolojiye taraf olamaz, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin savunucu ve koruyucusudur. Hukuk, adalet, hak, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve i\u00e7 bar\u0131\u015f taraftar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. b) DE\u011e\u0130\u015eMEZ MADDELER BULUNMAMALIDIR De\u011fi\u015fmez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez h\u00fck\u00fcmler bulunmas\u0131, Millete ve gelecek nesillere g\u00fcvensizli\u011fi ifade eder. Ancak darbeci bir zihniyetin koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn mahsul\u00fc olabilir. Anayasa, dayat\u0131lan de\u011fil \u00fczerinde milletin konsens\u00fcs sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma metni olmal\u0131d\u0131r. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 maddesi ile 174. maddesindeki \u0130nk\u0131lap Kanunlar\u0131, de\u011fi\u015ftirilemez maddeler olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk \u00fc\u00e7 maddede belirtilen hususlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi kimsenin akl\u0131na bile gelmeyebilir, b\u00f6yle bir istek de olmayabilir. Ama bu g\u00fcn uygun g\u00f6r\u00fclen bu h\u00fck\u00fcmler yerine, bir zaman sonra toplum yeni ihtiya\u00e7lar duyar ve yeni d\u00fczenlemelerle daha g\u00fczel hedeflere y\u00f6nelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu maddeyi koyanlar da toplumun aras\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bu maddeler g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun hale getirilemeyecek midir? De\u011fi\u015ftirmek isteyenler \u00e7\u0131karsa, istemeyenlerle \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Toplum istedikten sonra her madde ve anayasal kural de\u011fi\u015ftirilebilmelidir. c) LA\u0130KL\u0130K \u0130LKES\u0130 ANAYASADA YER ALMAMALIDIR Laiklik ilkesi; bu ilke anayasas\u0131nda bulunan \u00fc\u00e7 devletten biri olarak, \u00dclkemizin 1924 Anayasas\u0131na 1937 y\u0131l\u0131nda girmi\u015f; bu g\u00fcn 200 &#039;e yak\u0131n \u00fclkeden sadece 21 &#039;inin anayasas\u0131nda bulunan; ama bizdeki uygulamas\u0131 hi\u00e7 bir \u00fclkenin uygulamas\u0131na ve anayasaya koyma amac\u0131na benzemeyen, \u00dclkemizin dindarlar\u0131 ba\u015f\u0131nda Demokles&#039;in k\u0131l\u0131c\u0131 gibi sallanan bir Anayasal kurald\u0131r. Kimine g\u00f6re din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kimine g\u00f6re din ile devlet i\u015flerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmama kural\u0131, kimine g\u00f6re inan\u00e7lar\u0131n d\u0131\u015fa vurulmamas\u0131n\u0131n ad\u0131, kimine g\u00f6re dinsizlik (ladin\u00ee), kimine g\u00f6re de din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta kas\u0131tl\u0131 olarak tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ve \u0130slam\u00ee inanc\u0131 toplum vicdanlar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcp almak amac\u0131yla, Anayasadaki \u201cDini \u0130sl\u00e2m\u201d yerine getirilmi\u015f yabanc\u0131 bir kavramd\u0131r. Yani, Anayasaya girdi\u011fi tarihten itibaren devletin resmi dini olmu\u015ftur. Bu dini (laikli\u011fi) benimsemeyen, inanc\u0131n\u0131 g\u00f6nl\u00fcne bast\u0131ram\u0131yorsa devlette tutunamam\u0131\u015f, vatanda\u015f ise devlet kap\u0131s\u0131na yakla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131, anti demokratik bir kurald\u0131r. Yeni anayasada yer almamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar, devletin korumas\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \u0130nan\u00e7lar anayasa ve yasalarla korunmal\u0131, m\u00fcdahaleler yasalarla engellenmelidir. &#039;u M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkemizde yeni yap\u0131lacak Anayasan\u0131n Hi\u00e7bir maddesi ve h\u00fckm\u00fc, Kur&#039;an-\u0131 Kerim&#039;in hi\u00e7 bir ayetine ters olmamal\u0131d\u0131r. Bu hususun temini i\u00e7in, Meclis Yeni Anayasa Komisyonunun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan bir heyet de haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r. d) RESM\u0130 D\u0130L T\u00dcRK\u00c7E OLMALI, ANA D\u0130LDE E\u011e\u0130T\u0130M \u0130MKANI SA\u011eLANMALIDI Dil, millet olman\u0131n birle\u015ftirici de\u011ferlerinden biri olmakla beraber, farkl\u0131 etnik gruplar\u0131n da devletin e\u015fit hak sahibi vatanda\u015flar\u0131 olabilmeleri i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dilini kullan\u0131p ya\u015fatma imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Herkese diledi\u011fi dili konu\u015fma ve kullanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etnik gruplar\u0131n dilini konu\u015fma, geli\u015ftirme ve kendi dilinde e\u011fitim yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasa ile koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ama devletin kurumlar\u0131nda ve uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerde resmi dil T\u00fcrk\u00e7e olmal\u0131d\u0131r. e) TEMEL \u0130NSAN HAK VE \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcKLER\u0130 KISITLANMAMALIDIR 1982 Anayasas\u0131, bir taraftan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ifade ederken, akabinde Devletin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 saymaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen negatif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olarak say\u0131lan hayat hakk\u0131, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, mal edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ahlak\u0131 ve neslin korunmas\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. K\u0131s\u0131tlanmamal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere vaki olabilecek tecav\u00fczler yasalarla yasaklanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n sosyal ve ekonomik haklar\u0131ndan olan e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, sa\u011fl\u0131k, meslek edinme, e\u011flenme, dinlenme, seyahat etme, \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015f kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de pozitif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleridir. Bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, sivil toplum ve cemiyet hayat\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilecek haklard\u0131r. Anayasada bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in sivil toplumun \u00f6rg\u00fctlenmesi imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 te\u015fvik edilmelidir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 da k\u0131s\u0131tlamas\u0131z koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n aktif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de siyasi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ifade etmektedir. Bu tasnifte ge\u00e7en se\u00e7me, se\u00e7ilme, parti ve dernek kurma, parti ve derneklere \u00fcye olma haklar\u0131, ki\u015filerin y\u00f6netime kat\u0131lma ve y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olma imkan\u0131 verdi\u011finde, bu hakk\u0131 kullanmas\u0131 te\u015fvik edilmeli ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasa, devlet hizmetlerinin merkezine, insana hizmeti koymal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 ya\u015fat\u0131p koruyup geli\u015ftirmeyi esas almal\u0131, tecav\u00fczlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. f) \u0130DAM CEZASI KONULMALIDIR Ya\u015fama hakk\u0131 ki\u015finin temel hakk\u0131d\u0131r. Bu hakk\u0131 koruma alt\u0131na alabilmek i\u00e7in, tasarlayarak bir hayata kast etmek isteyeni, ger\u00e7ekten cayd\u0131racak bir cezas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130nanc\u0131m\u0131z, cezan\u0131n etkili olmas\u0131, su\u00e7 say\u0131lan fiillerin i\u015flenmesini \u00f6nleyece\u011fi; etkili olmamas\u0131 da ki\u015fileri su\u00e7a te\u015fvik edece\u011fi istikametindedir. Ba\u015fka fiiller i\u00e7in konulmasa da taamm\u00fcden insan \u00f6ld\u00fcren ki\u015filere \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 verilebilmelidir. Bu \u015fekilde masum insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri \u00f6nlenebilecektir. Ancak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015finin ailesi taraf\u0131ndan katilin \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 farkl\u0131 cezalara \u00e7evrilebilmelidir. g) VATANDA\u015eIN ANAYASAL SIFATI OLMAMALIDIR Anayasam\u0131zda, kavmiyet\u00e7ili\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak ve milletimiz aras\u0131nda etnik rekabete sebep olacak terim ve s\u00f6zler bulunmamal\u0131d\u0131r. Anayasam\u0131z, az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n s\u00f6ylemlerine tak\u0131l\u0131p kalmamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131m\u0131za ve etnik kimliklerine e\u015fit mesafede bulunmal\u0131d\u0131r. Kimseye faydas\u0131 olmayacak inatla\u015fma ve etnik \u00fcst\u00fcnl\u00fck yar\u0131\u015f\u0131na sebep olacak ifadelerden sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkese, din ve \u0131rk fark\u0131 g\u00f6zetilmeden T\u00fcrk denir.\u201d YER\u0130NE; Anayasada, \u201c Vatanda\u015fl\u0131k temel bir hakt\u0131r. Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc esaslara uygun olarak bu stat\u00fcy\u00fc kazanan herkes T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Vatanda\u015f\u0131d\u0131r.\u201d ifadesi yer almal\u0131d\u0131r. h) BA\u015eKANLIK S\u0130STEM\u0130 OLMALIDIR Yeni Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z halkoyu ile se\u00e7ilecektir. Halkoyu ile se\u00e7ilmi\u015f ama sorumsuz bir Cumhurba\u015fkan\u0131, Meclis taraf\u0131ndan i\u015f ba\u015f\u0131na getirilmi\u015f ama b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctmeden sorumlu bir ba\u015fbakan, i\u015flerin \u00e7\u0131kmaza girmesi i\u00e7in olabilecek en etkili form\u00fcl olabilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda &#039;nin \u00fczerinde bir oy ile se\u00e7ilecektir. Ama Ba\u015fbakan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 partinin genellikle halktan % 50 oy alamayabilir. Hele koalisyon zorunlu ise, bu oran daha a\u015fa\u011f\u0131ya inecektir. Hangisi halk\u0131n g\u00fcvenine daha \u00e7ok lay\u0131kt\u0131r meselesi her zaman zihinleri kurcalayan ve kurcalanan bir mesele olacakt\u0131r. Mevcut durum, \u00fclkeyi iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00f6netime g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Di\u011fer taraftan, parlamenter demokraside, yani ba\u015fbakan\u0131n parlamento taraf\u0131nda se\u00e7ilmesi, Meclisin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki denetim rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatmaktad\u0131r. Se\u00e7im sistemimiz de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n partisi \u00fczerindeki otoritesi nedeni ile TBMM, Ba\u015fbakan talimat\u0131 ile kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizmadan \u00f6teye gidememektedir. B\u00f6yle olunca, yani Parlamento H\u00fck\u00fcmetin ve Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6lgesinde kal\u0131nca, ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler ve yarg\u0131, zaman zaman her iki g\u00fcc\u00fc de etkisi alt\u0131na alabilmektedir. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin daha etkili olmas\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun \u015fekilde s\u00fcratli icraat yapma imkan\u0131na sahip olmas\u0131, iki ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, TBMM &#039;nin y\u00fcr\u00fctmeyi daha etkili bir \u015fekilde denetleme imkan\u0131na sahip olmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fimin daha etkili yap\u0131labilmesi, Ba\u015fkan \u00fcst\u00fcnde vesayetin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; T\u00fcrkiye Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ile y\u00f6netilmelidir. i) Y\u00d6NET\u0130M \u015eEKL\u0130, B\u00d6LGEL\u0130 \u00dcN\u0130TER DEVLET VE \u0130DAR\u0130 \u00d6ZERKL\u0130K \u0130LKELER\u0130NE G\u00d6RE D\u00dcZENLENMEL\u0130D\u0130R Ferdi faaliyetlerin bile k\u00fcresel \u00f6l\u00e7eklere g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, \u00dclke sorunlar\u0131 sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7erisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Devletin b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 da d\u0131\u015f d\u00fcnya ve k\u00fcresel geli\u015fmeler dikkate al\u0131narak yerine getirilmesi gerekir. Her Bakanl\u0131k asli faaliyet alanlar\u0131nda d\u0131\u015f dengeleri d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. E\u011fitim, ekonomi, savunma, ula\u015ft\u0131rma, adalet, ticaret, sanayi, g\u00fcmr\u00fck ve akl\u0131m\u0131za gelen her faaliyet, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyaya hem de \u00fclke sath\u0131na hitap ederek, ulusal g\u00fcvenlik ve refah sa\u011flanabilir. B\u00f6yle olunca, merkezden y\u00f6netim, yani devletin asli b\u00fct\u00fcn faaliyet alanlar\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Bakanl\u0131klar, sevk ve idare prensipleri bak\u0131m\u0131ndan, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 takip edip, zaman\u0131nda uygun politikalar geli\u015ftirmek, hem de \u00fclkenin en \u00fccra k\u00f6\u015fesindeki kendileri ile ilgili faaliyetleri aksaks\u0131z y\u00fcr\u00fctebilmek imkan\u0131na sahip olamazlar. O zaman, merkezin bir k\u0131s\u0131m yetkileri mahalli idarelere terkedilmelidir. Bu yap\u0131l\u0131rken de \u00fcniter yap\u0131 bozulmamal\u0131d\u0131r. Merkezi idare, yasama, yarg\u0131, i\u00e7 g\u00fcvenlik, d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 savunma ve d\u0131\u015f politika ile ilgili yetki ve sorumluluklar\u0131 merkezi y\u00f6netimde tutarak, merkezi y\u00f6netimin dikkatini bu faaliyet alanlar\u0131 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilere tahsis ederse, y\u00fcr\u00fctmeyi de, denetimi i\u00e7in uygun tedbirleri ald\u0131\u011f\u0131 mahalli idareler ile b\u00f6l\u00fc\u015ferek, \u00f6zellikle b\u00fct\u00e7e yapma gelir ve giderinin kontrol\u00fcn\u00fc se\u00e7ilmi\u015f mahalli organ ve makamlarca yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarsa, hem \u00fcniter yap\u0131y\u0131 muhafaza, hem de global \u00f6l\u00e7ekte ve \u00e7a\u011fda\u015f bir y\u00f6netim ile \u00fclkesinin g\u00fcvenli\u011fini ve milletinin refah\u0131n\u0131 daha ekonomik, daha s\u00fcratli ve daha kaliteli olarak sa\u011flayabilir. Her makam kendine ba\u011fl\u0131 en fazla 10 unsuru sevk ve idare edebilir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, B\u00f6lgesel y\u00f6netimler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lgesel y\u00f6netimlere de iller ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yedi co\u011frafi b\u00f6lgenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 B\u00f6lgesel Y\u00f6netimlerin de s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Etnik b\u00f6l\u00fcnme korkusu, etkin y\u00f6netim te\u015fkilatlanmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Adil y\u00f6netim, b\u00f6l\u00fcnmeyi de\u011fil, yeni kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011flar. Korkular\u0131m\u0131z\u0131 atmal\u0131y\u0131z. \u0130dari \u00f6zerklik ve b\u00f6lgesel idarelerin, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici etki yapaca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fc ile bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasada \u00dclkemizin y\u00f6netim bi\u00e7imi; \u00dcniter, B\u00f6lgeli Devlet ilkesine uygun \u0130dari yerinden y\u00f6netim modeli ile; Yasama ve Yarg\u0131 yetkisi merkezi y\u00f6netimde, Y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6lge idarelerine, B\u00f6lge idareleri de kendi y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alt kademedeki mahalli idarelere aktarm\u0131\u015f olarak, Merkezi H\u00fck\u00fcmetin bu yetkilerde artt\u0131rma ve eksiltme yetisi ile b\u00f6lge ve alt mahalli idareleri denetleme yetkisini elinde bulundurdu\u011fu bir sistem olmal\u0131d\u0131r. j) M\u0130LL\u0130 \u0130RADEN\u0130N B\u00dcT\u00dcN DEVLET KURUMLARI \u00dcZER\u0130NDE OTOR\u0130TE KURMASI SA\u011eLANMALIDIR Milli iradenin tecellig\u00e2h\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisidir. Meclis, yani yasama organ\u0131 y\u00fcr\u00fctmeyi denetleyebilmeli; Y\u00fcr\u00fctme Organ\u0131, b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131 \u00fczerinde otorite sa\u011flayabilmeli; Yarg\u0131 da ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmal\u0131, ama yasama ve y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale edememelidir. Millet Vekilleri, mevcut se\u00e7im sistemi i\u00e7erisinde, parti \u00fcst organlar\u0131n\u0131n ve liderin kontrol\u00fcnde oldu\u011fundan yasaman\u0131n y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki etkin denetimi m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. \u0130ki Meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc parlamento demektir. Milletin se\u00e7tiklerinin her kuruma hakim olmas\u0131n\u0131 istiyorsak, Anayasada Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Partiler demokrasinin vaz ge\u00e7ilmez organlar\u0131d\u0131r. Meclis g\u00fcc\u00fcn\u00fc partilerden, partiler de g\u00fcc\u00fcn\u00fc sahip olduklar\u0131 oy potansiyelinden al\u0131rlar. Parlamenter demokraside, Meclisin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmetler, y\u00fcr\u00fctmenin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131na hakim olabilmesi i\u00e7in mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. Koalisyon yapmak mecburiyetinde olan bir oy da\u011f\u0131l\u0131mdan \u00e7\u0131kacak h\u00fck\u00fcmetler, zay\u0131f h\u00fck\u00fcmetlerdir. Devletin Kurumlar\u0131 \u00fczerinde yeterli otorite tesis etmesi zordur. Bu nedenle, temsilde adaletten feragat edilip, y\u00f6netimde istikrar sa\u011flayacak \u015fekilde se\u00e7im barajlar\u0131 y\u00fckseltilmeli, iki Partili, iki meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcr\u00fctmeye ba\u011fl\u0131 Kurumlar, kontrol edilemez \u015fekle girmemeleri i\u00e7in, gerekli kontrol ve denetim imkan\u0131, Anayasa ile h\u00fck\u00fcmetlere verilmelidir. k) S\u0130V\u0130L D\u0130KTAT\u00d6RL\u00dc\u011e\u00dcN YOLU KAPATILMALIDIR Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sitemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve etkin parlamento g\u00fcc\u00fc nedeniyle, sivil ve askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe, darbe ve m\u00fcdahalelere f\u0131rsat vermez. Bu nedenle, Anayasa ile Ba\u015fkanl\u0131k sistemi getirilmelidir. l) S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE YARGI VESAYET\u0130 OLMAMALIDIR Yarg\u0131n\u0131n yasama ve y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131na engel olmak ve Devletin tepesinde \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi; Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 aras\u0131ndaki problemlerde karar merciinin, milletin oylar\u0131 ile gelmi\u015f TBMM &#039;ne b\u0131rak\u0131lmas\u0131; hem milletin huzur ve g\u00fcveni, hem de \u00fclkenin istikrar\u0131 i\u00e7in zaruri oldu\u011fundan, Anayasa Mahkemesinin, Cumhurba\u015fkan\u0131 dahil y\u00fcr\u00fctme ve yasama organlar\u0131 ile siyasi partilere ait, kararlar\u0131n\u0131n onay mercii, TBMM &#039;i olmal\u0131d\u0131r. Siyas\u00ee birer makam olan Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanlar\u0131 ile Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n se\u00e7imi de TBMM taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n iddianameleri de TBMM&#039;nin onay\u0131ndan sonra Anayasa Mahkemesine g\u00f6nderilmelidir. Yetkilerin TBMM&#039;de toplanmas\u0131n\u0131n, yarg\u0131 organlar\u0131na siyasetin hakim olaca\u011f\u0131 istikametinde bir endi\u015fe has\u0131l olursa; milletin de\u011ferlerine ters ideolojiler hakim olaca\u011f\u0131na, milletin iradesinin hakim olmas\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek endi\u015feler giderilebilir. m) Y\u00d6K KALMALI, \u00dcN\u0130VERS\u0130TELERDE B\u0130L\u0130MSEL \u00d6ZERKL\u0130K SA\u011eLANMALIDIR. Y\u00f6netim kadrolar\u0131nda ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlerinde bulunan elemanlar\u0131n hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7t\u0131rma ve gerekti\u011finde g\u00f6revden alma yetkisi ile Y\u00d6K Ba\u015fkan\u0131 ve Rekt\u00f6rlerin se\u00e7im, atama ve g\u00f6revden alma yetkisi TBMM &#039;e verilmelidir. \u00dcniversitelerin bilimsel \u00f6zerkli\u011finin tesisi i\u00e7in ilave tedbirler Anayasa ve ilgili Kanunlar\u0131nda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. n) ASKER S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE VESAYET KURAMAMALIDIR Yeni Anayasa aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n merkezindeki sebep; son 50 y\u0131l\u0131m\u0131za askeri darbelerin ve ba\u015fta siyaset olmak \u00fczere devletin kurumlar\u0131 \u00fczerinde asker vesayetinin kurulmu\u015f olmas\u0131 ile, son iki Anayasan\u0131n darbeci askerler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, birinci b\u00f6l\u00fcmde \u00fczerinde durdu\u011fumuz, darbelerin ve askeri vesayet sisteminin dayanaklar\u0131n\u0131n Anayasam\u0131zdan ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuattan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hususu, yeni anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6nemli bir saik olmal\u0131d\u0131r. Yeni Anayasa, darbelere dayanak yap\u0131lan yasal mevzuat\u0131, ideolojik kadrola\u015fmaya imkan veren yasal mevzuat\u0131 ve istikrar\u0131 bozan yasal mevzuat\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131d\u0131r. Millet bu hususta kararl\u0131d\u0131r. TBMM de ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermelidir. M\u00fcteakip f\u0131kralarda belirtilen prensipler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Anayasa ve yasalarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, y\u00fckselme ve ilerleme yolunda, Devletimizin \u00f6n\u00fcndeki engeller azalaca\u011f\u0131 gibi Silahl\u0131 kuvvetlerimizin de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Bunun i\u00e7in ; 1) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU KALDIRILMALIDIR Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK &#039;nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. Ba\u015fbakan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, askeri ve g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine imkan veren zaten Y\u00fcksek Askeri \u015eura bulunmaktad\u0131r. Ama\u00e7, Silahl\u0131 Kuvvetlerin harbe haz\u0131rl\u0131k durumu ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler ise, bu meseleler zaten Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n g\u00f6revleri i\u00e7indedir. MGK &#039;nun sivil \u00fcyelerinden olan, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, d\u0131\u015fi\u015fleri, Adalet Bakanlar\u0131 da \u015e\u00fbra \u00dcyelerinin aras\u0131na kat\u0131larak; Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra, MGK &#039;n\u0131n i\u015flevini yapabilecek hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. MGK \u2019u; Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cDEVLET \u015e\u00dbRASINA\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, \u00fcyeleri TBMM, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00fcr\u00fctme ve Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kurumlar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fmal\u0131, bu kurulda TSK\u2019ni sadece Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 temsil etmelidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin kadrosu tamamen siville\u015ftirilmeli, \u201cDevlet \u015e\u00fbras\u0131 Genel Sekreterli\u011fi\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. 2) GENELKURMAY BA\u015eKANLI\u011eI MSB&#039;LI\u011eINA BA\u011eLANMALI VE TSK YEN\u0130DEN YAPILANDIRILMALIDIR 1982 Anayasas\u0131; Milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda ve Silahl\u0131 Kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131 Bakanlar Kurulunu sorunlu tutmakta; Bakanlar kurulunca teklif edilip Cumhurba\u015fkan\u0131nca atanmas\u0131n\u0131 vaz etti\u011fi Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkilerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini; bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 da Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funu; Silahl\u0131 Kuvvetlerin Komutan\u0131 oldu\u011funu; sava\u015fta ise ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revini Cumhurba\u015fkan\u0131 nam\u0131na yerine getirece\u011fini ifade etmektedir. (Md.117) Darbecilerin se\u00e7erek koydu\u011fu ifadelerle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, sanki \u00f6zerk bir Komutanl\u0131k haline getirilmi\u015f, elinde bulundurdu\u011fu silahl\u0131 g\u00fc\u00e7, sahip oldu\u011fu anayasal ve yasal yetkilerle, Devletin tepesinden alt organlar\u0131na kadar otorite tesis ederek, vesayet\u00e7i bir sistemin olu\u015fmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla darbe ve m\u00fcdahalelere zemin haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Darbe tehdidi alt\u0131nda, \u00e7ok ba\u015fl\u0131 y\u00f6netim, \u00fclkenin geli\u015fip y\u00fckselmesinde engeller \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal ve yasal Kurullara yap\u0131lan m\u00fcdahaleler, siyasi istikrar\u0131n, arkas\u0131ndan ekonomik istikrar\u0131n bozulmas\u0131na, m\u00fcteakiben de anar\u015fi ve kaosun gelmesine, bu durumda fiili askeri m\u00fcdahale ve darbelere sebep olmu\u015ftur. Bu nedenle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 siyasi otoritenin kontrol\u00fcne sokulmal\u0131, te\u015fkilat ba\u011flant\u0131lar\u0131 yeni anayasada yeniden d\u00fczenlenmeli; Silahl\u0131 Kuvvetlerin \u00e7a\u011fda\u015f gerekler ve \u00dclkemizin uluslararas\u0131 etkinli\u011fini artt\u0131racak \u015fekilde yeniden organize edilmelidir. Burada, bar\u0131\u015fta da, sava\u015fta da, TSK &#039;nin sevk ve idaresinin, se\u00e7ilmi\u015f sivil irade taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde, Ba\u015fkanl\u0131k siteminin ihdas edilmesinin, bu meselenin halline de demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve Kuvvetler aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flayacak yeterlikte k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclerek Milli savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131klar\u0131 da direkt olarak Milli Savunma Bakan\u0131na ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Kara Kuvvetlerinde Ordu Karargahlar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131p, Kolordular direkt Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bar\u0131\u015f zaman\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7in, do\u011fuda, bat\u0131da ve merkezde birer, yurt d\u0131\u015f\u0131 ittifak g\u00f6revleri i\u00e7in de bir kolordu b\u00fct\u00fcn personeli ile profesyonel hale getirilmeli; Topyek\u00fbn sava\u015f i\u00e7in askerlik yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam ettirilmeli; s\u00fcresi e\u011fitim s\u00fcresi kadar olmal\u0131 (6:9 ay), b\u00fct\u00fcn sosyal tesisler (ordu evleri, askeri gazinolar, askeri kamplar, askerlik \u015fubeleri, askeri mahkemeler) siville\u015ftirilerek, ordunun muharip unsurlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. Deniz ve Hava Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131nda; Donanma ve Taktik Hava Kuvvet Karargahlar\u0131 Taktik Komutanl\u0131k ve koordinasyon karargahlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, di\u011fer muharip ve muharebe destek unsurlar\u0131 tamamen profesyonel hale getirilmelidir. Subay, Astsubay ve Uzman personel yeti\u015ftiren okullar bir komutanl\u0131k halinde; \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 ile Topyek\u00fbn Sava\u015fta g\u00f6rev yapacak Seferberlik Tetkik Kurullar\u0131 ve Gayri Nizami Kuvvetler de bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla; elektronik harp ve askeri istihbarat birlikleri de ayr\u0131 bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na direkt olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. 3) T\u00dcRK S\u0130LAHLI KUVVETLER\u0130N\u0130N VAZ\u0130FES\u0130 YEN\u0130DEN \u0130FADE ED\u0130LMEL\u0130D\u0130R. Anayasal bir konu olmamakla beraber, TSK &#039;ne yasalarla verilen ve yorumlanarak \u00e7\u0131kar\u0131lan g\u00f6revler, \u00dclkeyi badirelere s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Yeni Anayasan\u0131n paralelinde Silahl\u0131 Kuvvetlerimizin vazifesi de yeniden ifade edilmelidir. Mevcut hali ile, \u201cSilahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi, T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d bu madde; Silahl\u0131 kuvvetlerimizin d\u0131\u015f g\u00fcvenlikten ziyade i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelmesine, siyasete m\u00fcdahale etmesine, siyasi iktidarlar\u0131 vesayet alt\u0131na almas\u0131na ve rejim muhaf\u0131z\u0131 gibi g\u00f6rev yapmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Vazife yeniden yaz\u0131l\u0131rken; TSK rejim muhaf\u0131z\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revi TSK&#039;n\u0131n sorumlulu\u011fundan al\u0131nmal\u0131; TSK, Siyasetin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; Tamamen d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir konuma ve g\u00fcce getirilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, gerginlik d\u00f6neminde ve sava\u015f halindeki g\u00f6revleri net olarak ifade edilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, k\u0131talararas\u0131 ve deniza\u015f\u0131r\u0131 mesafelere, ittifaklar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fc\u00e7 g\u00f6ndermeye imkan vermeli; Savunma konsepti de\u011fi\u015ftirilerek, yurt savunmas\u0131 s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden ba\u015flat\u0131lmal\u0131; Ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, parlamento onay\u0131yla, \u00f6zel yeti\u015fmi\u015f unsurlar\u0131n\u0131n i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe tahsis edilebilmesi i\u00e7in de bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 kuvvetlerimizin yeni vazifesi \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun ilgili maddesinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ifade edilmelidir. (a) Milli hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in tespit edilen milli politikalar\u0131 desteklemek, (b) Yurdumuza kar\u015f\u0131, s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden gelebilecek silahl\u0131 tecav\u00fczleri cayd\u0131rmak, (c) Tecav\u00fcz\u00fc, vaki olmadan \u00f6nce s\u0131n\u0131r \u00f6tesinde \u00f6nlemek, (d) Vaki oldu\u011fu halde de yurdumuzu topyek\u00fbn savunma esas\u0131na g\u00f6re savunmak, (e) Kolluk Kuvvetlerinin yeterli olamayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, i\u00e7 g\u00fcvenlikte kullan\u0131lmak \u00fczere, TBMM&#039;nin karar\u0131 ile, kolluk kuvvetlerini uygun unsurlarla takviye etmekle g\u00f6revlendirilmelidir. 4) \u0130\u00c7 G\u00dcVENL\u0130K \u0130\u00c7\u0130\u015eLER\u0130 BAKANLI\u011eINA, DI\u015eA KAR\u015eI SAVUNMA DA MSB&#039;LI\u011eINA VER\u0130LMEL\u0130D\u0130R. \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik ve ter\u00f6rle m\u00fccadele g\u00f6revi TSK &#039;inden al\u0131n\u0131p \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmelidir. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, g\u00f6rev ve yetkileri bak\u0131m\u0131ndan i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re; Silahl\u0131 kuvvetler personeli ise, sava\u015f hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re e\u011fitilip yeti\u015ftirilmektedirler. Silahl\u0131 Kuvvetlerin i\u00e7 g\u00fcvenlikte yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131, her ne su\u00e7 i\u015flerse i\u015flesin, vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fman alg\u0131s\u0131yla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan, yo\u011fun hak ihlallerine sebep olunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan Silahl\u0131 Kuvvetlerimize, sadece d\u0131\u015fardan gelecek tehditlere kar\u015f\u0131 Yurdu savunma g\u00f6revi verilmelidir. Ter\u00f6rle m\u00fccadelede de, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin d\u0131\u015f odak ve merkezlerinin bertaraf edilmesi g\u00f6revi Silahl\u0131 Kuvvetlerimize verilmelidir. Bu g\u00f6rev i\u00e7in de en uygun birlik \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 5) JANDARMA GENEL KOMUTANLI\u011eININ GENELKURMAY \u0130LE BA\u011eI KOPARILMALIDIR. \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun birinci maddesi, Jandarmay\u0131, TSK &#039;nin i\u00e7inde g\u00f6stermektedir. 926 Say\u0131l\u0131 TSK Personel Kanununun birinci maddesine g\u00f6re Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesindeki subay ve astsubaylar da \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan TSK mensubu say\u0131lmaktad\u0131rlar. Jandarma subaylar\u0131 Kara Harp Okulunda yeti\u015ftirilmektedir. Jandarma Genel Komutanlar\u0131 Kara Kuvvetlerine mensup Orgeneraller aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilmektedir. Bir \u00fcst r\u00fctbeye terfi edecek Jandarma Generalleri ile general olacak Jandarma Subaylar\u0131n\u0131n durumlar\u0131 \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 YA\u015e &#039;da belirlenmektedir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n profesyonel personeli d\u0131\u015f\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fc yedek subay, erba\u015f ve erlerinin, yoklama ve askere sevkleri de Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmaktad\u0131r. Ama hizmet bak\u0131m\u0131ndan Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 kolluk kuvvetidir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 personeli, \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan fazla, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 durumdad\u0131r. Bu iki ba\u015fl\u0131l\u0131k, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmektedir. Milli \u0130radenin TSK dahil Anayasal t\u00fcm kurumlara hakim olabilmesi i\u00e7in, en \u00f6nemli tedbir; d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fin TSK&#039;ne, i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fin de \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmesidir. Bu durumda Jandarman\u0131n Genelkurmay ile olan g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n da kesilmesi gerekmektedir. 6) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K S\u0130YASET BELGES\u0130NDEN (MGSB) \u0130\u00c7 TEHD\u0130T DE\u011eERLEND\u0130RMELER\u0130 KALDIRILMALIDIR 1990&#039; l\u0131 y\u0131llardan itibaren haz\u0131rlanan MGSB&#039;lerindeki i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmeleri, Devletin tepesinden taban\u0131na kadar, b\u00f6l\u00fcnmeye ve cephele\u015fmelere sebep olmu\u015ftur. \u0130\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilen e\u011filimler, belgede kalmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, tedbir al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in belgeye konulmaktad\u0131r. Bu belgeler haz\u0131rland\u0131ktan sonra, i\u00e7 tehditler ve bunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler, planlara sokularak, ba\u015fta TSK olmak \u00fczere, Kamu Kurumlar\u0131n\u0131n en u\u00e7 unsurlar\u0131na kadar yay\u0131mlanm\u0131\u015f ve bu kurumlara i\u00e7 tehditle aktif m\u00fccadele g\u00f6revleri verilmi\u015ftir. 28 \u015eubat\u0131 planlayan zihniyet, zaman\u0131n\u0131n MGSB &#039;de \u0130RT\u0130CA, B\u00d6L\u00dcC\u00dcL\u00dcK VE A\u015eIRI SOL &#039;u i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterirken, A\u015eIRI SA\u011e ve IRK\u00c7ILI\u011eI tehdit olarak g\u00f6stermemi\u015ftir. B\u00f6ylece, i\u00e7inde irticai ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc (K\u00fcrt\u00e7\u00fc) unsur bar\u0131nd\u0131rmayan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Devletin RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130S\u0130 olarak kabul edilmi\u015ftir. Yani resmi ideoloji (sek\u00fcler, kavmiyet\u00e7i, devlet\u00e7i, \u0131l\u0131ml\u0131 sol yelpaze), TSK ba\u015fta olmak \u00fczere Devletin b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile desteklenirken, tehdit kapsam\u0131na giren ideoloji yani, inan\u00e7 ve etnik kimlik bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bask\u0131 ve ayr\u0131\u015fma \u00f6nce kamu personelinde ba\u015flam\u0131\u015f, tehdit g\u00f6r\u00fclenler tasfiye edilinceye kadar cephele\u015fme olmu\u015f; tasfiye tamamlan\u0131nca da Devlet Kurumlar\u0131nda, Resmi \u0130deoloji kadrola\u015fm\u0131\u015f; sonra da cuntac\u0131 organizasyonlar olu\u015fturarak, toplumun tehdit olarak g\u00f6sterilen ideoloji mensuplar\u0131 ile, hukuk d\u0131\u015f\u0131, gayri me\u015fru m\u00fccadele y\u00f6ntemleri uygulama gayreti i\u00e7ine girilmi\u015f, Milletin Cephelere b\u00f6l\u00fcnmesine sebep olunmu\u015ftur. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde, Resmi ideoloji, TBMM&#039;de de hem kendisine taraftar, hem de tehdit kapsam\u0131nda g\u00f6sterilen siyasi partileri bulmu\u015ftur. \u00d6zellikle, se\u00e7imle iktidara gelme \u00fcmidi olmayan partiler ya resmi ideolojiye sahip devlet kurumlar\u0131na arka \u00e7\u0131kma gayreti i\u00e7ine girmi\u015f, ya da ter\u00f6r\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. MGSB de dindarl\u0131k ve etnik kimlik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterildi\u011fi i\u00e7in; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, hakkaniyetle kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda; \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, etnik kimli\u011fe ve dini hayata sa\u011flanmas\u0131 gereken serbest\u00ee dahi siyasi ayr\u0131\u015fmaya sebep olmu\u015f; sonucunda TBMM resmi ideoloji ve kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u015feklinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devlette kadrola\u015fman\u0131n, Millette kutupla\u015fman\u0131n ve darbelere dayanak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin en \u00f6nemli \u015fart\u0131, MGSB&#039; den i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir fiil ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 kabul ediliyorsa, bu fiilleri i\u015fleyenler tasnif edilip devletin en \u00fcst g\u00fcvenlik belgesinde tehdit olarak g\u00f6sterilmese de, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, failleri tespit ederek yarg\u0131ya teslim etmek durumundad\u0131r. Darbecilik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilmedi\u011fi halde, bu g\u00fcn yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hesap verilebiliyorsa, ceza kanunlar\u0131nda tan\u0131mlanan di\u011fer su\u00e7lar\u0131n failleri de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne getirilebilir. \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in; \u00f6n yarg\u0131 ile, su\u00e7 olmayan fiillerinden dolay\u0131 Milleti kamplara ay\u0131rmaya sebep olacak i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmelerinden vazge\u00e7ilmelidir. 7) Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURANIN YAPISI DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130 VE B\u00dcT\u00dcN KARARLARI YARGIYA A\u00c7IK OLMALIDIR 28 \u015eubat S\u00fcrecinde, ideolojik kadrola\u015fma mekanizmas\u0131 gibi g\u00f6rev yapan Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra (YA\u015e) Anayasal bir kurulu\u015f de\u011fildir. Yetkisini 1612 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131ndaki Kanunla, 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanunundan; sorumsuzlu\u011funu ise Anayasan\u0131n 125. Maddesinden almaktad\u0131r. 1982 Anayasas\u0131na, \u201cYA\u015e Kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fc konulmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konulmas\u0131ndan sonra, \u015e\u00fbrada Generalli\u011fe y\u00fckseltilen albaylar\u0131n ve generallerin terfi i\u015flemleri ile emeklilik i\u015flemleri yarg\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclemez olmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konmadan \u00f6nce; 1953:1971 d\u00f6neminde terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali istemi ile Dan\u0131\u015ftay&#039;da MSB aleyhine bir Tabip Albay, bir Jandarma Albay ve bir T\u00fcmamiral dava a\u00e7m\u0131\u015f ve terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali karar\u0131 verilmi\u015ftir. 1971:1982aras\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay b\u00fcnyesindeki AY\u0130M &#039;de (AY\u0130M Dan\u0131\u015ftay&#039;a b\u00fcnyesine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131)YA\u015e \u00fcyesi iki orgeneral atama i\u015fleminin iptali istemi ile dava a\u00e7m\u0131\u015f ve atama i\u015flemleri iptal edilmi\u015ftir. Yine bu d\u00f6nemde, terfi ettirilmeyen iki albay ile bir t\u00fcmgeneral, terfi ettirilmeme i\u015flemlerinin iptali ile ilgilia\u00e7t\u0131klar\u0131 davalarda tesis edilen yanl\u0131\u015f i\u015flemler iptal edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 30 senede, y\u00fczlerce terfi ve atama i\u015fleminden sadece dokuzunun dava a\u00e7mas\u0131 ve kazanmas\u0131 YA\u015e Kararlar\u0131n\u0131n yarg\u0131ya a\u00e7\u0131k oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, liyakate daha fazla dikkat etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Dava a\u00e7an albaylardan birisinin, sicil notlar\u0131n\u0131n toplama i\u015fleminin yanl\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 terfi edemedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi, bu i\u015flemlerin yarg\u0131ya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini anlatmaktad\u0131r. 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanununun 50 ve 94. maddelerine 29.07.1983 tarihinde yap\u0131lan bir ekleme ile \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durumlar\u0131 nedeniyle\u201d Silahl\u0131 kuvvetlerde kalmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenlerin, YA\u015e Karar\u0131 ile ay\u0131rma i\u015fleminin yap\u0131labilece\u011fi h\u00fckm\u00fc konularak, bu tarihten sonraki re&#039;sen emeklilik i\u015flemleri de yarg\u0131 denetiminden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 12 Eyl\u00fcl 2010 Tarihinde yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fiklik referandumu ile, Anayasan\u0131n 125. Maddesinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak, \u201cdisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetime a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak general terfi, emeklilik ve atama i\u015flemleri halen yarg\u0131 denetimine kapal\u0131 bulunmaktad\u0131r. Liy\u00e2kat\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in YA\u015e Kararlar\u0131 tamamen yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlerinden cezai yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n gere\u011fi olmayan \u00e7\u0131karma i\u015flemlerinin \u00f6n\u00fc kapanmal\u0131d\u0131r. Genelkurmay\u0131n MSB&#039;l\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131 halinde, YA\u015e, Savunma \u015e\u00fbras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli; kald\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun olan MGK &#039;nun sivil \u00fcyeleri olan Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri ve adalet Bakanlar\u0131 da Milli Savunma \u015euras\u0131n\u0131n \u00fcyeleri yap\u0131lmal\u0131; askerlerden de, Gnkur. B\u015fk. Kuvvet Komutanlar\u0131 ve g\u00f6rev bak\u0131m\u0131ndan MSB &#039;\u0131na direkt ba\u011fl\u0131 Orgeneral ve Oramiraller Milli Savunma \u015e\u00fbra \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131rlar. 8) ASKER\u0130 Y\u00dcKSEK YARGI KALDIRILMALI, ASKER\u0130 HAK\u0130MLER \u00dcN\u0130FORMASIZ OLMALIDIR Silahl\u0131 Kuvvetlerimizde; yetki, g\u00f6rev ve kurulu\u015flar\u0131 farkl\u0131, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik mahkeme bulunmaktad\u0131r. Bunlar Disiplin Mahkemeleri, Asker\u00ee Mahkemeler ve \u0130dare Mahkemesidir. Disiplin Mahkemeleri: Bu Mahkemeler, Tugay[3] ve \u00fcst\u00fc birlik, karargah ve kurumlarda, \u00f6zel kanunla[4] kurulan, kurulu\u015f kanununda yaz\u0131l\u0131 disiplin su\u00e7lar\u0131 ve askeri kabahatlerden dolay\u0131 yarg\u0131lama yapabilen, hakim olmayan ve mahkemenin nezdinde kuruldu\u011fu komutanl\u0131k taraf\u0131ndan ek g\u00f6revleg\u00f6revlendirilen \u00fc\u00e7 subay[5] \u00fcyeden olu\u015fan mahkemelerdir. Disiplin mahkemeleri, ihtiya\u00e7 duyulan garnizonlarda tugaydan k\u00fc\u00e7\u00fck birliklerde de kurulabilmektedir. Tugay ve e\u015fiti birliklerde kurulan disiplin mahkemeleri, erden y\u00fczba\u015f\u0131ya kadar; T\u00fcmen ve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden yarbaya kadar; Kolordu, orduve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden albaya kadar; Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde kurulan disiplin mahkemesi de erden general ve amirale kadar r\u00fctbe sahiplerini yarg\u0131lamaya yetkilidirler. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda disiplin mahkemesi kurulan komutanl\u0131klarda, kadrolar\u0131nda hakim subay varsa onlar aras\u0131ndan yoksa, hakim olmayan subaylardan, atanm\u0131\u015f bir disiplin subay\u0131 bulunmaktad\u0131r. Asker\u00ee Mahkemeler: Kolordu, Ordu (Deniz ve havada e\u015fiti) , Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131 ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde, \u00f6zel kanunla[i] kurulan;Askeri Ceza Kanununda yaz\u0131l\u0131 su\u00e7lardan yarg\u0131lama yapabilen;ikisi hakim, birisi subay olan \u00fc\u00e7 \u00fcyesi bulunan mahkemelerdir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkilat\u0131ndaki asker\u00ee mahkeme, general ve amiralleri yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ile iki general ve amiralden kurulur. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda asker\u00ee mahkeme kurulan her birlikte, komutanl\u0131\u011f\u0131n refakatinde bir asker\u00ee savc\u0131l\u0131k te\u015fkil\u00e2t\u0131 ve yeteri kadar askeri savc\u0131 ile mahkeme ve savc\u0131l\u0131k i\u00e7in birer kalem te\u015fkil\u00e2t\u0131 bulunur. Komutanl\u0131k kurulu\u015fundaki adl\u00ee m\u00fc\u015favirler de; komutanl\u0131\u011f\u0131n nezdinde kurulan asker\u00ee mahkemelerdeki dava dosyalar\u0131n\u0131, komutanlar\u0131 ad\u0131na inceleyebilirler. Asker\u00ee Yarg\u0131tay; Askeri mahkemeler taraf\u0131ndan verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerinson inceleme mercii olarak g\u00f6rev yapan, \u00f6zel kanun[ii] ile kurulan,Anayasal bir Y\u00fcksek Mahkemedir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fundad\u0131r. Askeri mahkemelerin temyiz makam\u0131d\u0131r. \u00dcyelerinin tamam\u0131 asker\u00ee hakimlerden olu\u015fmaktad\u0131r. B\u00fcnyesinde, Ba\u015fkan, \u0130kinci Ba\u015fkan ve her birinde bir ba\u015fkan ve yedi \u00fcyesi olan d\u00f6rt daire ile bir ba\u015fsavc\u0131l\u0131k \u00fcnitesini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) ; Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) askeri olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile, asker ki\u015fileri ilgilendiren ve askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flem ve eylemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ilk ve son derece mahkemesi olarak yarg\u0131 denetimini yapan, \u00f6zel kanun[iii] ile kurulan, Anayasal bir Y\u00fcksek Yarg\u0131 Kurumudur. Dan\u0131\u015ftay&#039;\u0131n Silahl\u0131 Kuvvetlerdeki muadilidir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kurulu\u015fundad\u0131r. Mahkeme, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131, iki daire, ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Genel sekreterlik, mahkeme kalemleri ve daire m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden olu\u015fmaktad\u0131r. Her dairede, asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir ba\u015fkan, d\u00f6rd\u00fc asker\u00ee hakim ve ikisi kurmay subay olan alt\u0131 \u00fcye bulunmaktad\u0131r. Kararlar \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ve iki kurmay subay \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile al\u0131n\u0131r. Asker\u00ee Hakim \u00fcyeler, AY\u0130M &#039;in asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fcyeleri taraf\u0131ndan, yarbay r\u00fctbesindeki birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee hakimler aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan: kurmay subay \u00fcyeler de Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca, iki y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f kurmay yarbaylar aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Kurmay subay \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri en fazla d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. 25.10.1963 tarih ve 353 Say\u0131l\u0131 Askeri Mahkemeler Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu. ll 27.06.1972 tarih ve 1600 Say\u0131l\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay Kanunu lll 04. 07.1972 Tarih 1602 Say\u0131l\u0131 Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi Kanunu Askeri Hakimlik; Silahl\u0131 Kuvvetler ad\u0131na asker\u00ee \u00f6\u011frenci olarak hukuk fak\u00fcltelerini okuyanlardan; ayr\u0131ca, \u00fcste\u011fmen ikenGenelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcsaadesi ile veya subay olduktan sonra kendi imkanlar\u0131 ile hukuk tahsili yapanlardan, veyahut dak\u0131tada ba\u015far\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve hukuk fak\u00fcltesi bitirmi\u015f bulunan yedek subaylardan askerlik g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda istemde bulunanlardan Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca tespit olunur. Asker\u00ee hakimler bir y\u0131ll\u0131k adayl\u0131k s\u00fcresinde ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa, \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcrecek hakim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya savc\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirilirler. Bu g\u00f6revde de ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde askeri hakim yap\u0131l\u0131rlar. Adayl\u0131kta ve yard\u0131mc\u0131l\u0131kta ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmayanlar asker\u00ee hakim ve asker\u00ee savc\u0131 olamazlar. Asker\u00ee hakimlerin terfi edebilmeleri; s\u0131ral\u0131 amirlerinden ald\u0131klar\u0131 idar\u00ee siciller ile Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Adalet Tefti\u015f Kurulunun, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireleri ve Daireler Kurulu ileAskeri Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131nverecekleri mesleki sicillerin ortalamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sadece terfi i\u015flemleri de\u011fil, yeni imkanlara yol a\u00e7acak olan birinci s\u0131n\u0131f hakimli\u011fe se\u00e7ilme niteliklerine ula\u015fmak; Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilebilmek; TSK&#039;da mevcut sekiz asker\u00ee hakim generalden (\u015fu an hakim general kadrosunun be\u015fi aktiftir) birisinin kadrosunu doldurabilmek ve Anayasa Mahkemesinin iki asker hakim \u00fcyesinden birisi olabilmek, al\u0131nacak sicillere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani, asker\u00ee hakimler, adaleti temsil ederken, beklentilerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in komutanlar\u0131 ile de iyi ge\u00e7inmek durumundad\u0131rlar. YA\u015e Kararlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda asker\u00ee hakimlerin hakimlik teminat\u0131 da ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktad\u0131r. 28 \u015eubat s\u00fcrecinde on hakim subay mesleklerinden ve Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asker\u00ee Hakimler, hukuk ile askerlik aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f hukuk\u00e7ulard\u0131r. Amirleri taraf\u0131ndan verilen idari sicilleri ile, Askeri Y\u00fcksek idare Mahkemesindeki Subay \u00fcyelerin en fazla d\u00f6rt y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131ktan sonra tekrar mesle\u011fi g\u00f6revine d\u00f6necek olmalar\u0131, hakimlik teminat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcbjektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan da objektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedeleyen bir olgudur. Adaletin tesisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, en zor ko\u015fullarda olan AY\u0130M &#039;dir. AY\u0130M &#039;in mutlaka, Askeri Yarg\u0131tay&#039;\u0131n da m\u00fcmk\u00fcn olursa \u00fcniformas\u0131z olarak Dan\u0131\u015ftay ve Yarg\u0131tay&#039;\u0131n b\u00fcnyesine al\u0131nmas\u0131 uygun olur. Askeri Mahkemeler ve Disiplin mahkemeleri muhafaza edilmelidir. Ancak Askeri mahkemeler, yine kadrosunda mahkeme olan birliklerin nezdinde ancak hakimleri \u00fcniformas\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Sicil, terfi, atama ve \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Disiplin mahkemesi \u00fcyeleri, disiplin subaylar\u0131 ve adli m\u00fc\u015favirlerin askeri \u00fcniformal\u0131 hakim olarak kalmas\u0131nda mahzur yoktur. 28 ARALIK 2011 Adnan Tanr\u0131verdi Emekli Tu\u011fgeneral ASDER Onursal B\u015fk. Ve \u00dcsk\u00fcdar \u00dcn. M\u00fctevelli \u00dcyesi [1] TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu,Madde 35 - Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d (10.01.1961) [2] 1961 Anayasas\u0131nda Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.; MADDE 111.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 - 1488 S. Kanun\/md. 1 ) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bakanlar ile Kuvvet Komutanlar\u0131ndan kuruludur. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna tavsiye eder. 1982 Anayasas\u0131nda Milli G\u00fcvenlik Kurulu: MADDE 118. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131, Adalet, Mill\u00ee Savunma, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131ndan kurulur. G\u00fcndemin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re Kurul toplant\u0131lar\u0131na ilgili bakan ve ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nabilir. (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Devletin mill\u00ee g\u00fcvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan tavsiye kararlar\u0131 ve gerekli koordinasyonunun sa\u011flanmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi, toplumun huzur ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 hususunda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca de\u011ferlendirilir. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak Cumhurba\u015fkan\u0131nca d\u00fczenlenir. Cumhurba\u015fkan\u0131 kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Ba\u015fbakan\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin te\u015fkilat\u0131 ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir. [3] Deniz ve Hava Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fidi birliklerde [4] 16.06.1964 tarih ve 477 Say\u0131l\u0131 Disiplin Mahkemeleri Kurulu\u015fu, Yarg\u0131lama Usul\u00fc ve Disiplin Su\u00e7 ve Cezalar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun [5] Astsubay, erba\u015f ve erlerin yarg\u0131lanmas\u0131nda , Disiplin mahkemeleri \u00fcyelerinden birisi astsubayd\u0131r.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Assam\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-02-16T09:51:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"879\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Adnan TANRIVERD\u0130\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Adnan TANRIVERD\u0130\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"52 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/\",\"url\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/\",\"name\":\"ASSAM Constitutional Proposal (2011) - Assam\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg\",\"datePublished\":\"2022-02-16T09:51:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#\/schema\/person\/839e05370295342acd6bb2a7a05d985e\"},\"description\":\"YEN\u0130 ANAYASAMIZ HAYIRLI OLSUN 1. G\u0130R\u0130\u015e TBMM tarihi bir g\u00f6rev \u00fcslenmi\u015ftir. Daha do\u011frusu son genel se\u00e7imlerde Milletimiz bu g\u00f6revi TBMM 'ne vermi\u015ftir. Meclis de Milletimizin her kesiminin kat\u0131l\u0131m\u0131na imk\u00e2n veren bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, tercih edilen bu y\u00f6ntemi, herkesin ete\u011findeki ta\u015f\u0131 d\u00f6kmesine imk\u00e2n veren, \u00f6nemli bir \u00f6zellik olarak alg\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan hukuksuzluklardan bizzat zarar g\u00f6renlerin s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli \u015feyler vard\u0131r. Adaleti Savunanlar Derne\u011fi (ASDER) de son darbe d\u00f6neminin ma\u011fdurlar\u0131 ve siyasi irade \u00fczerinde kurulmu\u015f olan vesayetin mimar\u0131 olan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00e7e\u015fitli kademelerinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f eski mensuplar\u0131 olarak, hem Silahl\u0131 Kuvvetlerin g\u00f6rev ve yetkileri, hem de sistemin geneli hakk\u0131nda s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli tespitleri bulunmaktad\u0131r. 2. NEDEN YEN\u0130 B\u0130R ANAYASA \u00c7\u00fcnk\u00fc yasalarla verilmi\u015f bir k\u0131s\u0131m haklar Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak, Anayasal kurulu\u015flar taraf\u0131ndan gasp edilmi\u015ftir. Anayasada, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere, sanki kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil de engellenmesi i\u00e7in yer verilmi\u015f, vaz edilen resmi ideolojiyi payla\u015fmayan inan\u00e7 sahipleri ve etnik gruplar, bask\u0131lar\u0131n ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin hedefi konumuna sokulmu\u015f, bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi olmaktan ziyade, hakim g\u00fc\u00e7lerin egemenli\u011finin devam ettirilmesi i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. 1982 Anayasas\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131nda bir engel yokmu\u015f gibi gelmekle beraber, inan\u00e7la ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck bir talep, hukuk d\u0131\u015f\u0131 engellerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve Anayasal Kurumlar el birli\u011fi ile bask\u0131 ve yasaklar\u0131 uygulamaya sokmu\u015flar, sonra darbeler, m\u00fcdahaleler, ince ayarlar, engeller, yasaklar, bask\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131, genel \u00f6zellikleri ile, devletin y\u00f6netimini millete b\u0131rakmay\u0131p, yasama ve y\u00fcr\u00fctme erklerinin yetkilerini k\u0131s\u0131tlayan, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, millete kar\u015f\u0131 sorumsuz kurumlar\u0131n yetkilerini artt\u0131ran kurallar koyan bir yap\u0131ya sahip olmu\u015ftur. Bu hal her \u015feyden \u00f6nce, uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken devlet organlar\u0131n\u0131n, verilen a\u015f\u0131r\u0131 yetkilerin sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda, amans\u0131z \u015fekilde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na sebep olmu\u015ftur. 1982 Anayasas\u0131, iktidar\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir tarafta, milli iradeyi temsil eden yasama ve y\u00fcr\u00fctme; di\u011fer tarafta devletin g\u00fc\u00e7leri ellerine teslim edilen kurumlar. Bu kurumlar \u00f6yle yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f ki; istedikleri zaman, milletin se\u00e7tiklerinin elini kolunu ba\u011flayabilmi\u015ftir. Yani bir gemide iki kaptan, biri d\u00fcmeni sa\u011fa, di\u011feri sola k\u0131rm\u0131\u015f. Gemi ikisinin istedi\u011fi y\u00f6ne de gitmemi\u015f, zaman zaman kayaya bindirme riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.. Silahl\u0131 Kuvvetler, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00d6K ve di\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumlar ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde, Anayasa'dan ald\u0131\u011f\u0131 yetki ile, Milletin de\u011ferlerine ters ideolojik kadrola\u015fmalar\u0131 olu\u015fturmu\u015f, ideolojisini payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 siyasi iktidarlar\u0131 aciz ve \u00e7al\u0131\u015famaz hale getirmi\u015f, siyasi istikrar\u0131 bozmu\u015f, onu se\u00e7en milli iradeyi yok h\u00fckm\u00fcne getirmi\u015f, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ayaklar alt\u0131na alm\u0131\u015f ve Devleti telafisi imkans\u0131z zararlara u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Temsilde adalet ilkesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile, g\u00fc\u00e7s\u00fcz koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerine teslim edilen \u00fclke y\u00f6netiminde zafiyetler olu\u015fmu\u015f ve olu\u015fan istikrars\u0131z ortamlar darbe ve m\u00fcdahalelerin davet\u00e7isi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak, uygulanan g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi h\u00fck\u00fcmet ilkesi, bir taraftan mahalli ihtiya\u00e7lar\u0131 etkili bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lama imkan\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlarken di\u011fer taraftan, k\u00fc\u00e7\u00fclen b\u00f6lge ve d\u00fcnyada, \u00dclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde ve zaman\u0131nda korunup takip edilmesini zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgeli y\u00f6netim sistemleri, dar zihniyetler taraf\u0131ndan, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 bozacak bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden reddedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir d\u00fcnyada, \u00dclkemizin zenginli\u011fi say\u0131lmas\u0131 gereken etnik varl\u0131klar\u0131n ve farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n talepleri, merkeziyet\u00e7i anlay\u0131\u015f ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu taleplerin bask\u0131c\u0131 uygulamalarla ve modas\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015f s\u00f6ylem ve y\u00f6ntemlerle kar\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n esas \u00fcniter yap\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi, mevcut anayasal mevzuat nedeni ile, kavranamaz duruma gelmi\u015ftir. Nas\u0131l bir anayasa konusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n yak\u0131n tarihimizde, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve siyasi iktidarlar \u00fczerindeki vesayetin kurulmas\u0131na imkan veren dayanaklar\u0131 ve bu dayanaklardan yararlanarak tesis edilen uygulamalara g\u00f6z atmakta fayda g\u00f6r\u00fcyoruz. a) DARBELER\u0130N ANAYASAL DAYANAKLARI; Darbeler ve yasaklamalar; Dayana\u011f\u0131n\u0131 yasal mevzuattan alm\u0131\u015f, ideolojik kadrolar taraf\u0131ndan, Kaos ve istikrars\u0131z ortamlarda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani Darbelerin; Birinci dayana\u011f\u0131; ba\u015fta Anayasa olmak \u00fczere yasal mevzuat; \u0130kinci dayana\u011f\u0131; bu yasal mevzuattan da yararlanarak olu\u015fturulan ideolojik kadrolar; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc dayana\u011f\u0131n\u0131; da zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinin sebep oldu\u011fu siyasi istikrars\u0131zl\u0131klar olu\u015fturmaktad\u0131r.. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri; egemenli\u011fi millete veren; kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131; belirleyen maddeleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek; Ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesinin ikinci paragraf\u0131ndaki \u201c\u00e7a\u011fda\u015f medeniyet d\u00fczeyine ula\u015fma..\u201d hedefine bak\u0131p, milletin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 ve devlete tehdit olarak g\u00f6rme e\u011filiminin; \u0130kinci maddesindeki \u201cL\u00c2\u0130KL\u0130K\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak dindar insanlara tehdit g\u00f6z\u00fc ile bakma e\u011filiminin; \u0130nk\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili 174 \u00fcnc\u00fc maddesindeki \u201c\u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyi\u201dne ula\u015fmay\u0131 ve \u201cl\u00e2ik niteli\u011fi\u201d korumay\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan sekiz ink\u0131lap kanunun tehdit alt\u0131nda oldu\u011funa dair ku\u015fkunun; Silahl\u0131 Kuvvetlere e\u011fitim, silah, ara\u00e7 ve gere\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmas\u0131 i\u00e7in \u201cTSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu\u201dna konulmu\u015f bulunan 35 inci maddesindeki \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini koruma ve kollama\u201d g\u00f6revinin, zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinin ve karar\u0131n\u0131n verilmesinin TSK\u2019ne ait oldu\u011funa dair anlay\u0131\u015f\u0131n; \u00f6zellikle 28 \u015eubat ile birlikte ba\u015flat\u0131lan bask\u0131 ve m\u00fcdahalelere yasal dayanak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu Anayasa ve yasa maddelerine anlam ve aktivite kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 da; Devletteki G\u00fcvenlik planlamas\u0131n\u0131n direktifi konumundaki \u201cMilli G\u00fcvenlik Siyaseti Belgesi\u201dndeki, i\u00e7 tehdit b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00f6ncelikli olarak \u0130rtican\u0131n i\u00e7 tehdit olarak belirlenmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz Anayasa ve yasalar ideolojik olarak yorumlan\u0131rsa, darbelere yasal zemin bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. b) 12 EYL\u00dcL DARBES\u0130N\u0130N YASAL DAYANA\u011eI; 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin yasal dayana\u011f\u0131; Milli G\u00fcvenlik Konseyinin radyodan okunan ilk bildirisinde \u015f\u00f6yle duyurulmu\u015ftur. \u201c\u0130\u00e7 Hizmet Kanununun verdi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti'ni kollama ve koruma g\u00f6revini y\u00fcce T\u00fcrk Milleti ad\u0131na emir ve komuta zinciri i\u00e7inde ve emirle yerine getirme karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f ve \u00fclke y\u00f6netimine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle el koymu\u015ftur....\u201d(1)[1] Silahl\u0131 Kuvvetlerin, i\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revleri verildi\u011finde, e\u011fitim ve donat\u0131m bak\u0131m\u0131ndan, haz\u0131r olmas\u0131 amac\u0131yla konulmu\u015f veya bu gerek\u00e7e ile \u0130\u00e7 Hizmet Kanunda yer alm\u0131\u015f bir yetki, Silahl\u0131 Kuvvetlerin emir-komutas\u0131n\u0131 \u00fcstlenenler taraf\u0131ndan darbe g\u00f6revi olarak yorumlanabilmi\u015ftir. c) 28 \u015eUBAT 1997 POST MODERN M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU (MGK) DARBES\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI: (2)[2] 28 \u015eubat, MGK Ba\u015fkan\u0131 ve asker \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir MGK darbesidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu 1961 Anayasas\u0131 ile te\u015fkil ettirilen ve 1982 Anayasas\u0131nda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren, Anayasal bir kurumdur. \u0130sti\u015far\u00ee bir kurul olmas\u0131na ra\u011fmen, te\u015fkilinden itibaren Siyasi iradenin kontrol alt\u0131nda bulundurulmas\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki haliyle, 10 \u00fcyesinden 5 'i askerdir. Kurulda Cumhurba\u015fkan\u0131 Askerlerin yan\u0131nda yer al\u0131nca m\u00fcdahale, (12 Mart, 28 \u015eubat) yani kurulun istekleri kanun yerine ge\u00e7mi\u015f; Cumhurba\u015fkan\u0131 milli irade temsilcilerinin (yani sivillerin) yan\u0131nda yer al\u0131nca askerler, kurulu d\u00fczene isteklerini kabul ettirememi\u015fler ve askerin idareye el koydu\u011fu fiili darbeler olmu\u015ftur.(12 Eyl\u00fcl 1980) MGK Genel Sekreterli\u011fi ve Milli G\u00fcvenlik Kurulu Kanununda 2001 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile \u00fcye say\u0131s\u0131 10 'dan, 14 'e \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olup, bunun sadece 5 'i askerdir. Kararlar\u0131n, salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kurulda, 28 \u015eubat 1997 'de oldu\u011fu gibi askerlerin hakimiyeti olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in benzer kararlar\u0131n al\u0131n\u0131p, TBMM ve H\u00fck\u00fcmete dayat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama askeri, s\u00fcrekli siyasetin i\u00e7inde bulunmak durumunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Siyasetle ilgilenen asker, Devletin iki ba\u015fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesine sebep olmaktad\u0131r. Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. d) 27 N\u0130SAN 2007 \u0130NTERNET B\u0130LD\u0130R\u0130S\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI; 27 Nisan \u0130nternet Muht\u0131ras\u0131 \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, ba\u015fta laiklik olmak \u00fczere, temel de\u011ferlerini a\u015f\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in bitmez t\u00fckenmez bir \u00e7aba i\u00e7inde olan bir k\u0131s\u0131m \u00e7evrelerin, bu gayretlerini son d\u00f6nemde art\u0131rd\u0131klar\u0131 m\u00fc\u015fahede edilmektedir...\u201d c\u00fcmlesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelendi\u011finde, Anayasa'n\u0131n 2. maddesindeki Laiklik ilkesi ve \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun 35. maddesindeki Cumhuriyeti koruma ve kollama g\u00f6revine at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. e) ANAYASAL DAYANAKLA, TASF\u0130YE KURULU HAL\u0130NE GET\u0130R\u0130LEN Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURA; Anayasal bir kurulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 125. maddesi ile kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulan Y\u00fcksek Askeri \u015e\u00fbra, general terfileri ve re'sen emeklilik uygulamalar\u0131 ile ideolojik kadrola\u015fman\u0131n mekanizmas\u0131 olarak i\u015flev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bu yetkinin Anayasa'ya konulmas\u0131ndan sonra, 1637 subay ve astsubay, yarg\u0131 pay-pas edilerek hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hi\u00e7 say\u0131larak, i\u015finden ve mesle\u011finden edilmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile, \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ancak terfiler ile kadrosuzluktan emeklilik i\u015flemleri yine yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlere personel al\u0131m\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M)'nin yap\u0131s\u0131, general terfi ve emekliliklerinin yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 ve yarg\u0131 karar\u0131 olmadan, idari i\u015flemlerle Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kart\u0131lma yetkisi, Silahl\u0131 Kuvvetlerde Milletin de\u011ferlerine ters, darbelerin ikinci dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan, ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7in yeterli yetkileri i\u00e7ermektedir. Darbe d\u00f6nemlerinde, di\u011fer kamu kurumlar\u0131n\u0131 da kontroluna alan Silahl\u0131 Kuvvetler, uygulatt\u0131\u011f\u0131 tasfiyelerle, Kamuda tam bir kadrola\u015fma sa\u011flanmas\u0131n\u0131n lokomotifi olmu\u015ftur. f) Y\u00d6K DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 1990 y\u0131l\u0131nda Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Yasas\u0131na eklenen EK-17. Maddeye g\u00f6re, \u201cy\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131 ile y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda k\u0131l\u0131k ve k\u0131yafet serbesttir\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 1997 y\u0131l\u0131na kadar \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fc nedeniyle bir sorun ya\u015fanmazken, 1995 tarihinde, Anayasal bir Kurum olan, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumuna (Y\u00d6K) ba\u015fkan atanan Kemal G\u00fcr\u00fcz vas\u0131tas\u0131yla b\u00fct\u00fcn \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc k\u0131z \u00f6\u011frencilerin derse ve \u00fcniversitelere giri\u015fleri engellenmi\u015ftir. Kemal G\u00fcr\u00fcz ve Erdo\u011fan Tezi\u00e7 D\u00f6neminde ne h\u00fck\u00fcmet ne meclis Y\u00d6K'\u00fc kontrol edememi\u015ftir. Y\u00d6K y\u00f6netimine getirildi\u011fi 06 Aral\u0131k 1995 tarihinden itibaren Kemal G\u00fcr\u00fcz, 8 y\u0131l s\u00fcreyle, Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Kurumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim ve \u00f6\u011fretiminde, darbe say\u0131labilecek kadrola\u015fmay\u0131 ve tasfiyeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frencilerin \u00fcniversitelerden d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131, yeni kazananlar\u0131n ise kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak b\u00fcy\u00fck bir zulme imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Arkas\u0131ndan ayn\u0131 g\u00f6reve getirilen Erdo\u011fan Tezi\u00e7, icraatlar\u0131yla Kemal G\u00fcr\u00fcz 'den geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kadrola\u015fmada ve Y\u00d6K'\u00fcn hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131nda zamanlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkanlar\u0131ndan geni\u015f destek g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk oyu ile se\u00e7ilecek olmas\u0131, Y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde, milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmamakla birlikte; bu kurumun hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 TBMM'nin eli kolu ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f, devlet aciz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, milletin iradesi a\u00e7\u0131k hukuksuzlu\u011fu engelleyememi\u015ftir. g) YARGI DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 2007 ve 2008 y\u0131l\u0131 y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan engellemelerle, \u00fclke g\u00fcndeminin y\u00f6nlendirildi\u011fi y\u0131llar olarak ge\u00e7mi\u015ftir. 03 MAYIS 2007 YARGI DARBES\u0130: Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcreci ba\u015flay\u0131nca, Ana Muhalefet Partisinin talebi ile a\u00e7\u0131lan\u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi i\u00e7in TBMM'de oturumun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in 2\/3 \u00e7o\u011funluk '367' oy sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan, oylaman\u0131n iptali\u201d davas\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f; 03 May\u0131s 2007 tarihinde verdi\u011fi kararla, TBMM'nin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7mesini engellemi\u015f; \u00fclkeyi belirsiz bir mecraya s\u00fcr\u00fcklemi\u015f; milletvekili genel se\u00e7imlerinin erkene al\u0131nmas\u0131na ve \u00fclkenin \u00fc\u00e7 aydan fazla bir s\u00fcre ile s\u00fcresi dolmu\u015f Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine sebep olmu\u015ftur. Bu karar, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, milletin se\u00e7ip g\u00f6nderdiklerinin iradesine, indirilen bir darbe olarak tarihteki yerini alacakt\u0131r. 05 HAZ\u0130RAN 2008 YARGI DARBES\u0130 \u00dcniversitelerde uygulanan ba\u015f\u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi; parti kapatma davas\u0131n\u0131n da g\u00f6lgesinde b\u0131rak\u0131larak, esastan inceleme yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde, esastan incelenerek, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan 05 Haziran 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Mahkeme, 22 Ekim 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7esinde; Anayasa'n\u0131n 2 nci maddesinde yer alan ve tan\u0131m\u0131 bulunmayan laiklik ilkesini, hukukun yaz\u0131l\u0131 olmayan normlar\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; milletin mukaddesat\u0131n\u0131, 1000 y\u0131la varan k\u00fclt\u00fcr birikimini, \u00f6rf, \u00e2det ve geleneklerini, dinini ve manev\u00ee duyarl\u0131klar\u0131n\u0131 referans alaca\u011f\u0131na; din d\u0131\u015f\u0131 felsefi ak\u0131mlar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00f6\u011fretilerini referans alarak, milli vicdan\u0131 rencide etmi\u015f ve ne t\u00fcr bir ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7inde bulundu\u011funu d\u00fcnyaya ilan etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi kendisini TBMM'nin \u00fczerinde bir konuma koymu\u015f, Anayasay\u0131 d\u00fczenleme yetkisini TBMM'nin elinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Karar\u0131n\u0131 millet \u00f6n\u00fcndeki yasaklar\u0131 kald\u0131rma istikametinde de\u011fil; az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuruntular\u0131n\u0131 giderecek yasaklar\u0131n devam\u0131 istikametinde kullanarak, milletin inan\u00e7 ve iradesine darbe indirmi\u015ftir. 30 TEMMUZ 2008 YARGI DARBES\u0130 oy alm\u0131\u015f bir siyas\u00ee parti aleyhine; milletin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ciddiye almad\u0131\u011f\u0131 sebeplerden ve \u00f6zellikle \u00fcniversitelerde hukuk d\u0131\u015f\u0131 olarak uygulanan \u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek, Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131nca a\u00e7\u0131lan kapatma davas\u0131; kabul edilmi\u015f, iktidar partisi hazine yard\u0131m\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve kapatma tehdidi alt\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin geli\u015ftirilmesi istikametindeki giri\u015fimlerin engellenmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar da, ba\u015fta Silahl\u0131 Kuvvetler olmak \u00fczere Anayasal kurumlar\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc deste\u011fi ile milli iradeye \u00dcst Yarg\u0131 Kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan indirilmi\u015f bir darbe olarak, \u00dclkemizin sosyal ve siyas\u00ee tarihindeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek Yarg\u0131 organlar\u0131na, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumu ve \u00dcniversite Rekt\u00f6rl\u00fcklerine, Silahl\u0131 kuvvetlere ve b\u00fcrokrasinin tepelerindeki g\u00f6revlere atamada, son s\u00f6z ve imza sahibi olan Cumhurba\u015fkanlar\u0131, temsil ettikleri ideolojilere g\u00f6re, Devlet B\u00fcrokrasisindeki ideolojik kadrola\u015fman\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6r\u00fc ve b\u00fcrokratik otoritenin zirvesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri hep krizlere sebep olmu\u015ftur. Milletin manevi de\u011ferleri ile donanm\u0131\u015f ki\u015filerin Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmemesi i\u00e7in TBMM hep bask\u0131 alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011fu d\u00f6nemler, menfi kadrola\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f, bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 da Milletimiz temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum olmak suretiyle \u00e7ekmi\u015ftir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilecek olmas\u0131 milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fman\u0131n yolunu kapatm\u0131\u015f ve 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bu Mahkemenin ve Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun yap\u0131s\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle, kararlar\u0131n\u0131n hukuk \u00e7izgisinde kalmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. h) DARBELERE DAYANAK OLAN \u0130ST\u0130KRARSIZ D\u00d6NEMLER: Yak\u0131n tarihimiz uzun s\u00fcren siyasi istikrars\u0131zl\u0131k d\u00f6nemlerinin arkas\u0131ndan askeri darbe veya m\u00fcdahalelerin geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. 13 Aral\u0131k 1970 tarihinden 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihine kadar, 10 y\u0131l i\u00e7erisinde 12 koalisyon h\u00fck\u00fcmeti i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015ftir. Bunlardan 8 tanesi bir y\u0131ldan k\u0131sa g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda, siyasi ve ekonomik istikrar bozulmu\u015f, anar\u015fi kontrol edilemez hale gelmi\u015f, Millet bunalm\u0131\u015f, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6zlerken kurtar\u0131c\u0131 olarak 12 Eyl\u00fcl 1980 Darbesi gelmi\u015ftir. Yine 23 Haziran 1991 tarihi ile 28 \u015eubat 1997 tarihine kadar 6 y\u0131l i\u00e7erisinde 7 H\u00fck\u00fcmet g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yedi h\u00fck\u00fcmetten 4 '\u00fc alt\u0131 aydan biri de bir y\u0131ldan k\u0131sa i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda da, ekonomik ve siyasi istikrar bozulmu\u015f, arkas\u0131ndan post-modern 28 \u015eubat 1997 Milli G\u00fcvenlik Kurulu Darbesi gelmi\u015ftir. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k, 13 Aral\u0131k 1983 tarihi ile 23 Haziran 1991 tarihleri aras\u0131ndaki 8 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, tek ve ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmet, yine 18 Kas\u0131m 2002 tarihi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 9 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu 4 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasi istikrar\u0131n hakim oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde, \u00fclke sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler siyasi iktidarlar taraf\u0131ndan bulunmu\u015f, Balyoz ve Ergenekon davalar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, yasal dayanak ve ideolojik kadrola\u015fmada bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, hatta fiili darbe planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, darbe ve m\u00fcdahale imkan\u0131 verilmemi\u015ftir. 3. NASIL B\u0130R ANAYASA Yeni Anayasa: Temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumal\u0131, \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamal\u0131, Adaleti temin ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesini tesis etmeli, Milli \u0130radeyi hakim k\u0131lmal\u0131 ve istikrar\u0131 muhafaza etmeli, \u00c7a\u011fda\u015f ve ileri bir y\u00f6netim sistemi olu\u015fturmal\u0131, D\u0131\u015f d\u00fcnya ile yak\u0131n ve devaml\u0131 ileti\u015fim kurma imkan\u0131 vermelidir. ASDER bu genel kabullerin temini i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ilkeleri savunmakta ve Yeni Anayasa'da yer almas\u0131n\u0131 talep etmektedir. a) ANAYASADA RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130 OLMAMALIDIR Anayasa sadece devletle toplum aras\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumun birlikte ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kendi aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme olmal\u0131d\u0131r. Her hangi bir ki\u015finin toplumun geneliyle hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 benzerli\u011fi olmasa da, Anayasal haklar onu bu devletin vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 kabullenmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klara ayn\u0131 mesafede bir devlet \u00e7at\u0131s\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Resmi bir ideoloji dikte etmesi, bir fikri, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyip di\u011ferlerini \u00f6tekile\u015ftirmesi, daha a\u00e7\u0131k ifade ile has\u0131m saymas\u0131; anla\u015fmay\u0131, uyu\u015fmay\u0131, e\u015fitlik ilkesini, adalet duygusunu baltalar; farkl\u0131 olanlar\u0131 tehlikeli, zararl\u0131 ve tehdit olarak g\u00f6r\u00fcr. Farkl\u0131 olanlar\u0131, devletten, kamusal alandan, devlet hizmetlerinden soyutlar. Yak\u0131n tarihimizde, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ve Kemalizm ad\u0131 alt\u0131nda, sek\u00fcler-sol-kavmiyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f resmi ideoloji olarak benimsenmi\u015f; bu ideoloji d\u0131\u015f\u0131ndakiler b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 ak\u0131m mensuplar\u0131 olarak, a\u015f\u0131r\u0131 solcu, \u0131rk\u00e7\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, irticac\u0131, K\u00fcrt\u00e7\u00fc, Ermenici vb. olarak devletin g\u00fcvenlik belgelerinde tasnife tabi tutulmu\u015f; i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kamu g\u00f6revlerinden tasfiye edilmi\u015f, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine hedef olarak g\u00f6sterilmi\u015f, d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 ideolojiler pe\u015finen su\u00e7lu ilan edilmi\u015ftir. Resmi ideolojinin mensubu olmamak, su\u00e7lu say\u0131lmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Resmi ideoloji, \u00f6nce kamu g\u00f6revlilerini b\u00f6lm\u00fc\u015f, benimsemeyenler tasfiye edilmi\u015f; Kamuda ideoloji birli\u011fi sa\u011fland\u0131ktan sonra da toplum b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015fman kamplara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet hi\u00e7 bir ideolojiye taraf olamaz, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin savunucu ve koruyucusudur. Hukuk, adalet, hak, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve i\u00e7 bar\u0131\u015f taraftar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. b) DE\u011e\u0130\u015eMEZ MADDELER BULUNMAMALIDIR De\u011fi\u015fmez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez h\u00fck\u00fcmler bulunmas\u0131, Millete ve gelecek nesillere g\u00fcvensizli\u011fi ifade eder. Ancak darbeci bir zihniyetin koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn mahsul\u00fc olabilir. Anayasa, dayat\u0131lan de\u011fil \u00fczerinde milletin konsens\u00fcs sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma metni olmal\u0131d\u0131r. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 maddesi ile 174. maddesindeki \u0130nk\u0131lap Kanunlar\u0131, de\u011fi\u015ftirilemez maddeler olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk \u00fc\u00e7 maddede belirtilen hususlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi kimsenin akl\u0131na bile gelmeyebilir, b\u00f6yle bir istek de olmayabilir. Ama bu g\u00fcn uygun g\u00f6r\u00fclen bu h\u00fck\u00fcmler yerine, bir zaman sonra toplum yeni ihtiya\u00e7lar duyar ve yeni d\u00fczenlemelerle daha g\u00fczel hedeflere y\u00f6nelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu maddeyi koyanlar da toplumun aras\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bu maddeler g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun hale getirilemeyecek midir? De\u011fi\u015ftirmek isteyenler \u00e7\u0131karsa, istemeyenlerle \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Toplum istedikten sonra her madde ve anayasal kural de\u011fi\u015ftirilebilmelidir. c) LA\u0130KL\u0130K \u0130LKES\u0130 ANAYASADA YER ALMAMALIDIR Laiklik ilkesi; bu ilke anayasas\u0131nda bulunan \u00fc\u00e7 devletten biri olarak, \u00dclkemizin 1924 Anayasas\u0131na 1937 y\u0131l\u0131nda girmi\u015f; bu g\u00fcn 200 'e yak\u0131n \u00fclkeden sadece 21 'inin anayasas\u0131nda bulunan; ama bizdeki uygulamas\u0131 hi\u00e7 bir \u00fclkenin uygulamas\u0131na ve anayasaya koyma amac\u0131na benzemeyen, \u00dclkemizin dindarlar\u0131 ba\u015f\u0131nda Demokles'in k\u0131l\u0131c\u0131 gibi sallanan bir Anayasal kurald\u0131r. Kimine g\u00f6re din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kimine g\u00f6re din ile devlet i\u015flerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmama kural\u0131, kimine g\u00f6re inan\u00e7lar\u0131n d\u0131\u015fa vurulmamas\u0131n\u0131n ad\u0131, kimine g\u00f6re dinsizlik (ladin\u00ee), kimine g\u00f6re de din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta kas\u0131tl\u0131 olarak tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ve \u0130slam\u00ee inanc\u0131 toplum vicdanlar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcp almak amac\u0131yla, Anayasadaki \u201cDini \u0130sl\u00e2m\u201d yerine getirilmi\u015f yabanc\u0131 bir kavramd\u0131r. Yani, Anayasaya girdi\u011fi tarihten itibaren devletin resmi dini olmu\u015ftur. Bu dini (laikli\u011fi) benimsemeyen, inanc\u0131n\u0131 g\u00f6nl\u00fcne bast\u0131ram\u0131yorsa devlette tutunamam\u0131\u015f, vatanda\u015f ise devlet kap\u0131s\u0131na yakla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131, anti demokratik bir kurald\u0131r. Yeni anayasada yer almamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar, devletin korumas\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \u0130nan\u00e7lar anayasa ve yasalarla korunmal\u0131, m\u00fcdahaleler yasalarla engellenmelidir. 'u M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkemizde yeni yap\u0131lacak Anayasan\u0131n Hi\u00e7bir maddesi ve h\u00fckm\u00fc, Kur'an-\u0131 Kerim'in hi\u00e7 bir ayetine ters olmamal\u0131d\u0131r. Bu hususun temini i\u00e7in, Meclis Yeni Anayasa Komisyonunun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan bir heyet de haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r. d) RESM\u0130 D\u0130L T\u00dcRK\u00c7E OLMALI, ANA D\u0130LDE E\u011e\u0130T\u0130M \u0130MKANI SA\u011eLANMALIDI Dil, millet olman\u0131n birle\u015ftirici de\u011ferlerinden biri olmakla beraber, farkl\u0131 etnik gruplar\u0131n da devletin e\u015fit hak sahibi vatanda\u015flar\u0131 olabilmeleri i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dilini kullan\u0131p ya\u015fatma imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Herkese diledi\u011fi dili konu\u015fma ve kullanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etnik gruplar\u0131n dilini konu\u015fma, geli\u015ftirme ve kendi dilinde e\u011fitim yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasa ile koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ama devletin kurumlar\u0131nda ve uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerde resmi dil T\u00fcrk\u00e7e olmal\u0131d\u0131r. e) TEMEL \u0130NSAN HAK VE \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcKLER\u0130 KISITLANMAMALIDIR 1982 Anayasas\u0131, bir taraftan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ifade ederken, akabinde Devletin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 saymaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen negatif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olarak say\u0131lan hayat hakk\u0131, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, mal edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ahlak\u0131 ve neslin korunmas\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. K\u0131s\u0131tlanmamal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere vaki olabilecek tecav\u00fczler yasalarla yasaklanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n sosyal ve ekonomik haklar\u0131ndan olan e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, sa\u011fl\u0131k, meslek edinme, e\u011flenme, dinlenme, seyahat etme, \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015f kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de pozitif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleridir. Bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, sivil toplum ve cemiyet hayat\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilecek haklard\u0131r. Anayasada bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in sivil toplumun \u00f6rg\u00fctlenmesi imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 te\u015fvik edilmelidir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 da k\u0131s\u0131tlamas\u0131z koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n aktif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de siyasi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ifade etmektedir. Bu tasnifte ge\u00e7en se\u00e7me, se\u00e7ilme, parti ve dernek kurma, parti ve derneklere \u00fcye olma haklar\u0131, ki\u015filerin y\u00f6netime kat\u0131lma ve y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olma imkan\u0131 verdi\u011finde, bu hakk\u0131 kullanmas\u0131 te\u015fvik edilmeli ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasa, devlet hizmetlerinin merkezine, insana hizmeti koymal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 ya\u015fat\u0131p koruyup geli\u015ftirmeyi esas almal\u0131, tecav\u00fczlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. f) \u0130DAM CEZASI KONULMALIDIR Ya\u015fama hakk\u0131 ki\u015finin temel hakk\u0131d\u0131r. Bu hakk\u0131 koruma alt\u0131na alabilmek i\u00e7in, tasarlayarak bir hayata kast etmek isteyeni, ger\u00e7ekten cayd\u0131racak bir cezas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130nanc\u0131m\u0131z, cezan\u0131n etkili olmas\u0131, su\u00e7 say\u0131lan fiillerin i\u015flenmesini \u00f6nleyece\u011fi; etkili olmamas\u0131 da ki\u015fileri su\u00e7a te\u015fvik edece\u011fi istikametindedir. Ba\u015fka fiiller i\u00e7in konulmasa da taamm\u00fcden insan \u00f6ld\u00fcren ki\u015filere \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 verilebilmelidir. Bu \u015fekilde masum insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri \u00f6nlenebilecektir. Ancak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015finin ailesi taraf\u0131ndan katilin \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 farkl\u0131 cezalara \u00e7evrilebilmelidir. g) VATANDA\u015eIN ANAYASAL SIFATI OLMAMALIDIR Anayasam\u0131zda, kavmiyet\u00e7ili\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak ve milletimiz aras\u0131nda etnik rekabete sebep olacak terim ve s\u00f6zler bulunmamal\u0131d\u0131r. Anayasam\u0131z, az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n s\u00f6ylemlerine tak\u0131l\u0131p kalmamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131m\u0131za ve etnik kimliklerine e\u015fit mesafede bulunmal\u0131d\u0131r. Kimseye faydas\u0131 olmayacak inatla\u015fma ve etnik \u00fcst\u00fcnl\u00fck yar\u0131\u015f\u0131na sebep olacak ifadelerden sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkese, din ve \u0131rk fark\u0131 g\u00f6zetilmeden T\u00fcrk denir.\u201d YER\u0130NE; Anayasada, \u201c Vatanda\u015fl\u0131k temel bir hakt\u0131r. Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc esaslara uygun olarak bu stat\u00fcy\u00fc kazanan herkes T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Vatanda\u015f\u0131d\u0131r.\u201d ifadesi yer almal\u0131d\u0131r. h) BA\u015eKANLIK S\u0130STEM\u0130 OLMALIDIR Yeni Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z halkoyu ile se\u00e7ilecektir. Halkoyu ile se\u00e7ilmi\u015f ama sorumsuz bir Cumhurba\u015fkan\u0131, Meclis taraf\u0131ndan i\u015f ba\u015f\u0131na getirilmi\u015f ama b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctmeden sorumlu bir ba\u015fbakan, i\u015flerin \u00e7\u0131kmaza girmesi i\u00e7in olabilecek en etkili form\u00fcl olabilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda 'nin \u00fczerinde bir oy ile se\u00e7ilecektir. Ama Ba\u015fbakan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 partinin genellikle halktan % 50 oy alamayabilir. Hele koalisyon zorunlu ise, bu oran daha a\u015fa\u011f\u0131ya inecektir. Hangisi halk\u0131n g\u00fcvenine daha \u00e7ok lay\u0131kt\u0131r meselesi her zaman zihinleri kurcalayan ve kurcalanan bir mesele olacakt\u0131r. Mevcut durum, \u00fclkeyi iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00f6netime g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Di\u011fer taraftan, parlamenter demokraside, yani ba\u015fbakan\u0131n parlamento taraf\u0131nda se\u00e7ilmesi, Meclisin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki denetim rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatmaktad\u0131r. Se\u00e7im sistemimiz de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n partisi \u00fczerindeki otoritesi nedeni ile TBMM, Ba\u015fbakan talimat\u0131 ile kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizmadan \u00f6teye gidememektedir. B\u00f6yle olunca, yani Parlamento H\u00fck\u00fcmetin ve Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6lgesinde kal\u0131nca, ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler ve yarg\u0131, zaman zaman her iki g\u00fcc\u00fc de etkisi alt\u0131na alabilmektedir. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin daha etkili olmas\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun \u015fekilde s\u00fcratli icraat yapma imkan\u0131na sahip olmas\u0131, iki ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, TBMM 'nin y\u00fcr\u00fctmeyi daha etkili bir \u015fekilde denetleme imkan\u0131na sahip olmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fimin daha etkili yap\u0131labilmesi, Ba\u015fkan \u00fcst\u00fcnde vesayetin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; T\u00fcrkiye Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ile y\u00f6netilmelidir. i) Y\u00d6NET\u0130M \u015eEKL\u0130, B\u00d6LGEL\u0130 \u00dcN\u0130TER DEVLET VE \u0130DAR\u0130 \u00d6ZERKL\u0130K \u0130LKELER\u0130NE G\u00d6RE D\u00dcZENLENMEL\u0130D\u0130R Ferdi faaliyetlerin bile k\u00fcresel \u00f6l\u00e7eklere g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, \u00dclke sorunlar\u0131 sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7erisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Devletin b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 da d\u0131\u015f d\u00fcnya ve k\u00fcresel geli\u015fmeler dikkate al\u0131narak yerine getirilmesi gerekir. Her Bakanl\u0131k asli faaliyet alanlar\u0131nda d\u0131\u015f dengeleri d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. E\u011fitim, ekonomi, savunma, ula\u015ft\u0131rma, adalet, ticaret, sanayi, g\u00fcmr\u00fck ve akl\u0131m\u0131za gelen her faaliyet, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyaya hem de \u00fclke sath\u0131na hitap ederek, ulusal g\u00fcvenlik ve refah sa\u011flanabilir. B\u00f6yle olunca, merkezden y\u00f6netim, yani devletin asli b\u00fct\u00fcn faaliyet alanlar\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Bakanl\u0131klar, sevk ve idare prensipleri bak\u0131m\u0131ndan, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 takip edip, zaman\u0131nda uygun politikalar geli\u015ftirmek, hem de \u00fclkenin en \u00fccra k\u00f6\u015fesindeki kendileri ile ilgili faaliyetleri aksaks\u0131z y\u00fcr\u00fctebilmek imkan\u0131na sahip olamazlar. O zaman, merkezin bir k\u0131s\u0131m yetkileri mahalli idarelere terkedilmelidir. Bu yap\u0131l\u0131rken de \u00fcniter yap\u0131 bozulmamal\u0131d\u0131r. Merkezi idare, yasama, yarg\u0131, i\u00e7 g\u00fcvenlik, d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 savunma ve d\u0131\u015f politika ile ilgili yetki ve sorumluluklar\u0131 merkezi y\u00f6netimde tutarak, merkezi y\u00f6netimin dikkatini bu faaliyet alanlar\u0131 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilere tahsis ederse, y\u00fcr\u00fctmeyi de, denetimi i\u00e7in uygun tedbirleri ald\u0131\u011f\u0131 mahalli idareler ile b\u00f6l\u00fc\u015ferek, \u00f6zellikle b\u00fct\u00e7e yapma gelir ve giderinin kontrol\u00fcn\u00fc se\u00e7ilmi\u015f mahalli organ ve makamlarca yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarsa, hem \u00fcniter yap\u0131y\u0131 muhafaza, hem de global \u00f6l\u00e7ekte ve \u00e7a\u011fda\u015f bir y\u00f6netim ile \u00fclkesinin g\u00fcvenli\u011fini ve milletinin refah\u0131n\u0131 daha ekonomik, daha s\u00fcratli ve daha kaliteli olarak sa\u011flayabilir. Her makam kendine ba\u011fl\u0131 en fazla 10 unsuru sevk ve idare edebilir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, B\u00f6lgesel y\u00f6netimler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lgesel y\u00f6netimlere de iller ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yedi co\u011frafi b\u00f6lgenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 B\u00f6lgesel Y\u00f6netimlerin de s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Etnik b\u00f6l\u00fcnme korkusu, etkin y\u00f6netim te\u015fkilatlanmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Adil y\u00f6netim, b\u00f6l\u00fcnmeyi de\u011fil, yeni kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011flar. Korkular\u0131m\u0131z\u0131 atmal\u0131y\u0131z. \u0130dari \u00f6zerklik ve b\u00f6lgesel idarelerin, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici etki yapaca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fc ile bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasada \u00dclkemizin y\u00f6netim bi\u00e7imi; \u00dcniter, B\u00f6lgeli Devlet ilkesine uygun \u0130dari yerinden y\u00f6netim modeli ile; Yasama ve Yarg\u0131 yetkisi merkezi y\u00f6netimde, Y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6lge idarelerine, B\u00f6lge idareleri de kendi y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alt kademedeki mahalli idarelere aktarm\u0131\u015f olarak, Merkezi H\u00fck\u00fcmetin bu yetkilerde artt\u0131rma ve eksiltme yetisi ile b\u00f6lge ve alt mahalli idareleri denetleme yetkisini elinde bulundurdu\u011fu bir sistem olmal\u0131d\u0131r. j) M\u0130LL\u0130 \u0130RADEN\u0130N B\u00dcT\u00dcN DEVLET KURUMLARI \u00dcZER\u0130NDE OTOR\u0130TE KURMASI SA\u011eLANMALIDIR Milli iradenin tecellig\u00e2h\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisidir. Meclis, yani yasama organ\u0131 y\u00fcr\u00fctmeyi denetleyebilmeli; Y\u00fcr\u00fctme Organ\u0131, b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131 \u00fczerinde otorite sa\u011flayabilmeli; Yarg\u0131 da ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmal\u0131, ama yasama ve y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale edememelidir. Millet Vekilleri, mevcut se\u00e7im sistemi i\u00e7erisinde, parti \u00fcst organlar\u0131n\u0131n ve liderin kontrol\u00fcnde oldu\u011fundan yasaman\u0131n y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki etkin denetimi m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. \u0130ki Meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc parlamento demektir. Milletin se\u00e7tiklerinin her kuruma hakim olmas\u0131n\u0131 istiyorsak, Anayasada Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Partiler demokrasinin vaz ge\u00e7ilmez organlar\u0131d\u0131r. Meclis g\u00fcc\u00fcn\u00fc partilerden, partiler de g\u00fcc\u00fcn\u00fc sahip olduklar\u0131 oy potansiyelinden al\u0131rlar. Parlamenter demokraside, Meclisin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmetler, y\u00fcr\u00fctmenin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131na hakim olabilmesi i\u00e7in mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. Koalisyon yapmak mecburiyetinde olan bir oy da\u011f\u0131l\u0131mdan \u00e7\u0131kacak h\u00fck\u00fcmetler, zay\u0131f h\u00fck\u00fcmetlerdir. Devletin Kurumlar\u0131 \u00fczerinde yeterli otorite tesis etmesi zordur. Bu nedenle, temsilde adaletten feragat edilip, y\u00f6netimde istikrar sa\u011flayacak \u015fekilde se\u00e7im barajlar\u0131 y\u00fckseltilmeli, iki Partili, iki meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcr\u00fctmeye ba\u011fl\u0131 Kurumlar, kontrol edilemez \u015fekle girmemeleri i\u00e7in, gerekli kontrol ve denetim imkan\u0131, Anayasa ile h\u00fck\u00fcmetlere verilmelidir. k) S\u0130V\u0130L D\u0130KTAT\u00d6RL\u00dc\u011e\u00dcN YOLU KAPATILMALIDIR Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sitemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve etkin parlamento g\u00fcc\u00fc nedeniyle, sivil ve askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe, darbe ve m\u00fcdahalelere f\u0131rsat vermez. Bu nedenle, Anayasa ile Ba\u015fkanl\u0131k sistemi getirilmelidir. l) S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE YARGI VESAYET\u0130 OLMAMALIDIR Yarg\u0131n\u0131n yasama ve y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131na engel olmak ve Devletin tepesinde \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi; Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 aras\u0131ndaki problemlerde karar merciinin, milletin oylar\u0131 ile gelmi\u015f TBMM 'ne b\u0131rak\u0131lmas\u0131; hem milletin huzur ve g\u00fcveni, hem de \u00fclkenin istikrar\u0131 i\u00e7in zaruri oldu\u011fundan, Anayasa Mahkemesinin, Cumhurba\u015fkan\u0131 dahil y\u00fcr\u00fctme ve yasama organlar\u0131 ile siyasi partilere ait, kararlar\u0131n\u0131n onay mercii, TBMM 'i olmal\u0131d\u0131r. Siyas\u00ee birer makam olan Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanlar\u0131 ile Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n se\u00e7imi de TBMM taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n iddianameleri de TBMM'nin onay\u0131ndan sonra Anayasa Mahkemesine g\u00f6nderilmelidir. Yetkilerin TBMM'de toplanmas\u0131n\u0131n, yarg\u0131 organlar\u0131na siyasetin hakim olaca\u011f\u0131 istikametinde bir endi\u015fe has\u0131l olursa; milletin de\u011ferlerine ters ideolojiler hakim olaca\u011f\u0131na, milletin iradesinin hakim olmas\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek endi\u015feler giderilebilir. m) Y\u00d6K KALMALI, \u00dcN\u0130VERS\u0130TELERDE B\u0130L\u0130MSEL \u00d6ZERKL\u0130K SA\u011eLANMALIDIR. Y\u00f6netim kadrolar\u0131nda ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlerinde bulunan elemanlar\u0131n hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7t\u0131rma ve gerekti\u011finde g\u00f6revden alma yetkisi ile Y\u00d6K Ba\u015fkan\u0131 ve Rekt\u00f6rlerin se\u00e7im, atama ve g\u00f6revden alma yetkisi TBMM 'e verilmelidir. \u00dcniversitelerin bilimsel \u00f6zerkli\u011finin tesisi i\u00e7in ilave tedbirler Anayasa ve ilgili Kanunlar\u0131nda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. n) ASKER S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE VESAYET KURAMAMALIDIR Yeni Anayasa aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n merkezindeki sebep; son 50 y\u0131l\u0131m\u0131za askeri darbelerin ve ba\u015fta siyaset olmak \u00fczere devletin kurumlar\u0131 \u00fczerinde asker vesayetinin kurulmu\u015f olmas\u0131 ile, son iki Anayasan\u0131n darbeci askerler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, birinci b\u00f6l\u00fcmde \u00fczerinde durdu\u011fumuz, darbelerin ve askeri vesayet sisteminin dayanaklar\u0131n\u0131n Anayasam\u0131zdan ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuattan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hususu, yeni anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6nemli bir saik olmal\u0131d\u0131r. Yeni Anayasa, darbelere dayanak yap\u0131lan yasal mevzuat\u0131, ideolojik kadrola\u015fmaya imkan veren yasal mevzuat\u0131 ve istikrar\u0131 bozan yasal mevzuat\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131d\u0131r. Millet bu hususta kararl\u0131d\u0131r. TBMM de ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermelidir. M\u00fcteakip f\u0131kralarda belirtilen prensipler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Anayasa ve yasalarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, y\u00fckselme ve ilerleme yolunda, Devletimizin \u00f6n\u00fcndeki engeller azalaca\u011f\u0131 gibi Silahl\u0131 kuvvetlerimizin de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Bunun i\u00e7in ; 1) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU KALDIRILMALIDIR Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK 'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. Ba\u015fbakan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, askeri ve g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine imkan veren zaten Y\u00fcksek Askeri \u015eura bulunmaktad\u0131r. Ama\u00e7, Silahl\u0131 Kuvvetlerin harbe haz\u0131rl\u0131k durumu ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler ise, bu meseleler zaten Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n g\u00f6revleri i\u00e7indedir. MGK 'nun sivil \u00fcyelerinden olan, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, d\u0131\u015fi\u015fleri, Adalet Bakanlar\u0131 da \u015e\u00fbra \u00dcyelerinin aras\u0131na kat\u0131larak; Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra, MGK 'n\u0131n i\u015flevini yapabilecek hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. MGK \u2019u; Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cDEVLET \u015e\u00dbRASINA\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, \u00fcyeleri TBMM, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00fcr\u00fctme ve Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kurumlar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fmal\u0131, bu kurulda TSK\u2019ni sadece Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 temsil etmelidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin kadrosu tamamen siville\u015ftirilmeli, \u201cDevlet \u015e\u00fbras\u0131 Genel Sekreterli\u011fi\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. 2) GENELKURMAY BA\u015eKANLI\u011eI MSB'LI\u011eINA BA\u011eLANMALI VE TSK YEN\u0130DEN YAPILANDIRILMALIDIR 1982 Anayasas\u0131; Milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda ve Silahl\u0131 Kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131 Bakanlar Kurulunu sorunlu tutmakta; Bakanlar kurulunca teklif edilip Cumhurba\u015fkan\u0131nca atanmas\u0131n\u0131 vaz etti\u011fi Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkilerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini; bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 da Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funu; Silahl\u0131 Kuvvetlerin Komutan\u0131 oldu\u011funu; sava\u015fta ise ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revini Cumhurba\u015fkan\u0131 nam\u0131na yerine getirece\u011fini ifade etmektedir. (Md.117) Darbecilerin se\u00e7erek koydu\u011fu ifadelerle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, sanki \u00f6zerk bir Komutanl\u0131k haline getirilmi\u015f, elinde bulundurdu\u011fu silahl\u0131 g\u00fc\u00e7, sahip oldu\u011fu anayasal ve yasal yetkilerle, Devletin tepesinden alt organlar\u0131na kadar otorite tesis ederek, vesayet\u00e7i bir sistemin olu\u015fmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla darbe ve m\u00fcdahalelere zemin haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Darbe tehdidi alt\u0131nda, \u00e7ok ba\u015fl\u0131 y\u00f6netim, \u00fclkenin geli\u015fip y\u00fckselmesinde engeller \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal ve yasal Kurullara yap\u0131lan m\u00fcdahaleler, siyasi istikrar\u0131n, arkas\u0131ndan ekonomik istikrar\u0131n bozulmas\u0131na, m\u00fcteakiben de anar\u015fi ve kaosun gelmesine, bu durumda fiili askeri m\u00fcdahale ve darbelere sebep olmu\u015ftur. Bu nedenle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 siyasi otoritenin kontrol\u00fcne sokulmal\u0131, te\u015fkilat ba\u011flant\u0131lar\u0131 yeni anayasada yeniden d\u00fczenlenmeli; Silahl\u0131 Kuvvetlerin \u00e7a\u011fda\u015f gerekler ve \u00dclkemizin uluslararas\u0131 etkinli\u011fini artt\u0131racak \u015fekilde yeniden organize edilmelidir. Burada, bar\u0131\u015fta da, sava\u015fta da, TSK 'nin sevk ve idaresinin, se\u00e7ilmi\u015f sivil irade taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde, Ba\u015fkanl\u0131k siteminin ihdas edilmesinin, bu meselenin halline de demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve Kuvvetler aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flayacak yeterlikte k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclerek Milli savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131klar\u0131 da direkt olarak Milli Savunma Bakan\u0131na ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Kara Kuvvetlerinde Ordu Karargahlar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131p, Kolordular direkt Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bar\u0131\u015f zaman\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7in, do\u011fuda, bat\u0131da ve merkezde birer, yurt d\u0131\u015f\u0131 ittifak g\u00f6revleri i\u00e7in de bir kolordu b\u00fct\u00fcn personeli ile profesyonel hale getirilmeli; Topyek\u00fbn sava\u015f i\u00e7in askerlik yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam ettirilmeli; s\u00fcresi e\u011fitim s\u00fcresi kadar olmal\u0131 (6:9 ay), b\u00fct\u00fcn sosyal tesisler (ordu evleri, askeri gazinolar, askeri kamplar, askerlik \u015fubeleri, askeri mahkemeler) siville\u015ftirilerek, ordunun muharip unsurlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. Deniz ve Hava Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131nda; Donanma ve Taktik Hava Kuvvet Karargahlar\u0131 Taktik Komutanl\u0131k ve koordinasyon karargahlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, di\u011fer muharip ve muharebe destek unsurlar\u0131 tamamen profesyonel hale getirilmelidir. Subay, Astsubay ve Uzman personel yeti\u015ftiren okullar bir komutanl\u0131k halinde; \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 ile Topyek\u00fbn Sava\u015fta g\u00f6rev yapacak Seferberlik Tetkik Kurullar\u0131 ve Gayri Nizami Kuvvetler de bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla; elektronik harp ve askeri istihbarat birlikleri de ayr\u0131 bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na direkt olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. 3) T\u00dcRK S\u0130LAHLI KUVVETLER\u0130N\u0130N VAZ\u0130FES\u0130 YEN\u0130DEN \u0130FADE ED\u0130LMEL\u0130D\u0130R. Anayasal bir konu olmamakla beraber, TSK 'ne yasalarla verilen ve yorumlanarak \u00e7\u0131kar\u0131lan g\u00f6revler, \u00dclkeyi badirelere s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Yeni Anayasan\u0131n paralelinde Silahl\u0131 Kuvvetlerimizin vazifesi de yeniden ifade edilmelidir. Mevcut hali ile, \u201cSilahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi, T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d bu madde; Silahl\u0131 kuvvetlerimizin d\u0131\u015f g\u00fcvenlikten ziyade i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelmesine, siyasete m\u00fcdahale etmesine, siyasi iktidarlar\u0131 vesayet alt\u0131na almas\u0131na ve rejim muhaf\u0131z\u0131 gibi g\u00f6rev yapmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Vazife yeniden yaz\u0131l\u0131rken; TSK rejim muhaf\u0131z\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revi TSK'n\u0131n sorumlulu\u011fundan al\u0131nmal\u0131; TSK, Siyasetin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; Tamamen d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir konuma ve g\u00fcce getirilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, gerginlik d\u00f6neminde ve sava\u015f halindeki g\u00f6revleri net olarak ifade edilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, k\u0131talararas\u0131 ve deniza\u015f\u0131r\u0131 mesafelere, ittifaklar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fc\u00e7 g\u00f6ndermeye imkan vermeli; Savunma konsepti de\u011fi\u015ftirilerek, yurt savunmas\u0131 s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden ba\u015flat\u0131lmal\u0131; Ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, parlamento onay\u0131yla, \u00f6zel yeti\u015fmi\u015f unsurlar\u0131n\u0131n i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe tahsis edilebilmesi i\u00e7in de bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 kuvvetlerimizin yeni vazifesi \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun ilgili maddesinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ifade edilmelidir. (a) Milli hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in tespit edilen milli politikalar\u0131 desteklemek, (b) Yurdumuza kar\u015f\u0131, s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden gelebilecek silahl\u0131 tecav\u00fczleri cayd\u0131rmak, (c) Tecav\u00fcz\u00fc, vaki olmadan \u00f6nce s\u0131n\u0131r \u00f6tesinde \u00f6nlemek, (d) Vaki oldu\u011fu halde de yurdumuzu topyek\u00fbn savunma esas\u0131na g\u00f6re savunmak, (e) Kolluk Kuvvetlerinin yeterli olamayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, i\u00e7 g\u00fcvenlikte kullan\u0131lmak \u00fczere, TBMM'nin karar\u0131 ile, kolluk kuvvetlerini uygun unsurlarla takviye etmekle g\u00f6revlendirilmelidir. 4) \u0130\u00c7 G\u00dcVENL\u0130K \u0130\u00c7\u0130\u015eLER\u0130 BAKANLI\u011eINA, DI\u015eA KAR\u015eI SAVUNMA DA MSB'LI\u011eINA VER\u0130LMEL\u0130D\u0130R. \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik ve ter\u00f6rle m\u00fccadele g\u00f6revi TSK 'inden al\u0131n\u0131p \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmelidir. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, g\u00f6rev ve yetkileri bak\u0131m\u0131ndan i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re; Silahl\u0131 kuvvetler personeli ise, sava\u015f hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re e\u011fitilip yeti\u015ftirilmektedirler. Silahl\u0131 Kuvvetlerin i\u00e7 g\u00fcvenlikte yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131, her ne su\u00e7 i\u015flerse i\u015flesin, vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fman alg\u0131s\u0131yla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan, yo\u011fun hak ihlallerine sebep olunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan Silahl\u0131 Kuvvetlerimize, sadece d\u0131\u015fardan gelecek tehditlere kar\u015f\u0131 Yurdu savunma g\u00f6revi verilmelidir. Ter\u00f6rle m\u00fccadelede de, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin d\u0131\u015f odak ve merkezlerinin bertaraf edilmesi g\u00f6revi Silahl\u0131 Kuvvetlerimize verilmelidir. Bu g\u00f6rev i\u00e7in de en uygun birlik \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 5) JANDARMA GENEL KOMUTANLI\u011eININ GENELKURMAY \u0130LE BA\u011eI KOPARILMALIDIR. \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun birinci maddesi, Jandarmay\u0131, TSK 'nin i\u00e7inde g\u00f6stermektedir. 926 Say\u0131l\u0131 TSK Personel Kanununun birinci maddesine g\u00f6re Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesindeki subay ve astsubaylar da \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan TSK mensubu say\u0131lmaktad\u0131rlar. Jandarma subaylar\u0131 Kara Harp Okulunda yeti\u015ftirilmektedir. Jandarma Genel Komutanlar\u0131 Kara Kuvvetlerine mensup Orgeneraller aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilmektedir. Bir \u00fcst r\u00fctbeye terfi edecek Jandarma Generalleri ile general olacak Jandarma Subaylar\u0131n\u0131n durumlar\u0131 \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 YA\u015e 'da belirlenmektedir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n profesyonel personeli d\u0131\u015f\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fc yedek subay, erba\u015f ve erlerinin, yoklama ve askere sevkleri de Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmaktad\u0131r. Ama hizmet bak\u0131m\u0131ndan Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 kolluk kuvvetidir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 personeli, \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan fazla, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 durumdad\u0131r. Bu iki ba\u015fl\u0131l\u0131k, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmektedir. Milli \u0130radenin TSK dahil Anayasal t\u00fcm kurumlara hakim olabilmesi i\u00e7in, en \u00f6nemli tedbir; d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fin TSK'ne, i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fin de \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmesidir. Bu durumda Jandarman\u0131n Genelkurmay ile olan g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n da kesilmesi gerekmektedir. 6) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K S\u0130YASET BELGES\u0130NDEN (MGSB) \u0130\u00c7 TEHD\u0130T DE\u011eERLEND\u0130RMELER\u0130 KALDIRILMALIDIR 1990' l\u0131 y\u0131llardan itibaren haz\u0131rlanan MGSB'lerindeki i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmeleri, Devletin tepesinden taban\u0131na kadar, b\u00f6l\u00fcnmeye ve cephele\u015fmelere sebep olmu\u015ftur. \u0130\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilen e\u011filimler, belgede kalmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, tedbir al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in belgeye konulmaktad\u0131r. Bu belgeler haz\u0131rland\u0131ktan sonra, i\u00e7 tehditler ve bunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler, planlara sokularak, ba\u015fta TSK olmak \u00fczere, Kamu Kurumlar\u0131n\u0131n en u\u00e7 unsurlar\u0131na kadar yay\u0131mlanm\u0131\u015f ve bu kurumlara i\u00e7 tehditle aktif m\u00fccadele g\u00f6revleri verilmi\u015ftir. 28 \u015eubat\u0131 planlayan zihniyet, zaman\u0131n\u0131n MGSB 'de \u0130RT\u0130CA, B\u00d6L\u00dcC\u00dcL\u00dcK VE A\u015eIRI SOL 'u i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterirken, A\u015eIRI SA\u011e ve IRK\u00c7ILI\u011eI tehdit olarak g\u00f6stermemi\u015ftir. B\u00f6ylece, i\u00e7inde irticai ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc (K\u00fcrt\u00e7\u00fc) unsur bar\u0131nd\u0131rmayan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Devletin RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130S\u0130 olarak kabul edilmi\u015ftir. Yani resmi ideoloji (sek\u00fcler, kavmiyet\u00e7i, devlet\u00e7i, \u0131l\u0131ml\u0131 sol yelpaze), TSK ba\u015fta olmak \u00fczere Devletin b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile desteklenirken, tehdit kapsam\u0131na giren ideoloji yani, inan\u00e7 ve etnik kimlik bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bask\u0131 ve ayr\u0131\u015fma \u00f6nce kamu personelinde ba\u015flam\u0131\u015f, tehdit g\u00f6r\u00fclenler tasfiye edilinceye kadar cephele\u015fme olmu\u015f; tasfiye tamamlan\u0131nca da Devlet Kurumlar\u0131nda, Resmi \u0130deoloji kadrola\u015fm\u0131\u015f; sonra da cuntac\u0131 organizasyonlar olu\u015fturarak, toplumun tehdit olarak g\u00f6sterilen ideoloji mensuplar\u0131 ile, hukuk d\u0131\u015f\u0131, gayri me\u015fru m\u00fccadele y\u00f6ntemleri uygulama gayreti i\u00e7ine girilmi\u015f, Milletin Cephelere b\u00f6l\u00fcnmesine sebep olunmu\u015ftur. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde, Resmi ideoloji, TBMM'de de hem kendisine taraftar, hem de tehdit kapsam\u0131nda g\u00f6sterilen siyasi partileri bulmu\u015ftur. \u00d6zellikle, se\u00e7imle iktidara gelme \u00fcmidi olmayan partiler ya resmi ideolojiye sahip devlet kurumlar\u0131na arka \u00e7\u0131kma gayreti i\u00e7ine girmi\u015f, ya da ter\u00f6r\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. MGSB de dindarl\u0131k ve etnik kimlik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterildi\u011fi i\u00e7in; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, hakkaniyetle kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda; \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, etnik kimli\u011fe ve dini hayata sa\u011flanmas\u0131 gereken serbest\u00ee dahi siyasi ayr\u0131\u015fmaya sebep olmu\u015f; sonucunda TBMM resmi ideoloji ve kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u015feklinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devlette kadrola\u015fman\u0131n, Millette kutupla\u015fman\u0131n ve darbelere dayanak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin en \u00f6nemli \u015fart\u0131, MGSB' den i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir fiil ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 kabul ediliyorsa, bu fiilleri i\u015fleyenler tasnif edilip devletin en \u00fcst g\u00fcvenlik belgesinde tehdit olarak g\u00f6sterilmese de, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, failleri tespit ederek yarg\u0131ya teslim etmek durumundad\u0131r. Darbecilik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilmedi\u011fi halde, bu g\u00fcn yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hesap verilebiliyorsa, ceza kanunlar\u0131nda tan\u0131mlanan di\u011fer su\u00e7lar\u0131n failleri de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne getirilebilir. \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in; \u00f6n yarg\u0131 ile, su\u00e7 olmayan fiillerinden dolay\u0131 Milleti kamplara ay\u0131rmaya sebep olacak i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmelerinden vazge\u00e7ilmelidir. 7) Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURANIN YAPISI DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130 VE B\u00dcT\u00dcN KARARLARI YARGIYA A\u00c7IK OLMALIDIR 28 \u015eubat S\u00fcrecinde, ideolojik kadrola\u015fma mekanizmas\u0131 gibi g\u00f6rev yapan Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra (YA\u015e) Anayasal bir kurulu\u015f de\u011fildir. Yetkisini 1612 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131ndaki Kanunla, 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanunundan; sorumsuzlu\u011funu ise Anayasan\u0131n 125. Maddesinden almaktad\u0131r. 1982 Anayasas\u0131na, \u201cYA\u015e Kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fc konulmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konulmas\u0131ndan sonra, \u015e\u00fbrada Generalli\u011fe y\u00fckseltilen albaylar\u0131n ve generallerin terfi i\u015flemleri ile emeklilik i\u015flemleri yarg\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclemez olmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konmadan \u00f6nce; 1953:1971 d\u00f6neminde terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali istemi ile Dan\u0131\u015ftay'da MSB aleyhine bir Tabip Albay, bir Jandarma Albay ve bir T\u00fcmamiral dava a\u00e7m\u0131\u015f ve terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali karar\u0131 verilmi\u015ftir. 1971:1982aras\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay b\u00fcnyesindeki AY\u0130M 'de (AY\u0130M Dan\u0131\u015ftay'a b\u00fcnyesine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131)YA\u015e \u00fcyesi iki orgeneral atama i\u015fleminin iptali istemi ile dava a\u00e7m\u0131\u015f ve atama i\u015flemleri iptal edilmi\u015ftir. Yine bu d\u00f6nemde, terfi ettirilmeyen iki albay ile bir t\u00fcmgeneral, terfi ettirilmeme i\u015flemlerinin iptali ile ilgilia\u00e7t\u0131klar\u0131 davalarda tesis edilen yanl\u0131\u015f i\u015flemler iptal edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 30 senede, y\u00fczlerce terfi ve atama i\u015fleminden sadece dokuzunun dava a\u00e7mas\u0131 ve kazanmas\u0131 YA\u015e Kararlar\u0131n\u0131n yarg\u0131ya a\u00e7\u0131k oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, liyakate daha fazla dikkat etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Dava a\u00e7an albaylardan birisinin, sicil notlar\u0131n\u0131n toplama i\u015fleminin yanl\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 terfi edemedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi, bu i\u015flemlerin yarg\u0131ya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini anlatmaktad\u0131r. 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanununun 50 ve 94. maddelerine 29.07.1983 tarihinde yap\u0131lan bir ekleme ile \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durumlar\u0131 nedeniyle\u201d Silahl\u0131 kuvvetlerde kalmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenlerin, YA\u015e Karar\u0131 ile ay\u0131rma i\u015fleminin yap\u0131labilece\u011fi h\u00fckm\u00fc konularak, bu tarihten sonraki re'sen emeklilik i\u015flemleri de yarg\u0131 denetiminden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 12 Eyl\u00fcl 2010 Tarihinde yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fiklik referandumu ile, Anayasan\u0131n 125. Maddesinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak, \u201cdisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetime a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak general terfi, emeklilik ve atama i\u015flemleri halen yarg\u0131 denetimine kapal\u0131 bulunmaktad\u0131r. Liy\u00e2kat\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in YA\u015e Kararlar\u0131 tamamen yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlerinden cezai yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n gere\u011fi olmayan \u00e7\u0131karma i\u015flemlerinin \u00f6n\u00fc kapanmal\u0131d\u0131r. Genelkurmay\u0131n MSB'l\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131 halinde, YA\u015e, Savunma \u015e\u00fbras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli; kald\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun olan MGK 'nun sivil \u00fcyeleri olan Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri ve adalet Bakanlar\u0131 da Milli Savunma \u015euras\u0131n\u0131n \u00fcyeleri yap\u0131lmal\u0131; askerlerden de, Gnkur. B\u015fk. Kuvvet Komutanlar\u0131 ve g\u00f6rev bak\u0131m\u0131ndan MSB '\u0131na direkt ba\u011fl\u0131 Orgeneral ve Oramiraller Milli Savunma \u015e\u00fbra \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131rlar. 8) ASKER\u0130 Y\u00dcKSEK YARGI KALDIRILMALI, ASKER\u0130 HAK\u0130MLER \u00dcN\u0130FORMASIZ OLMALIDIR Silahl\u0131 Kuvvetlerimizde; yetki, g\u00f6rev ve kurulu\u015flar\u0131 farkl\u0131, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik mahkeme bulunmaktad\u0131r. Bunlar Disiplin Mahkemeleri, Asker\u00ee Mahkemeler ve \u0130dare Mahkemesidir. Disiplin Mahkemeleri: Bu Mahkemeler, Tugay[3] ve \u00fcst\u00fc birlik, karargah ve kurumlarda, \u00f6zel kanunla[4] kurulan, kurulu\u015f kanununda yaz\u0131l\u0131 disiplin su\u00e7lar\u0131 ve askeri kabahatlerden dolay\u0131 yarg\u0131lama yapabilen, hakim olmayan ve mahkemenin nezdinde kuruldu\u011fu komutanl\u0131k taraf\u0131ndan ek g\u00f6revleg\u00f6revlendirilen \u00fc\u00e7 subay[5] \u00fcyeden olu\u015fan mahkemelerdir. Disiplin mahkemeleri, ihtiya\u00e7 duyulan garnizonlarda tugaydan k\u00fc\u00e7\u00fck birliklerde de kurulabilmektedir. Tugay ve e\u015fiti birliklerde kurulan disiplin mahkemeleri, erden y\u00fczba\u015f\u0131ya kadar; T\u00fcmen ve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden yarbaya kadar; Kolordu, orduve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden albaya kadar; Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde kurulan disiplin mahkemesi de erden general ve amirale kadar r\u00fctbe sahiplerini yarg\u0131lamaya yetkilidirler. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda disiplin mahkemesi kurulan komutanl\u0131klarda, kadrolar\u0131nda hakim subay varsa onlar aras\u0131ndan yoksa, hakim olmayan subaylardan, atanm\u0131\u015f bir disiplin subay\u0131 bulunmaktad\u0131r. Asker\u00ee Mahkemeler: Kolordu, Ordu (Deniz ve havada e\u015fiti) , Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131 ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde, \u00f6zel kanunla[i] kurulan;Askeri Ceza Kanununda yaz\u0131l\u0131 su\u00e7lardan yarg\u0131lama yapabilen;ikisi hakim, birisi subay olan \u00fc\u00e7 \u00fcyesi bulunan mahkemelerdir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkilat\u0131ndaki asker\u00ee mahkeme, general ve amiralleri yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ile iki general ve amiralden kurulur. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda asker\u00ee mahkeme kurulan her birlikte, komutanl\u0131\u011f\u0131n refakatinde bir asker\u00ee savc\u0131l\u0131k te\u015fkil\u00e2t\u0131 ve yeteri kadar askeri savc\u0131 ile mahkeme ve savc\u0131l\u0131k i\u00e7in birer kalem te\u015fkil\u00e2t\u0131 bulunur. Komutanl\u0131k kurulu\u015fundaki adl\u00ee m\u00fc\u015favirler de; komutanl\u0131\u011f\u0131n nezdinde kurulan asker\u00ee mahkemelerdeki dava dosyalar\u0131n\u0131, komutanlar\u0131 ad\u0131na inceleyebilirler. Asker\u00ee Yarg\u0131tay; Askeri mahkemeler taraf\u0131ndan verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerinson inceleme mercii olarak g\u00f6rev yapan, \u00f6zel kanun[ii] ile kurulan,Anayasal bir Y\u00fcksek Mahkemedir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fundad\u0131r. Askeri mahkemelerin temyiz makam\u0131d\u0131r. \u00dcyelerinin tamam\u0131 asker\u00ee hakimlerden olu\u015fmaktad\u0131r. B\u00fcnyesinde, Ba\u015fkan, \u0130kinci Ba\u015fkan ve her birinde bir ba\u015fkan ve yedi \u00fcyesi olan d\u00f6rt daire ile bir ba\u015fsavc\u0131l\u0131k \u00fcnitesini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) ; Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) askeri olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile, asker ki\u015fileri ilgilendiren ve askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flem ve eylemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ilk ve son derece mahkemesi olarak yarg\u0131 denetimini yapan, \u00f6zel kanun[iii] ile kurulan, Anayasal bir Y\u00fcksek Yarg\u0131 Kurumudur. Dan\u0131\u015ftay'\u0131n Silahl\u0131 Kuvvetlerdeki muadilidir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kurulu\u015fundad\u0131r. Mahkeme, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131, iki daire, ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Genel sekreterlik, mahkeme kalemleri ve daire m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden olu\u015fmaktad\u0131r. Her dairede, asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir ba\u015fkan, d\u00f6rd\u00fc asker\u00ee hakim ve ikisi kurmay subay olan alt\u0131 \u00fcye bulunmaktad\u0131r. Kararlar \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ve iki kurmay subay \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile al\u0131n\u0131r. Asker\u00ee Hakim \u00fcyeler, AY\u0130M 'in asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fcyeleri taraf\u0131ndan, yarbay r\u00fctbesindeki birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee hakimler aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan: kurmay subay \u00fcyeler de Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca, iki y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f kurmay yarbaylar aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Kurmay subay \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri en fazla d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. 25.10.1963 tarih ve 353 Say\u0131l\u0131 Askeri Mahkemeler Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu. ll 27.06.1972 tarih ve 1600 Say\u0131l\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay Kanunu lll 04. 07.1972 Tarih 1602 Say\u0131l\u0131 Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi Kanunu Askeri Hakimlik; Silahl\u0131 Kuvvetler ad\u0131na asker\u00ee \u00f6\u011frenci olarak hukuk fak\u00fcltelerini okuyanlardan; ayr\u0131ca, \u00fcste\u011fmen ikenGenelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcsaadesi ile veya subay olduktan sonra kendi imkanlar\u0131 ile hukuk tahsili yapanlardan, veyahut dak\u0131tada ba\u015far\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve hukuk fak\u00fcltesi bitirmi\u015f bulunan yedek subaylardan askerlik g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda istemde bulunanlardan Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca tespit olunur. Asker\u00ee hakimler bir y\u0131ll\u0131k adayl\u0131k s\u00fcresinde ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa, \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcrecek hakim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya savc\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirilirler. Bu g\u00f6revde de ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde askeri hakim yap\u0131l\u0131rlar. Adayl\u0131kta ve yard\u0131mc\u0131l\u0131kta ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmayanlar asker\u00ee hakim ve asker\u00ee savc\u0131 olamazlar. Asker\u00ee hakimlerin terfi edebilmeleri; s\u0131ral\u0131 amirlerinden ald\u0131klar\u0131 idar\u00ee siciller ile Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Adalet Tefti\u015f Kurulunun, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireleri ve Daireler Kurulu ileAskeri Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131nverecekleri mesleki sicillerin ortalamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sadece terfi i\u015flemleri de\u011fil, yeni imkanlara yol a\u00e7acak olan birinci s\u0131n\u0131f hakimli\u011fe se\u00e7ilme niteliklerine ula\u015fmak; Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilebilmek; TSK'da mevcut sekiz asker\u00ee hakim generalden (\u015fu an hakim general kadrosunun be\u015fi aktiftir) birisinin kadrosunu doldurabilmek ve Anayasa Mahkemesinin iki asker hakim \u00fcyesinden birisi olabilmek, al\u0131nacak sicillere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani, asker\u00ee hakimler, adaleti temsil ederken, beklentilerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in komutanlar\u0131 ile de iyi ge\u00e7inmek durumundad\u0131rlar. YA\u015e Kararlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda asker\u00ee hakimlerin hakimlik teminat\u0131 da ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktad\u0131r. 28 \u015eubat s\u00fcrecinde on hakim subay mesleklerinden ve Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asker\u00ee Hakimler, hukuk ile askerlik aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f hukuk\u00e7ulard\u0131r. Amirleri taraf\u0131ndan verilen idari sicilleri ile, Askeri Y\u00fcksek idare Mahkemesindeki Subay \u00fcyelerin en fazla d\u00f6rt y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131ktan sonra tekrar mesle\u011fi g\u00f6revine d\u00f6necek olmalar\u0131, hakimlik teminat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcbjektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan da objektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedeleyen bir olgudur. Adaletin tesisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, en zor ko\u015fullarda olan AY\u0130M 'dir. AY\u0130M 'in mutlaka, Askeri Yarg\u0131tay'\u0131n da m\u00fcmk\u00fcn olursa \u00fcniformas\u0131z olarak Dan\u0131\u015ftay ve Yarg\u0131tay'\u0131n b\u00fcnyesine al\u0131nmas\u0131 uygun olur. Askeri Mahkemeler ve Disiplin mahkemeleri muhafaza edilmelidir. Ancak Askeri mahkemeler, yine kadrosunda mahkeme olan birliklerin nezdinde ancak hakimleri \u00fcniformas\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Sicil, terfi, atama ve \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Disiplin mahkemesi \u00fcyeleri, disiplin subaylar\u0131 ve adli m\u00fc\u015favirlerin askeri \u00fcniformal\u0131 hakim olarak kalmas\u0131nda mahzur yoktur. 28 ARALIK 2011 Adnan Tanr\u0131verdi Emekli Tu\u011fgeneral ASDER Onursal B\u015fk. Ve \u00dcsk\u00fcdar \u00dcn. M\u00fctevelli \u00dcyesi [1] TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu,Madde 35 - Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d (10.01.1961) [2] 1961 Anayasas\u0131nda Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.; MADDE 111.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 - 1488 S. Kanun\/md. 1 ) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bakanlar ile Kuvvet Komutanlar\u0131ndan kuruludur. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna tavsiye eder. 1982 Anayasas\u0131nda Milli G\u00fcvenlik Kurulu: MADDE 118. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131, Adalet, Mill\u00ee Savunma, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131ndan kurulur. G\u00fcndemin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re Kurul toplant\u0131lar\u0131na ilgili bakan ve ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nabilir. (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Devletin mill\u00ee g\u00fcvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan tavsiye kararlar\u0131 ve gerekli koordinasyonunun sa\u011flanmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi, toplumun huzur ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 hususunda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca de\u011ferlendirilir. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak Cumhurba\u015fkan\u0131nca d\u00fczenlenir. Cumhurba\u015fkan\u0131 kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Ba\u015fbakan\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin te\u015fkilat\u0131 ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir. [3] Deniz ve Hava Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fidi birliklerde [4] 16.06.1964 tarih ve 477 Say\u0131l\u0131 Disiplin Mahkemeleri Kurulu\u015fu, Yarg\u0131lama Usul\u00fc ve Disiplin Su\u00e7 ve Cezalar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun [5] Astsubay, erba\u015f ve erlerin yarg\u0131lanmas\u0131nda , Disiplin mahkemeleri \u00fcyelerinden birisi astsubayd\u0131r.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg\",\"width\":600,\"height\":879,\"caption\":\"ASSAM Anayasa \u00d6nerisi\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ASSAM Constitutional Proposal (2011)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/\",\"name\":\"Assam\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#\/schema\/person\/839e05370295342acd6bb2a7a05d985e\",\"name\":\"Adnan TANRIVERD\u0130\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/853f3dca175677d6c710b4f072c7f5c024c3c76e9cb3dbc1719d15bcb996e66b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/853f3dca175677d6c710b4f072c7f5c024c3c76e9cb3dbc1719d15bcb996e66b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Adnan TANRIVERD\u0130\"},\"description\":\"Emekli Tu\u011fgeneral Adnan Tanr\u0131verdi Kimdir?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 U\u015fak Medresesinde tahsil g\u00f6rm\u00fc\u015f, din g\u00f6revlisi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f, \u0130stiklal Harbine kat\u0131lm\u0131\u015f, \u0130stiklal madalyas\u0131 ile taltif edilmi\u015f Ali Osman Tanr\u0131verdi\u2019nin tek o\u011flu olarak 08 Kas\u0131m 1944 tarihinde Konya'n\u0131n Ak\u015fehir il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Do\u011frug\u00f6z (Eski ad\u0131 E\u011frig\u00f6z) K\u00f6y\u00fcnde do\u011fdu. \u0130lkokul, ortaokul ve liseyi\u00a0Ak\u015fehir'de bitirdi. Orta tahsilinden sonra 1962-1963 \u00f6\u011frenim y\u0131l\u0131nda bir y\u0131l ilkokul vekil \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapt\u0131. 1963-1964 \u00f6\u011frenim y\u0131l\u0131nda bir y\u0131l \u0130stanbul \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc. \u00d6\u011frenim hayat\u0131 boyunca ortaokul \u00e7a\u011flar\u0131ndan ba\u015flayarak kendi \u00e7iftliklerinin ekim, hasat, pazarlama i\u015fleri yan\u0131 s\u0131ra bir simit f\u0131r\u0131n\u0131nda da kalfal\u0131k yaparak \u00fcretim ve ticaret faaliyetlerinde bulundu. \u00dcniversite tahsili s\u0131ras\u0131nda ise \u00f6nce bir G\u00fcmr\u00fck Komisyoncusunda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, akabinde 1963 \u2013 1964 y\u0131l\u0131nda \u00dcniversite tahsili s\u0131ras\u0131nda Devlet Demiryollar\u0131 Birinci \u0130\u015fletmesi Haydarpa\u015fa 16. Tesisler Servisi M\u00fcfetti\u015fli\u011finde M\u00fcfetti\u015f Vekilli\u011fi yapt\u0131. 1964 y\u0131l\u0131nda Kara Harp Okuluna girdi. 30 A\u011fustos 1966 y\u0131l\u0131nda; Top\u00e7u Subay\u0131 olarak pekiyi derece ile Kara Harp Okulunu bitirdi. 1967 y\u0131l\u0131nda Top\u00e7u ve F\u00fcze Okulu Subay Temel Kursunu ikincilikle bitirdi. Mart 1967 tarihinde Te\u011fmenli\u011fe naspedildi. Ayn\u0131 y\u0131l F\u00fcsun Han\u0131m ile evlendi. S\u0131ras\u0131yla; 23\u2019\u00fcnc\u00fc Piyade Tugay\u0131 8\u2019inci Top\u00e7u Taburunda (\u0130stanbul), 10\u2019uncu Piyade T\u00fcmeni Top\u00e7u Alay\u0131nda (Tatvan), 58\u2019inci Top\u00e7u Er E\u011fitim Tugay\u0131 (Burdur) Kararg\u00e2h B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc ve 1\u2019inci Top\u00e7u Taburunda Batarya Komutanl\u0131klar\u0131 g\u00f6revlerinde bulundu. 30 A\u011fustos 1970\u2019te \u00dcste\u011fmen, 30 A\u011fustos 1973\u2019te Y\u00fczba\u015f\u0131 r\u00fctbesine y\u00fckseltildi. Top\u00e7u ve F\u00fcze Okulu Kurslar Alay\u0131 Yedek Subay Taburunda (Polatl\u0131) Yedek Subay B\u00f6l\u00fck Komutanl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6revlerinde bulundu. 1976 \u2013 1978 y\u0131llar\u0131nda Kara Harp Akademisinde \u00f6\u011frenim g\u00f6rerek 1978 y\u0131l\u0131nda Kurmay Subay stat\u00fcs\u00fcn\u00fc kazand\u0131. 1980 y\u0131l\u0131nda Silahl\u0131 Kuvvetler Akademisini bitirdi. Kurmay Sb. olarak; 1978 \u2013 1980 y\u0131llar\u0131nda 2\u2019nci Piyade T\u00fcmen Komutanl\u0131\u011f\u0131nda\u00a0(Adapazar\u0131) \u0130stihbarat \u015eube M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Kurmay Ba\u015fkan Vekilli\u011fi; 1980 \u2013 1984 y\u0131llar\u0131nda Kara Harp Akademisi \u00d6\u011fretim \u00dcyeli\u011fi; 1984 \u2013 1986 Genelkurmay \u00d6zel Harp Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Lojistik ve Harek\u00e2t \u015eube M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri, Kurmay Ba\u015fkan Vekilli\u011fi g\u00f6revlerinde bulundu. 30 A\u011fustos 1980 tarihinde m\u00fcmtazen terfi ettirilerek Binba\u015f\u0131l\u0131\u011fa, 30 A\u011fustos 1984 tarihinde Yarbayl\u0131\u011fa, 30 A\u011fustos 1987 tarihinde Albayl\u0131\u011fa y\u00fckseltildi. Akademi \u00f6ncesi \u00d6zel Tek\u00e2m\u00fcl Kurslar\u0131, Frans\u0131zca Temel Kursu ve Gayri Nizami Harp Kursu g\u00f6rd\u00fc. 1986 \u2013 1988 y\u0131llar\u0131nda Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti Sivil Savunma Te\u015fkilat Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, 1988 \u2013 1990 y\u0131llar\u0131nda Hakim olarak Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi 1\u2019inci ve 2\u2019nci Dairelerinde Subay \u00dcyelik ve 1\u2019inci Daire Ba\u015fkan Vekilli\u011fi g\u00f6revlerinde bulundu. 1990 y\u0131l\u0131nda 8\u2019inci Kolordu Top\u00e7u Alay Komutanl\u0131\u011f\u0131 (Malazgirt) g\u00f6revine atand\u0131. 30 A\u011fustos 1992 tarihinde Tu\u011fgeneralli\u011fe y\u00fckseltildi ve General olarak; 1992 \u2013 1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131l 2\u2019nci Z\u0131rhl\u0131 Tugay Komutanl\u0131\u011f\u0131 (Kartal), 1995 \u2013 1996 y\u0131llar\u0131nda da Kara Kuvvetleri Sa\u011fl\u0131k Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinde bulunduktan sonra 30 A\u011fustos 1996 y\u0131l\u0131nda kadrosuzluktan emekliye sevk edildi. Emekliye ayr\u0131ld\u0131ktan sonra; 1997 \u2013 1998 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bir y\u0131l s\u00fcre ile fahri olarak, \u00dcsk\u00fcdar FM Radyosunun Genel Koordinat\u00f6rl\u00fck g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 30 May\u0131s 2004 tarihinde \u0130hl\u00e2s Marmara Evleri Camii Yapt\u0131rma ve Yard\u0131m Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulunda yer ald\u0131. 28 Kas\u0131m 2004 \u2013 22 Kas\u0131m 2009\u00a0tarihleri aras\u0131nda Adaleti Savunanlar Derne\u011fi\u2019nin (ASDER) Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini \u00fcstlendi. 03 Mart 2011 \u2013 01 Kas\u0131m 2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi M\u00fctevelli Heyet \u00dcyeli\u011fi g\u00f6revi yapt\u0131. Yeni ASDER Y\u00f6netimi, kendisine ASDER Onursal Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 unvan\u0131n\u0131 m\u00fcnasip g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. ASDER Onursal Ba\u015fkan\u0131 olarak, 28 \u015eubat 2012 tarihinde; M\u00fcsl\u00fcman \u00dclke Silahl\u0131 kuvvetlerinin organizasyonu ve stratejik kullan\u0131m\u0131na dan\u0131\u015fmanl\u0131k, son kullan\u0131c\u0131dan e\u011fitici seviyesine kadar \u00f6zel konularda e\u011fitim ve harp, silah ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131n temini, bak\u0131m ve onar\u0131m\u0131 hizmetlerinde g\u00f6rev yapmak \u00fczere SADAT Uluslararas\u0131 Savunma Dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret Anonim \u015firketini, 24 May\u0131s 2013 tarihinde \u0130slam \u00dclkelerinin bir irade alt\u0131nda birle\u015fmesinin teknik esaslar\u0131n\u0131 inceleme ve \u0130slam birli\u011fi temelinin at\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturma hizmetleri i\u00e7in \\\"ASSAM \u2013 Adaleti Savunanlar Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi Derne\u011fini\u201d 19 Ocak 2013 tarihinde ASDER \u00fcyelerinin sportif faaliyetler y\u00fcr\u00fctebilmesi i\u00e7in YUSDER \u2013 Yunus Uluslararas\u0131 Do\u011fa Sporlar\u0131 Derne\u011fi ve Deniz Sporlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fcn\u00fc\\\" kurmu\u015ftur. 15 A\u011fustos 2016 tarihinde Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fdan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve 08 Ekim 2018 tarihinde Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 G\u00fcvenlik ve D\u0131\u015f Politika Kurul \u00dcyeli\u011fine getirilmi\u015ftir. Bu g\u00f6revlerinden 09 Ocak 2020 tarihinde istifa ederek ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Halen; ASDER Onursal Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, ASSAM Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, YUSDER Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, SADAT A.\u015e. Ynt. Krl. \u00dcyeli\u011fi, \u0130sl\u00e2m D\u00fcnyas\u0131 Sivil Toplum Kurulu\u015flar\u0131 Birli\u011fi (\u0130DSB) Y\u00fcksek \u0130sti\u015fare Kurulu \u00dcyeli\u011fi T\u00fcrkiye G\u00f6n\u00fcll\u00fc Te\u015fekk\u00fcller Vakf\u0131 (TGTV) Y\u00fcksek \u0130sti\u015fare Kurulu \u00dcyeli\u011fi, Uluslararas\u0131 M\u00fcsl\u00fcman Alimler Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi (IMSU) Y\u00fcksek \u0130sti\u015fare Kurulu \u00dcyeli\u011fi g\u00f6revlerini aktif olarak y\u00fcr\u00fctmektedir. Evli ve iki \u00e7ocuk, be\u015f torun ve ziyadesi sekiz toruncu\u011fa sahip olup Frans\u0131zca bilir. \u00a0Adnan Tanr\u0131verdi 4 A\u011fustos 2024 tarihinde vefat etmi\u015ftir. (Allah Rahmet Eylesin) \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u0645\u0646 \u0647\u0648 \u0627\u0644\u0639\u0645\u064a\u062f \u0627\u0644\u0645\u062a\u0642\u0627\u0639\u062f \u0639\u062f\u0646\u0627\u0646 \u062a\u0627\u0646\u0631\u064a\u0641\u0631\u062f\u064a\u061f \u0648\u0644\u062f \u0641\u064a \u0642\u0631\u064a\u0629 Do\u011frug\u00f6z (E\u011frig\u00f6z \u0633\u0627\u0628\u0642\u064b\u0627) \u0641\u064a \u0642\u0636\u0627\u0621 \u0623\u0643\u0634\u0647\u064a\u0631 \u0641\u064a \u0642\u0648\u0646\u064a\u0629 \u0641\u064a 8 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631 1944\u060c \u0648\u0647\u0648 \u0627\u0644\u0627\u0628\u0646 \u0627\u0644\u0648\u062d\u064a\u062f \u0644\u0639\u0644\u064a \u0639\u062b\u0645\u0627\u0646 \u062a\u0627\u0646\u0631\u064a\u0641\u0631\u062f\u064a\u060c \u0627\u0644\u0630\u064a \u062a\u0644\u0642\u0649 \u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u0647 \u0641\u064a \u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0623\u0648\u0634\u0627\u0643\u060c \u0648\u0639\u0645\u0644 \u0645\u0648\u0638\u0641\u0627\u064b \u062f\u064a\u0646\u064a\u064b\u0627\u060c \u0648\u0634\u0627\u0631\u0643 \u0641\u064a \u062d\u0631\u0628 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0642\u0644\u0627\u0644 \u0648\u062d\u0635\u0644 \u0639\u0644\u0649 \u0648\u0633\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0642\u0644\u0627\u0644. \u0623\u062a\u0645 \u062f\u0631\u0627\u0633\u062a\u0647 \u0627\u0644\u0627\u0628\u062a\u062f\u0627\u0626\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0625\u0639\u062f\u0627\u062f\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u0648\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0623\u0643\u0634\u0647\u064a\u0631. \u0628\u0639\u062f \u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u0647 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u0648\u064a\u060c \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0645\u062f\u0631\u0633 \u0628\u062f\u064a\u0644 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0627\u0628\u062a\u062f\u0627\u0626\u064a\u0629 \u0644\u0645\u062f\u0629 \u0639\u0627\u0645 \u0648\u0627\u062d\u062f \u0641\u064a \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062f\u0631\u0627\u0633\u064a 1962-1963. \u0648\u062f\u0631\u0633 \u0641\u064a \u062c\u0627\u0645\u0639\u0629 \u0625\u0633\u0637\u0646\u0628\u0648\u0644\u060c \u0643\u0644\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0644\u0648\u0645\u060c \u0642\u0633\u0645 \u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u062d\u064a\u0648\u0627\u0646 \u0644\u0645\u062f\u0629 \u0639\u0627\u0645 \u0648\u0627\u062d\u062f \u0641\u064a \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062f\u0631\u0627\u0633\u064a 1963-1964.\u00a0\u062e\u0644\u0627\u0644 \u062d\u064a\u0627\u062a\u0647 \u0627\u0644\u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u064a\u0629\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0643\u0639\u0627\u0645\u0644 \u0641\u064a \u0645\u062e\u0628\u0632 \u0644\u0644\u062e\u0628\u0632\u060c \u0628\u0627\u0644\u0625\u0636\u0627\u0641\u0629 \u0625\u0644\u0649 \u0623\u0639\u0645\u0627\u0644 \u0627\u0644\u0632\u0631\u0627\u0639\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062d\u0635\u0627\u062f \u0648\u0627\u0644\u062a\u0633\u0648\u064a\u0642 \u0641\u064a \u0645\u0632\u0627\u0631\u0639\u0647 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635\u0629\u060c \u0648\u0627\u0646\u062e\u0631\u0637 \u0641\u064a \u0623\u0646\u0634\u0637\u0629 \u0627\u0644\u0625\u0646\u062a\u0627\u062c \u0648\u0627\u0644\u062a\u062c\u0627\u0631\u0629 \u0628\u062f\u0621\u064b\u0627 \u0645\u0646 \u0633\u0646 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u0648\u064a\u0629. \u0623\u062b\u0646\u0627\u0621 \u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u0647 \u0627\u0644\u062c\u0627\u0645\u0639\u064a\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0623\u0648\u0644\u0627\u064b \u0641\u064a \u0643\u0648\u0633\u064a\u0637 \u062c\u0645\u0631\u0643\u064a\u060c \u062b\u0645 \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1963 - 1964\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0643\u0645\u0641\u062a\u0634 \u0628\u0627\u0644\u0625\u0646\u0627\u0628\u0629 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0643\u0648\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649 \u0644\u0644\u0633\u0643\u0643 \u0627\u0644\u062d\u062f\u064a\u062f\u064a\u0629 \u062d\u064a\u062f\u0631 \u0628\u0627\u0634\u0627 \u0631\u0642\u0645 16 \u062e\u062f\u0645\u0629 \u062a\u0641\u062a\u064a\u0634 \u0627\u0644\u0645\u0631\u0627\u0641\u0642. \u062f\u062e\u0644 \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1964. \u062a\u062e\u0631\u062c \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0628\u0631\u062a\u0628\u0629 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0628\u062f\u0631\u062c\u0629 \u0639\u0627\u0644\u064a\u0629 \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633 1966. \u0623\u0646\u0647\u0649 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0633\u0627\u0633\u064a\u0629 \u0644\u0636\u0628\u0627\u0637 \u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0635\u0648\u0627\u0631\u064a\u062e \u0628\u0627\u0644\u0645\u0631\u0643\u0632 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1967.\u00a0\u0639\u064a\u0651\u0646 \u0645\u0644\u0627\u0632\u0645\u0627\u064b \u0641\u064a \u0645\u0627\u0631\u0633\/ \u0622\u0630\u0627\u0631 1967. \u0641\u064a \u0646\u0641\u0633 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u062a\u0632\u0648\u062c \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0633\u064a\u062f\u0629 \u0641\u0633\u0648\u0646. \u0639\u0644\u0649 \u0627\u0644\u062a\u0648\u0627\u0644\u064a \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0627\u0635\u0628 \u0641\u064a\u061b \u0643\u062a\u064a\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0645\u0646\u0629 \u0628\u0644\u0648\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u0634\u0627\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0644\u062b \u0648\u0627\u0644\u0639\u0634\u0631\u0648\u0646 (\u0625\u0633\u0637\u0646\u0628\u0648\u0644)\u060c \u0641\u0631\u0642\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0634\u0627\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0634\u0631\u0629 \u0641\u0648\u062c \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 (\u062a\u0637\u0648\u0627\u0646)\u060c \u0642\u0627\u0626\u062f \u0628\u0637\u0627\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0633\u0631\u064a\u0629 \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0644\u0648\u0627\u0621 \u0627\u0644\u062a\u062f\u0631\u064a\u0628 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635 \u0628\u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 58 (\u0628\u0648\u0631\u062f\u0648\u0631) \u0648\u0641\u064a \u0643\u062a\u064a\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649. \u062a\u0645\u062a \u062a\u0631\u0642\u064a\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0645\u0644\u0627\u0632\u0645 \u0623\u0648\u0644 \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1970\u060c \u0648\u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1973 \u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0646\u0642\u064a\u0628. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0642\u0627\u0626\u062f \u0633\u0631\u064a\u0629 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0627\u0644\u0627\u062d\u062a\u064a\u0627\u0637 \u0641\u064a (\u0628\u0648\u0644\u0627\u0637\u0644\u064a) \u0628\u0643\u062a\u064a\u0628\u0629 \u0636\u0628\u0627\u0637 \u0627\u0644\u0627\u062d\u062a\u064a\u0627\u0637 \u0641\u064a \u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0635\u0648\u0627\u0631\u064a\u062e. \u062f\u0631\u0633 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a 1976\u2013 1978 \u0648\u062d\u0635\u0644 \u0639\u0644\u0649 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1978. \u062a\u062e\u0631\u062c \u0645\u0646 \u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0642\u0648\u0627\u062a \u0627\u0644\u0645\u0633\u0644\u062d\u0629 \u0639\u0627\u0645 1980. \u0634\u063a\u0644 \u0643\u0636\u0627\u0628\u0637 \u0623\u0631\u0643\u0627\u0646: \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0645\u062f\u064a\u0631\u064a\u0629 \u0641\u0631\u0639 \u0627\u0644\u0645\u062e\u0627\u0628\u0631\u0627\u062a \u0648\u0646\u0627\u0626\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0641\u064a \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0641\u0631\u0642\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0634\u0627\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a\u0629 \u0641\u064a (\u0623\u062f\u0627 \u0628\u0627\u0632\u0627\u0631\u064a) \u0628\u064a\u0646 \u0639\u0627\u0645\u064a 1978 \u06481980\u061b \u0641\u064a \u0627\u0644\u0633\u0646\u0648\u0627\u062a 1980-1984\u060c \u0643\u0627\u0646 \u0639\u0636\u0648\u0627 \u0641\u064a \u0647\u064a\u0626\u0629 \u0627\u0644\u062a\u062f\u0631\u064a\u0633 \u0641\u064a \u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629\u061b \u00a0\u0639\u0645\u0644 \u0631\u0626\u064a\u0633\u0627 \u0644\u0641\u0631\u0639 \u0627\u0644\u0644\u0648\u062c\u0633\u062a\u064a\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u0639\u0645\u0644\u064a\u0627\u062a \u0641\u064a \u0642\u0633\u0645 \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635\u0629 \u0641\u064a \u0647\u064a\u0626\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645\u0629 \u0648\u0646\u0627\u0626\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0641\u062a\u0631\u0629 \u0645\u0646 1984 \u062d\u062a\u0649 1986. \u062a\u0645\u062a \u062a\u0631\u0642\u064a\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0631\u0627\u0626\u062f \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1980\u060c \u0648\u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0645\u0642\u062f\u0645 \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1984\u060c \u0648\u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0639\u0642\u064a\u062f \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1987. \u062d\u0636\u0631 \u0642\u0628\u0644 \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0631\u0627\u062a \u0627\u0644\u062a\u0637\u0648\u064a\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062f\u0648\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0633\u0627\u0633\u064a\u0629 \u0644\u0644\u063a\u0629 \u0627\u0644\u0641\u0631\u0646\u0633\u064a\u0629 \u0648\u062f\u0648\u0631\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628 \u063a\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062a\u0642\u0644\u064a\u062f\u064a\u0629. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0631\u0626\u0627\u0633\u0629 \u0645\u0646\u0638\u0645\u0629 \u0627\u0644\u062f\u0641\u0627\u0639 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0646\u064a \u0644\u0644\u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062a\u0631\u0643\u064a\u0629 \u0644\u0634\u0645\u0627\u0644 \u0642\u0628\u0631\u0635 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0641\u062a\u0631\u0629 1986-1988\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0643\u0639\u0636\u0648 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0641\u064a \u0627\u0644\u063a\u0631\u0641 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649 \u0648\u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a\u0629 \u0644\u0644\u0645\u062d\u0643\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0625\u062f\u0627\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0644\u064a\u0627 \u0648\u0646\u0627\u0626\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u062f\u0627\u0626\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649 \u0628\u064a\u0646 \u0639\u0627\u0645\u064a 1988 \u06481990. \u062a\u0645 \u062a\u0639\u064a\u064a\u0646\u0647 \u0641\u064a \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0641\u0648\u062c \u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0641\u064a\u0644\u0642 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0645\u0646 \u0641\u064a (\u0645\u0627\u0644\u0627\u0630\u0643\u0631\u062f) \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1990. \u062a\u0645\u062a \u062a\u0631\u0642\u064a\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0639\u0645\u064a\u062f \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1992\u060c \u0648\u0634\u063a\u0644 \u0643\u062c\u0646\u0631\u0627\u0644 \u0645\u0646\u0627\u0635\u0628\u061b \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0644\u0648\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0639 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a \u0641\u064a (\u0643\u0627\u0631\u062a\u0627\u0644) \u0644\u0645\u062f\u0629 \u062b\u0644\u0627\u062b \u0633\u0646\u0648\u0627\u062a \u0628\u064a\u0646 1992 \u06481995\u060c \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u062f\u0627\u0626\u0631\u0629 \u0635\u062d\u0629 \u0627\u0644\u0642\u0648\u0627\u062a \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0628\u064a\u0646 \u0639\u0627\u0645\u064a 1995 \u06481996\u060c \u062a\u0645 \u0625\u062d\u0627\u0644\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0639\u062f \u0628\u0633\u0628\u0628 \u0639\u062f\u0645 \u0648\u062c\u0648\u062f \u0634\u0627\u063a\u0631 \u0648\u0638\u064a\u0641\u064a \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633 1996. \u0634\u063a\u0644 \u0628\u0639\u062f \u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0639\u062f \u0645\u0646\u0627\u0635\u0628\u061b \u0627\u0644\u0645\u0646\u0633\u0642 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0644\u0625\u0630\u0627\u0639\u0629 \u0623\u0648\u0633\u0643\u0648\u062f\u0627\u0631 \u0623\u0641 \u0623\u0645 \u0644\u0645\u062f\u0629 \u0639\u0627\u0645 \u0648\u0627\u062d\u062f \u0628\u064a\u0646 1997- 1998 \u0628\u0635\u0641\u0629 \u0641\u062e\u0631\u064a\u0629. \u0641\u064a 30 \u0645\u0627\u064a\u0648\/ \u0623\u064a\u0627\u0631 2004\u060c \u0643\u0627\u0646 \u0639\u0636\u0648\u0627 \u0641\u064a \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0625\u062e\u0644\u0627\u0635 \u0645\u0631\u0645\u0631\u0629 \u0644\u0628\u0646\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u0633\u0627\u062c\u062f \u0648\u0627\u0644\u0625\u063a\u0627\u062b\u0629. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0644\u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0627\u0641\u0639\u064a\u0646 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0639\u062f\u0627\u0644\u0629 (\u0623\u0633\u062f\u0631) \u0628\u064a\u0646 28 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2004 \u064822 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2009. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0639\u0636\u0648 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0623\u0645\u0646\u0627\u0621 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0629 \u0623\u0648\u0633\u0643\u0648\u062f\u0627\u0631 \u0628\u064a\u0646 3 \u0645\u0627\u0631\u0633\/ \u0622\u0630\u0627\u0631 2011 \u06481 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2021. \u0627\u0639\u062a\u0628\u0631\u062a \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0623\u0633\u062f\u0631 \u0627\u0644\u062c\u062f\u064a\u062f\u0629 \u0623\u0646\u0647 \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0627\u0633\u0628 \u0645\u0646\u062d\u0647 \u0644\u0642\u0628 \u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0641\u062e\u0631\u064a \u0644\u0623\u0633\u062f\u0631. \u0648\u0643\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0641\u062e\u0631\u064a \u0644\u0623\u0633\u062f\u0631 \u0641\u064a 28 \u0641\u0628\u0631\u0627\u064a\u0631 2012: \u0634\u0631\u0643\u0629 \u0635\u0627\u062f\u0627\u062a \u0644\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u0627\u062a \u0627\u0644\u062f\u0641\u0627\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0635\u0646\u0627\u0639\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0625\u0646\u0634\u0627\u0621\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u062a\u062c\u0627\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0633\u0627\u0647\u0645\u0629 \u0644\u062a\u0642\u062f\u064a\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u062a\u0646\u0638\u064a\u0645 \u0648\u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u062e\u062f\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u064a\u062c\u064a \u0644\u0644\u0642\u0648\u0627\u062a \u0627\u0644\u0645\u0633\u0644\u062d\u0629 \u0644\u0644\u062f\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a\u0629\u060c \u0648\u0627\u0644\u062a\u062f\u0631\u064a\u0628 \u0639\u0644\u0649 \u0642\u0636\u0627\u064a\u0627 \u062e\u0627\u0635\u0629 \u0645\u0646 \u0645\u0633\u062a\u0648\u0649 \u0627\u0644\u0645\u0633\u062a\u062e\u062f\u0645 \u0627\u0644\u0646\u0647\u0627\u0626\u064a \u0625\u0644\u0649 \u0645\u0633\u062a\u0648\u0649 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0628\u060c \u0648\u062a\u0648\u0631\u064a\u062f \u0648\u0635\u064a\u0627\u0646\u0629 \u0648\u0625\u0635\u0644\u0627\u062d \u0627\u0644\u0623\u0633\u0644\u062d\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0645\u0631\u0643\u0628\u0627\u062a \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628\u064a\u0629\u060c \u00a0\\\"\u0623\u0635\u0651\u0627\u0645 - \u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0645\u0631\u0643\u0632 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0627\u0641\u0639\u064a\u0646 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0639\u062f\u0627\u0644\u0629 \u0644\u0644\u062f\u0631\u0627\u0633\u0627\u062a \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u064a\u062c\u064a\u0629\\\" \u0644\u062e\u062f\u0645\u0627\u062a \u062f\u0631\u0627\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0628\u0627\u062f\u0626 \u0627\u0644\u0641\u0646\u064a\u0629 \u0644\u062a\u0648\u062d\u064a\u062f \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a\u0629 \u0648\u062a\u0647\u064a\u0626\u0629 \u0627\u0644\u0638\u0631\u0648\u0641 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0627\u0633\u0628\u0629 \u0644\u0625\u0631\u0633\u0627\u0621 \u0623\u0633\u0633 \u0627\u0644\u0648\u062d\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a\u0629 \u0628\u062a\u0627\u0631\u064a\u062e 24 \u0645\u0627\u064a\u0648\/ \u0623\u064a\u0627\u0631 2013. \u0641\u064a 19 \u064a\u0646\u0627\u064a\u0631 2013\u060c \u062a\u0645 \u0625\u0646\u0634\u0627\u0621 \u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u064a\u0648\u0633\u062f\u0631 - \u064a\u0648\u0646\u0633 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u064a\u0629 \u0644\u0644\u0631\u064a\u0627\u0636\u0627\u062a \u0627\u0644\u0637\u0628\u064a\u0639\u064a\u0629 \u0648\u0646\u0627\u062f\u064a \u0627\u0644\u0631\u064a\u0627\u0636\u0629 \u0627\u0644\u0628\u062d\u0631\u064a\u0629 \u0645\u0646 \u0623\u062c\u0644 \u0642\u064a\u0627\u0645 \u0623\u0639\u0636\u0627\u0621 \u0623\u0633\u062f\u0631 \u0628\u0627\u0644\u0623\u0646\u0634\u0637\u0629 \u0627\u0644\u0631\u064a\u0627\u0636\u064a\u0629\\\" \u0623\u0646\u0634\u0623 \u062a\u0645 \u062a\u0639\u064a\u064a\u0646\u0647 \u0641\u064a \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0643\u0628\u064a\u0631 \u0645\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a 15 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 2016 \u0648\u0639\u0636\u0648\u0627\u064b \u0641\u064a \u0627\u0644\u0644\u062c\u0646\u0629 \u0627\u0644\u0631\u0626\u0627\u0633\u064a\u0629 \u0644\u0644\u0623\u0645\u0646 \u0648\u0627\u0644\u0633\u064a\u0627\u0633\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0631\u062c\u064a\u0629 \u0641\u064a 8 \u0623\u0643\u062a\u0648\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644 2018. \u0627\u0633\u062a\u0642\u0627\u0644 \u0645\u0646 \u0647\u0630\u0647 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0627\u0635\u0628 \u0641\u064a 09 \u064a\u0646\u0627\u064a\u0631 \/ \u0643\u0627\u0646\u0648\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2020. \u062d\u0627\u0644\u064a\u0627\u064b: \u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0641\u062e\u0631\u064a \u0644\u0623\u0633\u062f\u0631\u060c \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0623\u0635\u0651\u0627\u0645\u060c \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u064a\u0648\u0633\u062f\u0631\u060c \u0639\u0636\u0648\u064a\u0629 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0634\u0631\u0643\u0629 \u0635\u0627\u062f\u0627\u062a \u0627\u0644\u0645\u0633\u0627\u0647\u0645\u0629\u060c \u0639\u0636\u0648 \u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u0627\u062a\u062d\u0627\u062f \u0627\u0644\u0645\u0646\u0638\u0645\u0627\u062a \u063a\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062d\u0643\u0648\u0645\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a (UNIW) \u0639\u0636\u0648\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u0644\u0645\u0646\u0638\u0645\u0627\u062a \u0627\u0644\u062a\u0637\u0648\u0639\u064a\u0629 \u0641\u064a \u062a\u0631\u0643\u064a\u0627 (TGTV)\u060c \u0639\u0636\u0648 \u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0627\u062a\u062d\u0627\u062f \u0627\u0644\u0639\u0644\u0645\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u0633\u0644\u0645\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u064a (IMSU) \u064a\u0646\u0641\u0630 \u0628\u0646\u0634\u0627\u0637 \u0645\u0647\u0627\u0645\u0647 \u0641\u064a. \u0645\u062a\u0632\u0648\u062c \u0648\u0644\u0647 \u0648\u0644\u062f\u0627\u0646 \u0648\u062e\u0645\u0633\u0629 \u0623\u062d\u0641\u0627\u062f \u0648\u0623\u0643\u062b\u0631 \u0645\u0646 \u0633\u062a\u0629 \u0645\u0646 \u0623\u0648\u0644\u0627\u062f \u0627\u0644\u0623\u062d\u0641\u0627\u062f \u0648\u064a\u062a\u062d\u062f\u062b \u0627\u0644\u0641\u0631\u0646\u0633\u064a\u0629. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 Who is Retired Brigadier General Adnan Tanr\u0131verdi?\u00a0 He was born in the village of Do\u011frug\u00f6z (Formerly E\u011frig\u00f6z) in the Ak\u015fehir district of Konya on November 8, 1944, as the only son of Ali Osman Tanr\u0131verdi, who was educated in the U\u015fak Madrasa, served as a religious officer, participated in the War of Independence and was awarded the War of Independence Medal. He finished primary, secondary and high school in Ak\u015fehir. After his secondary education, he worked as a primary school substitute teacher for one year in the 1962-1963 academic year. He studied at Istanbul University, Faculty of Science, Department of Zoology for a year in the 1963-1964 academic year.\u00a0Throughout his education life, he worked in production and trade activities by working as a journeyman in a bakery as well as planting, harvest, marketing works of his own farms starting from secondary school age. During his university education, he first worked at a Customs Broker, and then in 1963-1964, he served as Deputy Inspector at the Haydarpa\u015fa 16th Facilities Service Inspectorate of the State Railways Administration. He started studying the Military Academy in 1964. On August 30, 1966; he graduated from the Military Academy with an excellent degree as an Artillery Officer. In 1967, he finished the Artillery and Missile School Officer Basic Training in second.\u00a0He was assigned as Second Lieutenant in March 1967. In the same year he married Mrs. F\u00fcsun. Respectively he served in; 23rd Infantry Brigade, 8th Artillery Battalion (Istanbul), 10th Infantry Division Artillery Regiment (Tatvan), Battery Commands in 58th Artillery Private Training Brigade (Burdur) Headquarters Company and 1st Artillery Battalion On August 30, 1970, he was promoted to First Lieutenant, on August 30, 1973 he was promoted to the rank of Captain. He served as the Reserve Officer Company Commandant in the Artillery and Missile School Trainings Regiment Reserve Officer Battalion (Polatl\u0131) He studied at the Military Academy between 1976\u2013 1978 and gained the status of Staff Officer in 1978. He graduated from the Armed Forces Academy in 1980. As Staff Officer, he served as; Intelligence Branch Directorate and Deputy Chief of Staff at the 2nd Infantry Division Command (Adapazar\u0131) between 1978 and 1980; Academic Member at the Turkish Military Academy between 1980 and 1984; Deputy Chief of Staff at General Staff Special Warfare Department Logistics and Operations Branch Directorates between 1984 and 1986. He was promoted to Major on August 30, 1980, to Lieutenant Colonel on August 30, 1984 and to Colonel on August 30, 1987 with outstanding service. He attended Special Development Courses, Basic French Course and Unconventional Warfare Course before the academy. He served in the Turkish Republic of Northern Cyprus Civil Defense Organization Presidency between 1986 and 1988, As a Judge, Officer Membership in the 1st and 2nd Chambers of the Supreme Military Administrative Court and Deputy Head of the 1st Division between 1988 and 1990. He was appointed to the 8th Corps Artillery Regiment Command (Malazgirt) in 1990. He was promoted to Brigadier General on 30 August 1992 and as a General after serving as; 2nd Armored Brigade Commandant (Kartal) for three years between 1992 and 1995, Head of the Land Forces Health Department between 1995 and 1996, He was retired on August 30, 1996 due to lack of staff. After his retirement; He worked as the General Coordinator of \u00dcsk\u00fcdar FM Radio voluntarily for a year between 1997-1998. He took part in the Board of Directors of \u0130hl\u00e2s Marmara Evleri Mosque Construction and Aid Association on May 30, 2004. He served as the General President of the Association of Justice Defenders (ASDER) between November 28, 2004 - November 22, 2009. He served as a Member of the Board of Trustees of \u00dcsk\u00fcdar University between March 03, 2011 and November 01, 2021. The new ASDER Administrative staff deemed it appropriate that giving him the title of ASDER Honorary President. As ASDER Honorary President, he established, SADAT International Defense Consultancy Construction Industry and Trade Incorporated Company, on February 28, 2012, to provide consultancy to the organization and strategic use of the Armed Forces of Muslim Countries, to provide training on special subjects from the end user to the trainer level and to serve in the supply, procurement, maintenance and repair of weapons and vehicles, ASSAM \u2013 Association of Justice Defenders Strategic Studies Center, on May 24, 2013, for services to examine the technical principles of the unification of Islamic Countries and to form the appropriate conditions for laying the foundation of Islamic Union, YUSDER \u2013 Association of Yunus International Outdoor Sports and Sea Sports Club on January 19, 2013, for ASDER members to carry out sports activities He was appointed as the Chief Advisor to the President on August 15, 2016 and as a Member of the Presidential Security and Foreign Policy Committee on October 08, 2018. He resigned from these positions on January 09, 2020. He still actively carries out his duties as; ASDER Honorary President, ASSAM Chairman of Board of Directors, YUSDER Chairman of Board of Directors, SADAT Inc. Member of Board of Directors, Union of Non-Governmental Organizations of the Islamic World (UNIW) Member of the High Advisory Board, Turkish Voluntary Organizations Foundation (TGTV) Member of the High Advisory Board, International Union of Muslim Scholars (IUMS) Member of the High Advisory Board He is married and has two children, five grandchildren and six great-grandchildren. He can speak French\",\"sameAs\":[\"http:\/\/www.adnantanriverdi.com\"],\"url\":\"https:\/\/assam.org.tr\/en\/author\/baskanassam\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Assam","description":"YEN\u0130 ANAYASAMIZ HAYIRLI OLSUN 1. G\u0130R\u0130\u015e TBMM tarihi bir g\u00f6rev \u00fcslenmi\u015ftir. Daha do\u011frusu son genel se\u00e7imlerde Milletimiz bu g\u00f6revi TBMM 'ne vermi\u015ftir. Meclis de Milletimizin her kesiminin kat\u0131l\u0131m\u0131na imk\u00e2n veren bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, tercih edilen bu y\u00f6ntemi, herkesin ete\u011findeki ta\u015f\u0131 d\u00f6kmesine imk\u00e2n veren, \u00f6nemli bir \u00f6zellik olarak alg\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan hukuksuzluklardan bizzat zarar g\u00f6renlerin s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli \u015feyler vard\u0131r. Adaleti Savunanlar Derne\u011fi (ASDER) de son darbe d\u00f6neminin ma\u011fdurlar\u0131 ve siyasi irade \u00fczerinde kurulmu\u015f olan vesayetin mimar\u0131 olan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00e7e\u015fitli kademelerinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f eski mensuplar\u0131 olarak, hem Silahl\u0131 Kuvvetlerin g\u00f6rev ve yetkileri, hem de sistemin geneli hakk\u0131nda s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli tespitleri bulunmaktad\u0131r. 2. NEDEN YEN\u0130 B\u0130R ANAYASA \u00c7\u00fcnk\u00fc yasalarla verilmi\u015f bir k\u0131s\u0131m haklar Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak, Anayasal kurulu\u015flar taraf\u0131ndan gasp edilmi\u015ftir. Anayasada, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere, sanki kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil de engellenmesi i\u00e7in yer verilmi\u015f, vaz edilen resmi ideolojiyi payla\u015fmayan inan\u00e7 sahipleri ve etnik gruplar, bask\u0131lar\u0131n ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin hedefi konumuna sokulmu\u015f, bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi olmaktan ziyade, hakim g\u00fc\u00e7lerin egemenli\u011finin devam ettirilmesi i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. 1982 Anayasas\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131nda bir engel yokmu\u015f gibi gelmekle beraber, inan\u00e7la ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck bir talep, hukuk d\u0131\u015f\u0131 engellerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve Anayasal Kurumlar el birli\u011fi ile bask\u0131 ve yasaklar\u0131 uygulamaya sokmu\u015flar, sonra darbeler, m\u00fcdahaleler, ince ayarlar, engeller, yasaklar, bask\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131, genel \u00f6zellikleri ile, devletin y\u00f6netimini millete b\u0131rakmay\u0131p, yasama ve y\u00fcr\u00fctme erklerinin yetkilerini k\u0131s\u0131tlayan, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, millete kar\u015f\u0131 sorumsuz kurumlar\u0131n yetkilerini artt\u0131ran kurallar koyan bir yap\u0131ya sahip olmu\u015ftur. Bu hal her \u015feyden \u00f6nce, uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken devlet organlar\u0131n\u0131n, verilen a\u015f\u0131r\u0131 yetkilerin sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda, amans\u0131z \u015fekilde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na sebep olmu\u015ftur. 1982 Anayasas\u0131, iktidar\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir tarafta, milli iradeyi temsil eden yasama ve y\u00fcr\u00fctme; di\u011fer tarafta devletin g\u00fc\u00e7leri ellerine teslim edilen kurumlar. Bu kurumlar \u00f6yle yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f ki; istedikleri zaman, milletin se\u00e7tiklerinin elini kolunu ba\u011flayabilmi\u015ftir. Yani bir gemide iki kaptan, biri d\u00fcmeni sa\u011fa, di\u011feri sola k\u0131rm\u0131\u015f. Gemi ikisinin istedi\u011fi y\u00f6ne de gitmemi\u015f, zaman zaman kayaya bindirme riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.. Silahl\u0131 Kuvvetler, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00d6K ve di\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumlar ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde, Anayasa'dan ald\u0131\u011f\u0131 yetki ile, Milletin de\u011ferlerine ters ideolojik kadrola\u015fmalar\u0131 olu\u015fturmu\u015f, ideolojisini payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 siyasi iktidarlar\u0131 aciz ve \u00e7al\u0131\u015famaz hale getirmi\u015f, siyasi istikrar\u0131 bozmu\u015f, onu se\u00e7en milli iradeyi yok h\u00fckm\u00fcne getirmi\u015f, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ayaklar alt\u0131na alm\u0131\u015f ve Devleti telafisi imkans\u0131z zararlara u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Temsilde adalet ilkesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile, g\u00fc\u00e7s\u00fcz koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerine teslim edilen \u00fclke y\u00f6netiminde zafiyetler olu\u015fmu\u015f ve olu\u015fan istikrars\u0131z ortamlar darbe ve m\u00fcdahalelerin davet\u00e7isi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak, uygulanan g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi h\u00fck\u00fcmet ilkesi, bir taraftan mahalli ihtiya\u00e7lar\u0131 etkili bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lama imkan\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlarken di\u011fer taraftan, k\u00fc\u00e7\u00fclen b\u00f6lge ve d\u00fcnyada, \u00dclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde ve zaman\u0131nda korunup takip edilmesini zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgeli y\u00f6netim sistemleri, dar zihniyetler taraf\u0131ndan, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 bozacak bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden reddedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir d\u00fcnyada, \u00dclkemizin zenginli\u011fi say\u0131lmas\u0131 gereken etnik varl\u0131klar\u0131n ve farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n talepleri, merkeziyet\u00e7i anlay\u0131\u015f ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu taleplerin bask\u0131c\u0131 uygulamalarla ve modas\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015f s\u00f6ylem ve y\u00f6ntemlerle kar\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n esas \u00fcniter yap\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi, mevcut anayasal mevzuat nedeni ile, kavranamaz duruma gelmi\u015ftir. Nas\u0131l bir anayasa konusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n yak\u0131n tarihimizde, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve siyasi iktidarlar \u00fczerindeki vesayetin kurulmas\u0131na imkan veren dayanaklar\u0131 ve bu dayanaklardan yararlanarak tesis edilen uygulamalara g\u00f6z atmakta fayda g\u00f6r\u00fcyoruz. a) DARBELER\u0130N ANAYASAL DAYANAKLARI; Darbeler ve yasaklamalar; Dayana\u011f\u0131n\u0131 yasal mevzuattan alm\u0131\u015f, ideolojik kadrolar taraf\u0131ndan, Kaos ve istikrars\u0131z ortamlarda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani Darbelerin; Birinci dayana\u011f\u0131; ba\u015fta Anayasa olmak \u00fczere yasal mevzuat; \u0130kinci dayana\u011f\u0131; bu yasal mevzuattan da yararlanarak olu\u015fturulan ideolojik kadrolar; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc dayana\u011f\u0131n\u0131; da zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinin sebep oldu\u011fu siyasi istikrars\u0131zl\u0131klar olu\u015fturmaktad\u0131r.. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri; egemenli\u011fi millete veren; kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131; belirleyen maddeleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek; Ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesinin ikinci paragraf\u0131ndaki \u201c\u00e7a\u011fda\u015f medeniyet d\u00fczeyine ula\u015fma..\u201d hedefine bak\u0131p, milletin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 ve devlete tehdit olarak g\u00f6rme e\u011filiminin; \u0130kinci maddesindeki \u201cL\u00c2\u0130KL\u0130K\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak dindar insanlara tehdit g\u00f6z\u00fc ile bakma e\u011filiminin; \u0130nk\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili 174 \u00fcnc\u00fc maddesindeki \u201c\u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyi\u201dne ula\u015fmay\u0131 ve \u201cl\u00e2ik niteli\u011fi\u201d korumay\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan sekiz ink\u0131lap kanunun tehdit alt\u0131nda oldu\u011funa dair ku\u015fkunun; Silahl\u0131 Kuvvetlere e\u011fitim, silah, ara\u00e7 ve gere\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmas\u0131 i\u00e7in \u201cTSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu\u201dna konulmu\u015f bulunan 35 inci maddesindeki \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini koruma ve kollama\u201d g\u00f6revinin, zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinin ve karar\u0131n\u0131n verilmesinin TSK\u2019ne ait oldu\u011funa dair anlay\u0131\u015f\u0131n; \u00f6zellikle 28 \u015eubat ile birlikte ba\u015flat\u0131lan bask\u0131 ve m\u00fcdahalelere yasal dayanak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu Anayasa ve yasa maddelerine anlam ve aktivite kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 da; Devletteki G\u00fcvenlik planlamas\u0131n\u0131n direktifi konumundaki \u201cMilli G\u00fcvenlik Siyaseti Belgesi\u201dndeki, i\u00e7 tehdit b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00f6ncelikli olarak \u0130rtican\u0131n i\u00e7 tehdit olarak belirlenmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz Anayasa ve yasalar ideolojik olarak yorumlan\u0131rsa, darbelere yasal zemin bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. b) 12 EYL\u00dcL DARBES\u0130N\u0130N YASAL DAYANA\u011eI; 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin yasal dayana\u011f\u0131; Milli G\u00fcvenlik Konseyinin radyodan okunan ilk bildirisinde \u015f\u00f6yle duyurulmu\u015ftur. \u201c\u0130\u00e7 Hizmet Kanununun verdi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti'ni kollama ve koruma g\u00f6revini y\u00fcce T\u00fcrk Milleti ad\u0131na emir ve komuta zinciri i\u00e7inde ve emirle yerine getirme karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f ve \u00fclke y\u00f6netimine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle el koymu\u015ftur....\u201d(1)[1] Silahl\u0131 Kuvvetlerin, i\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revleri verildi\u011finde, e\u011fitim ve donat\u0131m bak\u0131m\u0131ndan, haz\u0131r olmas\u0131 amac\u0131yla konulmu\u015f veya bu gerek\u00e7e ile \u0130\u00e7 Hizmet Kanunda yer alm\u0131\u015f bir yetki, Silahl\u0131 Kuvvetlerin emir-komutas\u0131n\u0131 \u00fcstlenenler taraf\u0131ndan darbe g\u00f6revi olarak yorumlanabilmi\u015ftir. c) 28 \u015eUBAT 1997 POST MODERN M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU (MGK) DARBES\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI: (2)[2] 28 \u015eubat, MGK Ba\u015fkan\u0131 ve asker \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir MGK darbesidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu 1961 Anayasas\u0131 ile te\u015fkil ettirilen ve 1982 Anayasas\u0131nda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren, Anayasal bir kurumdur. \u0130sti\u015far\u00ee bir kurul olmas\u0131na ra\u011fmen, te\u015fkilinden itibaren Siyasi iradenin kontrol alt\u0131nda bulundurulmas\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki haliyle, 10 \u00fcyesinden 5 'i askerdir. Kurulda Cumhurba\u015fkan\u0131 Askerlerin yan\u0131nda yer al\u0131nca m\u00fcdahale, (12 Mart, 28 \u015eubat) yani kurulun istekleri kanun yerine ge\u00e7mi\u015f; Cumhurba\u015fkan\u0131 milli irade temsilcilerinin (yani sivillerin) yan\u0131nda yer al\u0131nca askerler, kurulu d\u00fczene isteklerini kabul ettirememi\u015fler ve askerin idareye el koydu\u011fu fiili darbeler olmu\u015ftur.(12 Eyl\u00fcl 1980) MGK Genel Sekreterli\u011fi ve Milli G\u00fcvenlik Kurulu Kanununda 2001 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile \u00fcye say\u0131s\u0131 10 'dan, 14 'e \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olup, bunun sadece 5 'i askerdir. Kararlar\u0131n, salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kurulda, 28 \u015eubat 1997 'de oldu\u011fu gibi askerlerin hakimiyeti olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in benzer kararlar\u0131n al\u0131n\u0131p, TBMM ve H\u00fck\u00fcmete dayat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama askeri, s\u00fcrekli siyasetin i\u00e7inde bulunmak durumunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Siyasetle ilgilenen asker, Devletin iki ba\u015fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesine sebep olmaktad\u0131r. Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. d) 27 N\u0130SAN 2007 \u0130NTERNET B\u0130LD\u0130R\u0130S\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI; 27 Nisan \u0130nternet Muht\u0131ras\u0131 \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, ba\u015fta laiklik olmak \u00fczere, temel de\u011ferlerini a\u015f\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in bitmez t\u00fckenmez bir \u00e7aba i\u00e7inde olan bir k\u0131s\u0131m \u00e7evrelerin, bu gayretlerini son d\u00f6nemde art\u0131rd\u0131klar\u0131 m\u00fc\u015fahede edilmektedir...\u201d c\u00fcmlesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelendi\u011finde, Anayasa'n\u0131n 2. maddesindeki Laiklik ilkesi ve \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun 35. maddesindeki Cumhuriyeti koruma ve kollama g\u00f6revine at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. e) ANAYASAL DAYANAKLA, TASF\u0130YE KURULU HAL\u0130NE GET\u0130R\u0130LEN Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURA; Anayasal bir kurulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 125. maddesi ile kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulan Y\u00fcksek Askeri \u015e\u00fbra, general terfileri ve re'sen emeklilik uygulamalar\u0131 ile ideolojik kadrola\u015fman\u0131n mekanizmas\u0131 olarak i\u015flev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bu yetkinin Anayasa'ya konulmas\u0131ndan sonra, 1637 subay ve astsubay, yarg\u0131 pay-pas edilerek hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hi\u00e7 say\u0131larak, i\u015finden ve mesle\u011finden edilmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile, \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ancak terfiler ile kadrosuzluktan emeklilik i\u015flemleri yine yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlere personel al\u0131m\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M)'nin yap\u0131s\u0131, general terfi ve emekliliklerinin yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 ve yarg\u0131 karar\u0131 olmadan, idari i\u015flemlerle Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kart\u0131lma yetkisi, Silahl\u0131 Kuvvetlerde Milletin de\u011ferlerine ters, darbelerin ikinci dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan, ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7in yeterli yetkileri i\u00e7ermektedir. Darbe d\u00f6nemlerinde, di\u011fer kamu kurumlar\u0131n\u0131 da kontroluna alan Silahl\u0131 Kuvvetler, uygulatt\u0131\u011f\u0131 tasfiyelerle, Kamuda tam bir kadrola\u015fma sa\u011flanmas\u0131n\u0131n lokomotifi olmu\u015ftur. f) Y\u00d6K DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 1990 y\u0131l\u0131nda Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Yasas\u0131na eklenen EK-17. Maddeye g\u00f6re, \u201cy\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131 ile y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda k\u0131l\u0131k ve k\u0131yafet serbesttir\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 1997 y\u0131l\u0131na kadar \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fc nedeniyle bir sorun ya\u015fanmazken, 1995 tarihinde, Anayasal bir Kurum olan, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumuna (Y\u00d6K) ba\u015fkan atanan Kemal G\u00fcr\u00fcz vas\u0131tas\u0131yla b\u00fct\u00fcn \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc k\u0131z \u00f6\u011frencilerin derse ve \u00fcniversitelere giri\u015fleri engellenmi\u015ftir. Kemal G\u00fcr\u00fcz ve Erdo\u011fan Tezi\u00e7 D\u00f6neminde ne h\u00fck\u00fcmet ne meclis Y\u00d6K'\u00fc kontrol edememi\u015ftir. Y\u00d6K y\u00f6netimine getirildi\u011fi 06 Aral\u0131k 1995 tarihinden itibaren Kemal G\u00fcr\u00fcz, 8 y\u0131l s\u00fcreyle, Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Kurumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim ve \u00f6\u011fretiminde, darbe say\u0131labilecek kadrola\u015fmay\u0131 ve tasfiyeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frencilerin \u00fcniversitelerden d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131, yeni kazananlar\u0131n ise kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak b\u00fcy\u00fck bir zulme imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Arkas\u0131ndan ayn\u0131 g\u00f6reve getirilen Erdo\u011fan Tezi\u00e7, icraatlar\u0131yla Kemal G\u00fcr\u00fcz 'den geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kadrola\u015fmada ve Y\u00d6K'\u00fcn hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131nda zamanlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkanlar\u0131ndan geni\u015f destek g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk oyu ile se\u00e7ilecek olmas\u0131, Y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde, milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmamakla birlikte; bu kurumun hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 TBMM'nin eli kolu ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f, devlet aciz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, milletin iradesi a\u00e7\u0131k hukuksuzlu\u011fu engelleyememi\u015ftir. g) YARGI DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 2007 ve 2008 y\u0131l\u0131 y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan engellemelerle, \u00fclke g\u00fcndeminin y\u00f6nlendirildi\u011fi y\u0131llar olarak ge\u00e7mi\u015ftir. 03 MAYIS 2007 YARGI DARBES\u0130: Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcreci ba\u015flay\u0131nca, Ana Muhalefet Partisinin talebi ile a\u00e7\u0131lan\u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi i\u00e7in TBMM'de oturumun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in 2\/3 \u00e7o\u011funluk '367' oy sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan, oylaman\u0131n iptali\u201d davas\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f; 03 May\u0131s 2007 tarihinde verdi\u011fi kararla, TBMM'nin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7mesini engellemi\u015f; \u00fclkeyi belirsiz bir mecraya s\u00fcr\u00fcklemi\u015f; milletvekili genel se\u00e7imlerinin erkene al\u0131nmas\u0131na ve \u00fclkenin \u00fc\u00e7 aydan fazla bir s\u00fcre ile s\u00fcresi dolmu\u015f Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine sebep olmu\u015ftur. Bu karar, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, milletin se\u00e7ip g\u00f6nderdiklerinin iradesine, indirilen bir darbe olarak tarihteki yerini alacakt\u0131r. 05 HAZ\u0130RAN 2008 YARGI DARBES\u0130 \u00dcniversitelerde uygulanan ba\u015f\u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi; parti kapatma davas\u0131n\u0131n da g\u00f6lgesinde b\u0131rak\u0131larak, esastan inceleme yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde, esastan incelenerek, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan 05 Haziran 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Mahkeme, 22 Ekim 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7esinde; Anayasa'n\u0131n 2 nci maddesinde yer alan ve tan\u0131m\u0131 bulunmayan laiklik ilkesini, hukukun yaz\u0131l\u0131 olmayan normlar\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; milletin mukaddesat\u0131n\u0131, 1000 y\u0131la varan k\u00fclt\u00fcr birikimini, \u00f6rf, \u00e2det ve geleneklerini, dinini ve manev\u00ee duyarl\u0131klar\u0131n\u0131 referans alaca\u011f\u0131na; din d\u0131\u015f\u0131 felsefi ak\u0131mlar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00f6\u011fretilerini referans alarak, milli vicdan\u0131 rencide etmi\u015f ve ne t\u00fcr bir ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7inde bulundu\u011funu d\u00fcnyaya ilan etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi kendisini TBMM'nin \u00fczerinde bir konuma koymu\u015f, Anayasay\u0131 d\u00fczenleme yetkisini TBMM'nin elinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Karar\u0131n\u0131 millet \u00f6n\u00fcndeki yasaklar\u0131 kald\u0131rma istikametinde de\u011fil; az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuruntular\u0131n\u0131 giderecek yasaklar\u0131n devam\u0131 istikametinde kullanarak, milletin inan\u00e7 ve iradesine darbe indirmi\u015ftir. 30 TEMMUZ 2008 YARGI DARBES\u0130 oy alm\u0131\u015f bir siyas\u00ee parti aleyhine; milletin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ciddiye almad\u0131\u011f\u0131 sebeplerden ve \u00f6zellikle \u00fcniversitelerde hukuk d\u0131\u015f\u0131 olarak uygulanan \u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek, Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131nca a\u00e7\u0131lan kapatma davas\u0131; kabul edilmi\u015f, iktidar partisi hazine yard\u0131m\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve kapatma tehdidi alt\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin geli\u015ftirilmesi istikametindeki giri\u015fimlerin engellenmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar da, ba\u015fta Silahl\u0131 Kuvvetler olmak \u00fczere Anayasal kurumlar\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc deste\u011fi ile milli iradeye \u00dcst Yarg\u0131 Kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan indirilmi\u015f bir darbe olarak, \u00dclkemizin sosyal ve siyas\u00ee tarihindeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek Yarg\u0131 organlar\u0131na, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumu ve \u00dcniversite Rekt\u00f6rl\u00fcklerine, Silahl\u0131 kuvvetlere ve b\u00fcrokrasinin tepelerindeki g\u00f6revlere atamada, son s\u00f6z ve imza sahibi olan Cumhurba\u015fkanlar\u0131, temsil ettikleri ideolojilere g\u00f6re, Devlet B\u00fcrokrasisindeki ideolojik kadrola\u015fman\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6r\u00fc ve b\u00fcrokratik otoritenin zirvesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri hep krizlere sebep olmu\u015ftur. Milletin manevi de\u011ferleri ile donanm\u0131\u015f ki\u015filerin Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmemesi i\u00e7in TBMM hep bask\u0131 alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011fu d\u00f6nemler, menfi kadrola\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f, bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 da Milletimiz temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum olmak suretiyle \u00e7ekmi\u015ftir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilecek olmas\u0131 milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fman\u0131n yolunu kapatm\u0131\u015f ve 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bu Mahkemenin ve Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun yap\u0131s\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle, kararlar\u0131n\u0131n hukuk \u00e7izgisinde kalmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. h) DARBELERE DAYANAK OLAN \u0130ST\u0130KRARSIZ D\u00d6NEMLER: Yak\u0131n tarihimiz uzun s\u00fcren siyasi istikrars\u0131zl\u0131k d\u00f6nemlerinin arkas\u0131ndan askeri darbe veya m\u00fcdahalelerin geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. 13 Aral\u0131k 1970 tarihinden 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihine kadar, 10 y\u0131l i\u00e7erisinde 12 koalisyon h\u00fck\u00fcmeti i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015ftir. Bunlardan 8 tanesi bir y\u0131ldan k\u0131sa g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda, siyasi ve ekonomik istikrar bozulmu\u015f, anar\u015fi kontrol edilemez hale gelmi\u015f, Millet bunalm\u0131\u015f, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6zlerken kurtar\u0131c\u0131 olarak 12 Eyl\u00fcl 1980 Darbesi gelmi\u015ftir. Yine 23 Haziran 1991 tarihi ile 28 \u015eubat 1997 tarihine kadar 6 y\u0131l i\u00e7erisinde 7 H\u00fck\u00fcmet g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yedi h\u00fck\u00fcmetten 4 '\u00fc alt\u0131 aydan biri de bir y\u0131ldan k\u0131sa i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda da, ekonomik ve siyasi istikrar bozulmu\u015f, arkas\u0131ndan post-modern 28 \u015eubat 1997 Milli G\u00fcvenlik Kurulu Darbesi gelmi\u015ftir. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k, 13 Aral\u0131k 1983 tarihi ile 23 Haziran 1991 tarihleri aras\u0131ndaki 8 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, tek ve ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmet, yine 18 Kas\u0131m 2002 tarihi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 9 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu 4 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasi istikrar\u0131n hakim oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde, \u00fclke sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler siyasi iktidarlar taraf\u0131ndan bulunmu\u015f, Balyoz ve Ergenekon davalar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, yasal dayanak ve ideolojik kadrola\u015fmada bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, hatta fiili darbe planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, darbe ve m\u00fcdahale imkan\u0131 verilmemi\u015ftir. 3. NASIL B\u0130R ANAYASA Yeni Anayasa: Temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumal\u0131, \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamal\u0131, Adaleti temin ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesini tesis etmeli, Milli \u0130radeyi hakim k\u0131lmal\u0131 ve istikrar\u0131 muhafaza etmeli, \u00c7a\u011fda\u015f ve ileri bir y\u00f6netim sistemi olu\u015fturmal\u0131, D\u0131\u015f d\u00fcnya ile yak\u0131n ve devaml\u0131 ileti\u015fim kurma imkan\u0131 vermelidir. ASDER bu genel kabullerin temini i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ilkeleri savunmakta ve Yeni Anayasa'da yer almas\u0131n\u0131 talep etmektedir. a) ANAYASADA RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130 OLMAMALIDIR Anayasa sadece devletle toplum aras\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumun birlikte ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kendi aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme olmal\u0131d\u0131r. Her hangi bir ki\u015finin toplumun geneliyle hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 benzerli\u011fi olmasa da, Anayasal haklar onu bu devletin vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 kabullenmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klara ayn\u0131 mesafede bir devlet \u00e7at\u0131s\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Resmi bir ideoloji dikte etmesi, bir fikri, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyip di\u011ferlerini \u00f6tekile\u015ftirmesi, daha a\u00e7\u0131k ifade ile has\u0131m saymas\u0131; anla\u015fmay\u0131, uyu\u015fmay\u0131, e\u015fitlik ilkesini, adalet duygusunu baltalar; farkl\u0131 olanlar\u0131 tehlikeli, zararl\u0131 ve tehdit olarak g\u00f6r\u00fcr. Farkl\u0131 olanlar\u0131, devletten, kamusal alandan, devlet hizmetlerinden soyutlar. Yak\u0131n tarihimizde, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ve Kemalizm ad\u0131 alt\u0131nda, sek\u00fcler-sol-kavmiyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f resmi ideoloji olarak benimsenmi\u015f; bu ideoloji d\u0131\u015f\u0131ndakiler b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 ak\u0131m mensuplar\u0131 olarak, a\u015f\u0131r\u0131 solcu, \u0131rk\u00e7\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, irticac\u0131, K\u00fcrt\u00e7\u00fc, Ermenici vb. olarak devletin g\u00fcvenlik belgelerinde tasnife tabi tutulmu\u015f; i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kamu g\u00f6revlerinden tasfiye edilmi\u015f, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine hedef olarak g\u00f6sterilmi\u015f, d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 ideolojiler pe\u015finen su\u00e7lu ilan edilmi\u015ftir. Resmi ideolojinin mensubu olmamak, su\u00e7lu say\u0131lmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Resmi ideoloji, \u00f6nce kamu g\u00f6revlilerini b\u00f6lm\u00fc\u015f, benimsemeyenler tasfiye edilmi\u015f; Kamuda ideoloji birli\u011fi sa\u011fland\u0131ktan sonra da toplum b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015fman kamplara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet hi\u00e7 bir ideolojiye taraf olamaz, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin savunucu ve koruyucusudur. Hukuk, adalet, hak, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve i\u00e7 bar\u0131\u015f taraftar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. b) DE\u011e\u0130\u015eMEZ MADDELER BULUNMAMALIDIR De\u011fi\u015fmez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez h\u00fck\u00fcmler bulunmas\u0131, Millete ve gelecek nesillere g\u00fcvensizli\u011fi ifade eder. Ancak darbeci bir zihniyetin koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn mahsul\u00fc olabilir. Anayasa, dayat\u0131lan de\u011fil \u00fczerinde milletin konsens\u00fcs sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma metni olmal\u0131d\u0131r. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 maddesi ile 174. maddesindeki \u0130nk\u0131lap Kanunlar\u0131, de\u011fi\u015ftirilemez maddeler olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk \u00fc\u00e7 maddede belirtilen hususlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi kimsenin akl\u0131na bile gelmeyebilir, b\u00f6yle bir istek de olmayabilir. Ama bu g\u00fcn uygun g\u00f6r\u00fclen bu h\u00fck\u00fcmler yerine, bir zaman sonra toplum yeni ihtiya\u00e7lar duyar ve yeni d\u00fczenlemelerle daha g\u00fczel hedeflere y\u00f6nelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu maddeyi koyanlar da toplumun aras\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bu maddeler g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun hale getirilemeyecek midir? De\u011fi\u015ftirmek isteyenler \u00e7\u0131karsa, istemeyenlerle \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Toplum istedikten sonra her madde ve anayasal kural de\u011fi\u015ftirilebilmelidir. c) LA\u0130KL\u0130K \u0130LKES\u0130 ANAYASADA YER ALMAMALIDIR Laiklik ilkesi; bu ilke anayasas\u0131nda bulunan \u00fc\u00e7 devletten biri olarak, \u00dclkemizin 1924 Anayasas\u0131na 1937 y\u0131l\u0131nda girmi\u015f; bu g\u00fcn 200 'e yak\u0131n \u00fclkeden sadece 21 'inin anayasas\u0131nda bulunan; ama bizdeki uygulamas\u0131 hi\u00e7 bir \u00fclkenin uygulamas\u0131na ve anayasaya koyma amac\u0131na benzemeyen, \u00dclkemizin dindarlar\u0131 ba\u015f\u0131nda Demokles'in k\u0131l\u0131c\u0131 gibi sallanan bir Anayasal kurald\u0131r. Kimine g\u00f6re din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kimine g\u00f6re din ile devlet i\u015flerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmama kural\u0131, kimine g\u00f6re inan\u00e7lar\u0131n d\u0131\u015fa vurulmamas\u0131n\u0131n ad\u0131, kimine g\u00f6re dinsizlik (ladin\u00ee), kimine g\u00f6re de din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta kas\u0131tl\u0131 olarak tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ve \u0130slam\u00ee inanc\u0131 toplum vicdanlar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcp almak amac\u0131yla, Anayasadaki \u201cDini \u0130sl\u00e2m\u201d yerine getirilmi\u015f yabanc\u0131 bir kavramd\u0131r. Yani, Anayasaya girdi\u011fi tarihten itibaren devletin resmi dini olmu\u015ftur. Bu dini (laikli\u011fi) benimsemeyen, inanc\u0131n\u0131 g\u00f6nl\u00fcne bast\u0131ram\u0131yorsa devlette tutunamam\u0131\u015f, vatanda\u015f ise devlet kap\u0131s\u0131na yakla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131, anti demokratik bir kurald\u0131r. Yeni anayasada yer almamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar, devletin korumas\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \u0130nan\u00e7lar anayasa ve yasalarla korunmal\u0131, m\u00fcdahaleler yasalarla engellenmelidir. 'u M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkemizde yeni yap\u0131lacak Anayasan\u0131n Hi\u00e7bir maddesi ve h\u00fckm\u00fc, Kur'an-\u0131 Kerim'in hi\u00e7 bir ayetine ters olmamal\u0131d\u0131r. Bu hususun temini i\u00e7in, Meclis Yeni Anayasa Komisyonunun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan bir heyet de haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r. d) RESM\u0130 D\u0130L T\u00dcRK\u00c7E OLMALI, ANA D\u0130LDE E\u011e\u0130T\u0130M \u0130MKANI SA\u011eLANMALIDI Dil, millet olman\u0131n birle\u015ftirici de\u011ferlerinden biri olmakla beraber, farkl\u0131 etnik gruplar\u0131n da devletin e\u015fit hak sahibi vatanda\u015flar\u0131 olabilmeleri i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dilini kullan\u0131p ya\u015fatma imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Herkese diledi\u011fi dili konu\u015fma ve kullanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etnik gruplar\u0131n dilini konu\u015fma, geli\u015ftirme ve kendi dilinde e\u011fitim yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasa ile koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ama devletin kurumlar\u0131nda ve uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerde resmi dil T\u00fcrk\u00e7e olmal\u0131d\u0131r. e) TEMEL \u0130NSAN HAK VE \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcKLER\u0130 KISITLANMAMALIDIR 1982 Anayasas\u0131, bir taraftan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ifade ederken, akabinde Devletin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 saymaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen negatif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olarak say\u0131lan hayat hakk\u0131, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, mal edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ahlak\u0131 ve neslin korunmas\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. K\u0131s\u0131tlanmamal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere vaki olabilecek tecav\u00fczler yasalarla yasaklanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n sosyal ve ekonomik haklar\u0131ndan olan e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, sa\u011fl\u0131k, meslek edinme, e\u011flenme, dinlenme, seyahat etme, \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015f kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de pozitif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleridir. Bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, sivil toplum ve cemiyet hayat\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilecek haklard\u0131r. Anayasada bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in sivil toplumun \u00f6rg\u00fctlenmesi imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 te\u015fvik edilmelidir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 da k\u0131s\u0131tlamas\u0131z koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n aktif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de siyasi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ifade etmektedir. Bu tasnifte ge\u00e7en se\u00e7me, se\u00e7ilme, parti ve dernek kurma, parti ve derneklere \u00fcye olma haklar\u0131, ki\u015filerin y\u00f6netime kat\u0131lma ve y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olma imkan\u0131 verdi\u011finde, bu hakk\u0131 kullanmas\u0131 te\u015fvik edilmeli ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasa, devlet hizmetlerinin merkezine, insana hizmeti koymal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 ya\u015fat\u0131p koruyup geli\u015ftirmeyi esas almal\u0131, tecav\u00fczlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. f) \u0130DAM CEZASI KONULMALIDIR Ya\u015fama hakk\u0131 ki\u015finin temel hakk\u0131d\u0131r. Bu hakk\u0131 koruma alt\u0131na alabilmek i\u00e7in, tasarlayarak bir hayata kast etmek isteyeni, ger\u00e7ekten cayd\u0131racak bir cezas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130nanc\u0131m\u0131z, cezan\u0131n etkili olmas\u0131, su\u00e7 say\u0131lan fiillerin i\u015flenmesini \u00f6nleyece\u011fi; etkili olmamas\u0131 da ki\u015fileri su\u00e7a te\u015fvik edece\u011fi istikametindedir. Ba\u015fka fiiller i\u00e7in konulmasa da taamm\u00fcden insan \u00f6ld\u00fcren ki\u015filere \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 verilebilmelidir. Bu \u015fekilde masum insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri \u00f6nlenebilecektir. Ancak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015finin ailesi taraf\u0131ndan katilin \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 farkl\u0131 cezalara \u00e7evrilebilmelidir. g) VATANDA\u015eIN ANAYASAL SIFATI OLMAMALIDIR Anayasam\u0131zda, kavmiyet\u00e7ili\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak ve milletimiz aras\u0131nda etnik rekabete sebep olacak terim ve s\u00f6zler bulunmamal\u0131d\u0131r. Anayasam\u0131z, az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n s\u00f6ylemlerine tak\u0131l\u0131p kalmamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131m\u0131za ve etnik kimliklerine e\u015fit mesafede bulunmal\u0131d\u0131r. Kimseye faydas\u0131 olmayacak inatla\u015fma ve etnik \u00fcst\u00fcnl\u00fck yar\u0131\u015f\u0131na sebep olacak ifadelerden sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkese, din ve \u0131rk fark\u0131 g\u00f6zetilmeden T\u00fcrk denir.\u201d YER\u0130NE; Anayasada, \u201c Vatanda\u015fl\u0131k temel bir hakt\u0131r. Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc esaslara uygun olarak bu stat\u00fcy\u00fc kazanan herkes T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Vatanda\u015f\u0131d\u0131r.\u201d ifadesi yer almal\u0131d\u0131r. h) BA\u015eKANLIK S\u0130STEM\u0130 OLMALIDIR Yeni Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z halkoyu ile se\u00e7ilecektir. Halkoyu ile se\u00e7ilmi\u015f ama sorumsuz bir Cumhurba\u015fkan\u0131, Meclis taraf\u0131ndan i\u015f ba\u015f\u0131na getirilmi\u015f ama b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctmeden sorumlu bir ba\u015fbakan, i\u015flerin \u00e7\u0131kmaza girmesi i\u00e7in olabilecek en etkili form\u00fcl olabilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda 'nin \u00fczerinde bir oy ile se\u00e7ilecektir. Ama Ba\u015fbakan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 partinin genellikle halktan % 50 oy alamayabilir. Hele koalisyon zorunlu ise, bu oran daha a\u015fa\u011f\u0131ya inecektir. Hangisi halk\u0131n g\u00fcvenine daha \u00e7ok lay\u0131kt\u0131r meselesi her zaman zihinleri kurcalayan ve kurcalanan bir mesele olacakt\u0131r. Mevcut durum, \u00fclkeyi iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00f6netime g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Di\u011fer taraftan, parlamenter demokraside, yani ba\u015fbakan\u0131n parlamento taraf\u0131nda se\u00e7ilmesi, Meclisin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki denetim rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatmaktad\u0131r. Se\u00e7im sistemimiz de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n partisi \u00fczerindeki otoritesi nedeni ile TBMM, Ba\u015fbakan talimat\u0131 ile kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizmadan \u00f6teye gidememektedir. B\u00f6yle olunca, yani Parlamento H\u00fck\u00fcmetin ve Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6lgesinde kal\u0131nca, ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler ve yarg\u0131, zaman zaman her iki g\u00fcc\u00fc de etkisi alt\u0131na alabilmektedir. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin daha etkili olmas\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun \u015fekilde s\u00fcratli icraat yapma imkan\u0131na sahip olmas\u0131, iki ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, TBMM 'nin y\u00fcr\u00fctmeyi daha etkili bir \u015fekilde denetleme imkan\u0131na sahip olmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fimin daha etkili yap\u0131labilmesi, Ba\u015fkan \u00fcst\u00fcnde vesayetin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; T\u00fcrkiye Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ile y\u00f6netilmelidir. i) Y\u00d6NET\u0130M \u015eEKL\u0130, B\u00d6LGEL\u0130 \u00dcN\u0130TER DEVLET VE \u0130DAR\u0130 \u00d6ZERKL\u0130K \u0130LKELER\u0130NE G\u00d6RE D\u00dcZENLENMEL\u0130D\u0130R Ferdi faaliyetlerin bile k\u00fcresel \u00f6l\u00e7eklere g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, \u00dclke sorunlar\u0131 sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7erisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Devletin b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 da d\u0131\u015f d\u00fcnya ve k\u00fcresel geli\u015fmeler dikkate al\u0131narak yerine getirilmesi gerekir. Her Bakanl\u0131k asli faaliyet alanlar\u0131nda d\u0131\u015f dengeleri d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. E\u011fitim, ekonomi, savunma, ula\u015ft\u0131rma, adalet, ticaret, sanayi, g\u00fcmr\u00fck ve akl\u0131m\u0131za gelen her faaliyet, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyaya hem de \u00fclke sath\u0131na hitap ederek, ulusal g\u00fcvenlik ve refah sa\u011flanabilir. B\u00f6yle olunca, merkezden y\u00f6netim, yani devletin asli b\u00fct\u00fcn faaliyet alanlar\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Bakanl\u0131klar, sevk ve idare prensipleri bak\u0131m\u0131ndan, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 takip edip, zaman\u0131nda uygun politikalar geli\u015ftirmek, hem de \u00fclkenin en \u00fccra k\u00f6\u015fesindeki kendileri ile ilgili faaliyetleri aksaks\u0131z y\u00fcr\u00fctebilmek imkan\u0131na sahip olamazlar. O zaman, merkezin bir k\u0131s\u0131m yetkileri mahalli idarelere terkedilmelidir. Bu yap\u0131l\u0131rken de \u00fcniter yap\u0131 bozulmamal\u0131d\u0131r. Merkezi idare, yasama, yarg\u0131, i\u00e7 g\u00fcvenlik, d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 savunma ve d\u0131\u015f politika ile ilgili yetki ve sorumluluklar\u0131 merkezi y\u00f6netimde tutarak, merkezi y\u00f6netimin dikkatini bu faaliyet alanlar\u0131 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilere tahsis ederse, y\u00fcr\u00fctmeyi de, denetimi i\u00e7in uygun tedbirleri ald\u0131\u011f\u0131 mahalli idareler ile b\u00f6l\u00fc\u015ferek, \u00f6zellikle b\u00fct\u00e7e yapma gelir ve giderinin kontrol\u00fcn\u00fc se\u00e7ilmi\u015f mahalli organ ve makamlarca yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarsa, hem \u00fcniter yap\u0131y\u0131 muhafaza, hem de global \u00f6l\u00e7ekte ve \u00e7a\u011fda\u015f bir y\u00f6netim ile \u00fclkesinin g\u00fcvenli\u011fini ve milletinin refah\u0131n\u0131 daha ekonomik, daha s\u00fcratli ve daha kaliteli olarak sa\u011flayabilir. Her makam kendine ba\u011fl\u0131 en fazla 10 unsuru sevk ve idare edebilir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, B\u00f6lgesel y\u00f6netimler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lgesel y\u00f6netimlere de iller ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yedi co\u011frafi b\u00f6lgenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 B\u00f6lgesel Y\u00f6netimlerin de s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Etnik b\u00f6l\u00fcnme korkusu, etkin y\u00f6netim te\u015fkilatlanmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Adil y\u00f6netim, b\u00f6l\u00fcnmeyi de\u011fil, yeni kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011flar. Korkular\u0131m\u0131z\u0131 atmal\u0131y\u0131z. \u0130dari \u00f6zerklik ve b\u00f6lgesel idarelerin, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici etki yapaca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fc ile bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasada \u00dclkemizin y\u00f6netim bi\u00e7imi; \u00dcniter, B\u00f6lgeli Devlet ilkesine uygun \u0130dari yerinden y\u00f6netim modeli ile; Yasama ve Yarg\u0131 yetkisi merkezi y\u00f6netimde, Y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6lge idarelerine, B\u00f6lge idareleri de kendi y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alt kademedeki mahalli idarelere aktarm\u0131\u015f olarak, Merkezi H\u00fck\u00fcmetin bu yetkilerde artt\u0131rma ve eksiltme yetisi ile b\u00f6lge ve alt mahalli idareleri denetleme yetkisini elinde bulundurdu\u011fu bir sistem olmal\u0131d\u0131r. j) M\u0130LL\u0130 \u0130RADEN\u0130N B\u00dcT\u00dcN DEVLET KURUMLARI \u00dcZER\u0130NDE OTOR\u0130TE KURMASI SA\u011eLANMALIDIR Milli iradenin tecellig\u00e2h\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisidir. Meclis, yani yasama organ\u0131 y\u00fcr\u00fctmeyi denetleyebilmeli; Y\u00fcr\u00fctme Organ\u0131, b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131 \u00fczerinde otorite sa\u011flayabilmeli; Yarg\u0131 da ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmal\u0131, ama yasama ve y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale edememelidir. Millet Vekilleri, mevcut se\u00e7im sistemi i\u00e7erisinde, parti \u00fcst organlar\u0131n\u0131n ve liderin kontrol\u00fcnde oldu\u011fundan yasaman\u0131n y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki etkin denetimi m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. \u0130ki Meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc parlamento demektir. Milletin se\u00e7tiklerinin her kuruma hakim olmas\u0131n\u0131 istiyorsak, Anayasada Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Partiler demokrasinin vaz ge\u00e7ilmez organlar\u0131d\u0131r. Meclis g\u00fcc\u00fcn\u00fc partilerden, partiler de g\u00fcc\u00fcn\u00fc sahip olduklar\u0131 oy potansiyelinden al\u0131rlar. Parlamenter demokraside, Meclisin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmetler, y\u00fcr\u00fctmenin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131na hakim olabilmesi i\u00e7in mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. Koalisyon yapmak mecburiyetinde olan bir oy da\u011f\u0131l\u0131mdan \u00e7\u0131kacak h\u00fck\u00fcmetler, zay\u0131f h\u00fck\u00fcmetlerdir. Devletin Kurumlar\u0131 \u00fczerinde yeterli otorite tesis etmesi zordur. Bu nedenle, temsilde adaletten feragat edilip, y\u00f6netimde istikrar sa\u011flayacak \u015fekilde se\u00e7im barajlar\u0131 y\u00fckseltilmeli, iki Partili, iki meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcr\u00fctmeye ba\u011fl\u0131 Kurumlar, kontrol edilemez \u015fekle girmemeleri i\u00e7in, gerekli kontrol ve denetim imkan\u0131, Anayasa ile h\u00fck\u00fcmetlere verilmelidir. k) S\u0130V\u0130L D\u0130KTAT\u00d6RL\u00dc\u011e\u00dcN YOLU KAPATILMALIDIR Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sitemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve etkin parlamento g\u00fcc\u00fc nedeniyle, sivil ve askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe, darbe ve m\u00fcdahalelere f\u0131rsat vermez. Bu nedenle, Anayasa ile Ba\u015fkanl\u0131k sistemi getirilmelidir. l) S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE YARGI VESAYET\u0130 OLMAMALIDIR Yarg\u0131n\u0131n yasama ve y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131na engel olmak ve Devletin tepesinde \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi; Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 aras\u0131ndaki problemlerde karar merciinin, milletin oylar\u0131 ile gelmi\u015f TBMM 'ne b\u0131rak\u0131lmas\u0131; hem milletin huzur ve g\u00fcveni, hem de \u00fclkenin istikrar\u0131 i\u00e7in zaruri oldu\u011fundan, Anayasa Mahkemesinin, Cumhurba\u015fkan\u0131 dahil y\u00fcr\u00fctme ve yasama organlar\u0131 ile siyasi partilere ait, kararlar\u0131n\u0131n onay mercii, TBMM 'i olmal\u0131d\u0131r. Siyas\u00ee birer makam olan Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanlar\u0131 ile Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n se\u00e7imi de TBMM taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n iddianameleri de TBMM'nin onay\u0131ndan sonra Anayasa Mahkemesine g\u00f6nderilmelidir. Yetkilerin TBMM'de toplanmas\u0131n\u0131n, yarg\u0131 organlar\u0131na siyasetin hakim olaca\u011f\u0131 istikametinde bir endi\u015fe has\u0131l olursa; milletin de\u011ferlerine ters ideolojiler hakim olaca\u011f\u0131na, milletin iradesinin hakim olmas\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek endi\u015feler giderilebilir. m) Y\u00d6K KALMALI, \u00dcN\u0130VERS\u0130TELERDE B\u0130L\u0130MSEL \u00d6ZERKL\u0130K SA\u011eLANMALIDIR. Y\u00f6netim kadrolar\u0131nda ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlerinde bulunan elemanlar\u0131n hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7t\u0131rma ve gerekti\u011finde g\u00f6revden alma yetkisi ile Y\u00d6K Ba\u015fkan\u0131 ve Rekt\u00f6rlerin se\u00e7im, atama ve g\u00f6revden alma yetkisi TBMM 'e verilmelidir. \u00dcniversitelerin bilimsel \u00f6zerkli\u011finin tesisi i\u00e7in ilave tedbirler Anayasa ve ilgili Kanunlar\u0131nda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. n) ASKER S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE VESAYET KURAMAMALIDIR Yeni Anayasa aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n merkezindeki sebep; son 50 y\u0131l\u0131m\u0131za askeri darbelerin ve ba\u015fta siyaset olmak \u00fczere devletin kurumlar\u0131 \u00fczerinde asker vesayetinin kurulmu\u015f olmas\u0131 ile, son iki Anayasan\u0131n darbeci askerler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, birinci b\u00f6l\u00fcmde \u00fczerinde durdu\u011fumuz, darbelerin ve askeri vesayet sisteminin dayanaklar\u0131n\u0131n Anayasam\u0131zdan ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuattan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hususu, yeni anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6nemli bir saik olmal\u0131d\u0131r. Yeni Anayasa, darbelere dayanak yap\u0131lan yasal mevzuat\u0131, ideolojik kadrola\u015fmaya imkan veren yasal mevzuat\u0131 ve istikrar\u0131 bozan yasal mevzuat\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131d\u0131r. Millet bu hususta kararl\u0131d\u0131r. TBMM de ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermelidir. M\u00fcteakip f\u0131kralarda belirtilen prensipler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Anayasa ve yasalarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, y\u00fckselme ve ilerleme yolunda, Devletimizin \u00f6n\u00fcndeki engeller azalaca\u011f\u0131 gibi Silahl\u0131 kuvvetlerimizin de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Bunun i\u00e7in ; 1) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU KALDIRILMALIDIR Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK 'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. Ba\u015fbakan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, askeri ve g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine imkan veren zaten Y\u00fcksek Askeri \u015eura bulunmaktad\u0131r. Ama\u00e7, Silahl\u0131 Kuvvetlerin harbe haz\u0131rl\u0131k durumu ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler ise, bu meseleler zaten Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n g\u00f6revleri i\u00e7indedir. MGK 'nun sivil \u00fcyelerinden olan, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, d\u0131\u015fi\u015fleri, Adalet Bakanlar\u0131 da \u015e\u00fbra \u00dcyelerinin aras\u0131na kat\u0131larak; Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra, MGK 'n\u0131n i\u015flevini yapabilecek hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. MGK \u2019u; Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cDEVLET \u015e\u00dbRASINA\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, \u00fcyeleri TBMM, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00fcr\u00fctme ve Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kurumlar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fmal\u0131, bu kurulda TSK\u2019ni sadece Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 temsil etmelidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin kadrosu tamamen siville\u015ftirilmeli, \u201cDevlet \u015e\u00fbras\u0131 Genel Sekreterli\u011fi\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. 2) GENELKURMAY BA\u015eKANLI\u011eI MSB'LI\u011eINA BA\u011eLANMALI VE TSK YEN\u0130DEN YAPILANDIRILMALIDIR 1982 Anayasas\u0131; Milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda ve Silahl\u0131 Kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131 Bakanlar Kurulunu sorunlu tutmakta; Bakanlar kurulunca teklif edilip Cumhurba\u015fkan\u0131nca atanmas\u0131n\u0131 vaz etti\u011fi Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkilerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini; bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 da Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funu; Silahl\u0131 Kuvvetlerin Komutan\u0131 oldu\u011funu; sava\u015fta ise ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revini Cumhurba\u015fkan\u0131 nam\u0131na yerine getirece\u011fini ifade etmektedir. (Md.117) Darbecilerin se\u00e7erek koydu\u011fu ifadelerle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, sanki \u00f6zerk bir Komutanl\u0131k haline getirilmi\u015f, elinde bulundurdu\u011fu silahl\u0131 g\u00fc\u00e7, sahip oldu\u011fu anayasal ve yasal yetkilerle, Devletin tepesinden alt organlar\u0131na kadar otorite tesis ederek, vesayet\u00e7i bir sistemin olu\u015fmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla darbe ve m\u00fcdahalelere zemin haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Darbe tehdidi alt\u0131nda, \u00e7ok ba\u015fl\u0131 y\u00f6netim, \u00fclkenin geli\u015fip y\u00fckselmesinde engeller \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal ve yasal Kurullara yap\u0131lan m\u00fcdahaleler, siyasi istikrar\u0131n, arkas\u0131ndan ekonomik istikrar\u0131n bozulmas\u0131na, m\u00fcteakiben de anar\u015fi ve kaosun gelmesine, bu durumda fiili askeri m\u00fcdahale ve darbelere sebep olmu\u015ftur. Bu nedenle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 siyasi otoritenin kontrol\u00fcne sokulmal\u0131, te\u015fkilat ba\u011flant\u0131lar\u0131 yeni anayasada yeniden d\u00fczenlenmeli; Silahl\u0131 Kuvvetlerin \u00e7a\u011fda\u015f gerekler ve \u00dclkemizin uluslararas\u0131 etkinli\u011fini artt\u0131racak \u015fekilde yeniden organize edilmelidir. Burada, bar\u0131\u015fta da, sava\u015fta da, TSK 'nin sevk ve idaresinin, se\u00e7ilmi\u015f sivil irade taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde, Ba\u015fkanl\u0131k siteminin ihdas edilmesinin, bu meselenin halline de demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve Kuvvetler aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flayacak yeterlikte k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclerek Milli savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131klar\u0131 da direkt olarak Milli Savunma Bakan\u0131na ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Kara Kuvvetlerinde Ordu Karargahlar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131p, Kolordular direkt Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bar\u0131\u015f zaman\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7in, do\u011fuda, bat\u0131da ve merkezde birer, yurt d\u0131\u015f\u0131 ittifak g\u00f6revleri i\u00e7in de bir kolordu b\u00fct\u00fcn personeli ile profesyonel hale getirilmeli; Topyek\u00fbn sava\u015f i\u00e7in askerlik yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam ettirilmeli; s\u00fcresi e\u011fitim s\u00fcresi kadar olmal\u0131 (6:9 ay), b\u00fct\u00fcn sosyal tesisler (ordu evleri, askeri gazinolar, askeri kamplar, askerlik \u015fubeleri, askeri mahkemeler) siville\u015ftirilerek, ordunun muharip unsurlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. Deniz ve Hava Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131nda; Donanma ve Taktik Hava Kuvvet Karargahlar\u0131 Taktik Komutanl\u0131k ve koordinasyon karargahlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, di\u011fer muharip ve muharebe destek unsurlar\u0131 tamamen profesyonel hale getirilmelidir. Subay, Astsubay ve Uzman personel yeti\u015ftiren okullar bir komutanl\u0131k halinde; \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 ile Topyek\u00fbn Sava\u015fta g\u00f6rev yapacak Seferberlik Tetkik Kurullar\u0131 ve Gayri Nizami Kuvvetler de bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla; elektronik harp ve askeri istihbarat birlikleri de ayr\u0131 bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na direkt olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. 3) T\u00dcRK S\u0130LAHLI KUVVETLER\u0130N\u0130N VAZ\u0130FES\u0130 YEN\u0130DEN \u0130FADE ED\u0130LMEL\u0130D\u0130R. Anayasal bir konu olmamakla beraber, TSK 'ne yasalarla verilen ve yorumlanarak \u00e7\u0131kar\u0131lan g\u00f6revler, \u00dclkeyi badirelere s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Yeni Anayasan\u0131n paralelinde Silahl\u0131 Kuvvetlerimizin vazifesi de yeniden ifade edilmelidir. Mevcut hali ile, \u201cSilahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi, T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d bu madde; Silahl\u0131 kuvvetlerimizin d\u0131\u015f g\u00fcvenlikten ziyade i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelmesine, siyasete m\u00fcdahale etmesine, siyasi iktidarlar\u0131 vesayet alt\u0131na almas\u0131na ve rejim muhaf\u0131z\u0131 gibi g\u00f6rev yapmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Vazife yeniden yaz\u0131l\u0131rken; TSK rejim muhaf\u0131z\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revi TSK'n\u0131n sorumlulu\u011fundan al\u0131nmal\u0131; TSK, Siyasetin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; Tamamen d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir konuma ve g\u00fcce getirilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, gerginlik d\u00f6neminde ve sava\u015f halindeki g\u00f6revleri net olarak ifade edilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, k\u0131talararas\u0131 ve deniza\u015f\u0131r\u0131 mesafelere, ittifaklar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fc\u00e7 g\u00f6ndermeye imkan vermeli; Savunma konsepti de\u011fi\u015ftirilerek, yurt savunmas\u0131 s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden ba\u015flat\u0131lmal\u0131; Ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, parlamento onay\u0131yla, \u00f6zel yeti\u015fmi\u015f unsurlar\u0131n\u0131n i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe tahsis edilebilmesi i\u00e7in de bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 kuvvetlerimizin yeni vazifesi \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun ilgili maddesinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ifade edilmelidir. (a) Milli hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in tespit edilen milli politikalar\u0131 desteklemek, (b) Yurdumuza kar\u015f\u0131, s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden gelebilecek silahl\u0131 tecav\u00fczleri cayd\u0131rmak, (c) Tecav\u00fcz\u00fc, vaki olmadan \u00f6nce s\u0131n\u0131r \u00f6tesinde \u00f6nlemek, (d) Vaki oldu\u011fu halde de yurdumuzu topyek\u00fbn savunma esas\u0131na g\u00f6re savunmak, (e) Kolluk Kuvvetlerinin yeterli olamayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, i\u00e7 g\u00fcvenlikte kullan\u0131lmak \u00fczere, TBMM'nin karar\u0131 ile, kolluk kuvvetlerini uygun unsurlarla takviye etmekle g\u00f6revlendirilmelidir. 4) \u0130\u00c7 G\u00dcVENL\u0130K \u0130\u00c7\u0130\u015eLER\u0130 BAKANLI\u011eINA, DI\u015eA KAR\u015eI SAVUNMA DA MSB'LI\u011eINA VER\u0130LMEL\u0130D\u0130R. \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik ve ter\u00f6rle m\u00fccadele g\u00f6revi TSK 'inden al\u0131n\u0131p \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmelidir. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, g\u00f6rev ve yetkileri bak\u0131m\u0131ndan i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re; Silahl\u0131 kuvvetler personeli ise, sava\u015f hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re e\u011fitilip yeti\u015ftirilmektedirler. Silahl\u0131 Kuvvetlerin i\u00e7 g\u00fcvenlikte yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131, her ne su\u00e7 i\u015flerse i\u015flesin, vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fman alg\u0131s\u0131yla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan, yo\u011fun hak ihlallerine sebep olunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan Silahl\u0131 Kuvvetlerimize, sadece d\u0131\u015fardan gelecek tehditlere kar\u015f\u0131 Yurdu savunma g\u00f6revi verilmelidir. Ter\u00f6rle m\u00fccadelede de, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin d\u0131\u015f odak ve merkezlerinin bertaraf edilmesi g\u00f6revi Silahl\u0131 Kuvvetlerimize verilmelidir. Bu g\u00f6rev i\u00e7in de en uygun birlik \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 5) JANDARMA GENEL KOMUTANLI\u011eININ GENELKURMAY \u0130LE BA\u011eI KOPARILMALIDIR. \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun birinci maddesi, Jandarmay\u0131, TSK 'nin i\u00e7inde g\u00f6stermektedir. 926 Say\u0131l\u0131 TSK Personel Kanununun birinci maddesine g\u00f6re Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesindeki subay ve astsubaylar da \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan TSK mensubu say\u0131lmaktad\u0131rlar. Jandarma subaylar\u0131 Kara Harp Okulunda yeti\u015ftirilmektedir. Jandarma Genel Komutanlar\u0131 Kara Kuvvetlerine mensup Orgeneraller aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilmektedir. Bir \u00fcst r\u00fctbeye terfi edecek Jandarma Generalleri ile general olacak Jandarma Subaylar\u0131n\u0131n durumlar\u0131 \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 YA\u015e 'da belirlenmektedir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n profesyonel personeli d\u0131\u015f\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fc yedek subay, erba\u015f ve erlerinin, yoklama ve askere sevkleri de Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmaktad\u0131r. Ama hizmet bak\u0131m\u0131ndan Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 kolluk kuvvetidir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 personeli, \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan fazla, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 durumdad\u0131r. Bu iki ba\u015fl\u0131l\u0131k, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmektedir. Milli \u0130radenin TSK dahil Anayasal t\u00fcm kurumlara hakim olabilmesi i\u00e7in, en \u00f6nemli tedbir; d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fin TSK'ne, i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fin de \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmesidir. Bu durumda Jandarman\u0131n Genelkurmay ile olan g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n da kesilmesi gerekmektedir. 6) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K S\u0130YASET BELGES\u0130NDEN (MGSB) \u0130\u00c7 TEHD\u0130T DE\u011eERLEND\u0130RMELER\u0130 KALDIRILMALIDIR 1990' l\u0131 y\u0131llardan itibaren haz\u0131rlanan MGSB'lerindeki i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmeleri, Devletin tepesinden taban\u0131na kadar, b\u00f6l\u00fcnmeye ve cephele\u015fmelere sebep olmu\u015ftur. \u0130\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilen e\u011filimler, belgede kalmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, tedbir al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in belgeye konulmaktad\u0131r. Bu belgeler haz\u0131rland\u0131ktan sonra, i\u00e7 tehditler ve bunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler, planlara sokularak, ba\u015fta TSK olmak \u00fczere, Kamu Kurumlar\u0131n\u0131n en u\u00e7 unsurlar\u0131na kadar yay\u0131mlanm\u0131\u015f ve bu kurumlara i\u00e7 tehditle aktif m\u00fccadele g\u00f6revleri verilmi\u015ftir. 28 \u015eubat\u0131 planlayan zihniyet, zaman\u0131n\u0131n MGSB 'de \u0130RT\u0130CA, B\u00d6L\u00dcC\u00dcL\u00dcK VE A\u015eIRI SOL 'u i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterirken, A\u015eIRI SA\u011e ve IRK\u00c7ILI\u011eI tehdit olarak g\u00f6stermemi\u015ftir. B\u00f6ylece, i\u00e7inde irticai ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc (K\u00fcrt\u00e7\u00fc) unsur bar\u0131nd\u0131rmayan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Devletin RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130S\u0130 olarak kabul edilmi\u015ftir. Yani resmi ideoloji (sek\u00fcler, kavmiyet\u00e7i, devlet\u00e7i, \u0131l\u0131ml\u0131 sol yelpaze), TSK ba\u015fta olmak \u00fczere Devletin b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile desteklenirken, tehdit kapsam\u0131na giren ideoloji yani, inan\u00e7 ve etnik kimlik bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bask\u0131 ve ayr\u0131\u015fma \u00f6nce kamu personelinde ba\u015flam\u0131\u015f, tehdit g\u00f6r\u00fclenler tasfiye edilinceye kadar cephele\u015fme olmu\u015f; tasfiye tamamlan\u0131nca da Devlet Kurumlar\u0131nda, Resmi \u0130deoloji kadrola\u015fm\u0131\u015f; sonra da cuntac\u0131 organizasyonlar olu\u015fturarak, toplumun tehdit olarak g\u00f6sterilen ideoloji mensuplar\u0131 ile, hukuk d\u0131\u015f\u0131, gayri me\u015fru m\u00fccadele y\u00f6ntemleri uygulama gayreti i\u00e7ine girilmi\u015f, Milletin Cephelere b\u00f6l\u00fcnmesine sebep olunmu\u015ftur. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde, Resmi ideoloji, TBMM'de de hem kendisine taraftar, hem de tehdit kapsam\u0131nda g\u00f6sterilen siyasi partileri bulmu\u015ftur. \u00d6zellikle, se\u00e7imle iktidara gelme \u00fcmidi olmayan partiler ya resmi ideolojiye sahip devlet kurumlar\u0131na arka \u00e7\u0131kma gayreti i\u00e7ine girmi\u015f, ya da ter\u00f6r\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. MGSB de dindarl\u0131k ve etnik kimlik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterildi\u011fi i\u00e7in; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, hakkaniyetle kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda; \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, etnik kimli\u011fe ve dini hayata sa\u011flanmas\u0131 gereken serbest\u00ee dahi siyasi ayr\u0131\u015fmaya sebep olmu\u015f; sonucunda TBMM resmi ideoloji ve kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u015feklinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devlette kadrola\u015fman\u0131n, Millette kutupla\u015fman\u0131n ve darbelere dayanak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin en \u00f6nemli \u015fart\u0131, MGSB' den i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir fiil ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 kabul ediliyorsa, bu fiilleri i\u015fleyenler tasnif edilip devletin en \u00fcst g\u00fcvenlik belgesinde tehdit olarak g\u00f6sterilmese de, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, failleri tespit ederek yarg\u0131ya teslim etmek durumundad\u0131r. Darbecilik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilmedi\u011fi halde, bu g\u00fcn yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hesap verilebiliyorsa, ceza kanunlar\u0131nda tan\u0131mlanan di\u011fer su\u00e7lar\u0131n failleri de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne getirilebilir. \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in; \u00f6n yarg\u0131 ile, su\u00e7 olmayan fiillerinden dolay\u0131 Milleti kamplara ay\u0131rmaya sebep olacak i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmelerinden vazge\u00e7ilmelidir. 7) Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURANIN YAPISI DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130 VE B\u00dcT\u00dcN KARARLARI YARGIYA A\u00c7IK OLMALIDIR 28 \u015eubat S\u00fcrecinde, ideolojik kadrola\u015fma mekanizmas\u0131 gibi g\u00f6rev yapan Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra (YA\u015e) Anayasal bir kurulu\u015f de\u011fildir. Yetkisini 1612 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131ndaki Kanunla, 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanunundan; sorumsuzlu\u011funu ise Anayasan\u0131n 125. Maddesinden almaktad\u0131r. 1982 Anayasas\u0131na, \u201cYA\u015e Kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fc konulmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konulmas\u0131ndan sonra, \u015e\u00fbrada Generalli\u011fe y\u00fckseltilen albaylar\u0131n ve generallerin terfi i\u015flemleri ile emeklilik i\u015flemleri yarg\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclemez olmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konmadan \u00f6nce; 1953:1971 d\u00f6neminde terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali istemi ile Dan\u0131\u015ftay'da MSB aleyhine bir Tabip Albay, bir Jandarma Albay ve bir T\u00fcmamiral dava a\u00e7m\u0131\u015f ve terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali karar\u0131 verilmi\u015ftir. 1971:1982aras\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay b\u00fcnyesindeki AY\u0130M 'de (AY\u0130M Dan\u0131\u015ftay'a b\u00fcnyesine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131)YA\u015e \u00fcyesi iki orgeneral atama i\u015fleminin iptali istemi ile dava a\u00e7m\u0131\u015f ve atama i\u015flemleri iptal edilmi\u015ftir. Yine bu d\u00f6nemde, terfi ettirilmeyen iki albay ile bir t\u00fcmgeneral, terfi ettirilmeme i\u015flemlerinin iptali ile ilgilia\u00e7t\u0131klar\u0131 davalarda tesis edilen yanl\u0131\u015f i\u015flemler iptal edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 30 senede, y\u00fczlerce terfi ve atama i\u015fleminden sadece dokuzunun dava a\u00e7mas\u0131 ve kazanmas\u0131 YA\u015e Kararlar\u0131n\u0131n yarg\u0131ya a\u00e7\u0131k oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, liyakate daha fazla dikkat etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Dava a\u00e7an albaylardan birisinin, sicil notlar\u0131n\u0131n toplama i\u015fleminin yanl\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 terfi edemedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi, bu i\u015flemlerin yarg\u0131ya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini anlatmaktad\u0131r. 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanununun 50 ve 94. maddelerine 29.07.1983 tarihinde yap\u0131lan bir ekleme ile \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durumlar\u0131 nedeniyle\u201d Silahl\u0131 kuvvetlerde kalmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenlerin, YA\u015e Karar\u0131 ile ay\u0131rma i\u015fleminin yap\u0131labilece\u011fi h\u00fckm\u00fc konularak, bu tarihten sonraki re'sen emeklilik i\u015flemleri de yarg\u0131 denetiminden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 12 Eyl\u00fcl 2010 Tarihinde yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fiklik referandumu ile, Anayasan\u0131n 125. Maddesinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak, \u201cdisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetime a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak general terfi, emeklilik ve atama i\u015flemleri halen yarg\u0131 denetimine kapal\u0131 bulunmaktad\u0131r. Liy\u00e2kat\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in YA\u015e Kararlar\u0131 tamamen yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlerinden cezai yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n gere\u011fi olmayan \u00e7\u0131karma i\u015flemlerinin \u00f6n\u00fc kapanmal\u0131d\u0131r. Genelkurmay\u0131n MSB'l\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131 halinde, YA\u015e, Savunma \u015e\u00fbras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli; kald\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun olan MGK 'nun sivil \u00fcyeleri olan Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri ve adalet Bakanlar\u0131 da Milli Savunma \u015euras\u0131n\u0131n \u00fcyeleri yap\u0131lmal\u0131; askerlerden de, Gnkur. B\u015fk. Kuvvet Komutanlar\u0131 ve g\u00f6rev bak\u0131m\u0131ndan MSB '\u0131na direkt ba\u011fl\u0131 Orgeneral ve Oramiraller Milli Savunma \u015e\u00fbra \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131rlar. 8) ASKER\u0130 Y\u00dcKSEK YARGI KALDIRILMALI, ASKER\u0130 HAK\u0130MLER \u00dcN\u0130FORMASIZ OLMALIDIR Silahl\u0131 Kuvvetlerimizde; yetki, g\u00f6rev ve kurulu\u015flar\u0131 farkl\u0131, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik mahkeme bulunmaktad\u0131r. Bunlar Disiplin Mahkemeleri, Asker\u00ee Mahkemeler ve \u0130dare Mahkemesidir. Disiplin Mahkemeleri: Bu Mahkemeler, Tugay[3] ve \u00fcst\u00fc birlik, karargah ve kurumlarda, \u00f6zel kanunla[4] kurulan, kurulu\u015f kanununda yaz\u0131l\u0131 disiplin su\u00e7lar\u0131 ve askeri kabahatlerden dolay\u0131 yarg\u0131lama yapabilen, hakim olmayan ve mahkemenin nezdinde kuruldu\u011fu komutanl\u0131k taraf\u0131ndan ek g\u00f6revleg\u00f6revlendirilen \u00fc\u00e7 subay[5] \u00fcyeden olu\u015fan mahkemelerdir. Disiplin mahkemeleri, ihtiya\u00e7 duyulan garnizonlarda tugaydan k\u00fc\u00e7\u00fck birliklerde de kurulabilmektedir. Tugay ve e\u015fiti birliklerde kurulan disiplin mahkemeleri, erden y\u00fczba\u015f\u0131ya kadar; T\u00fcmen ve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden yarbaya kadar; Kolordu, orduve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden albaya kadar; Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde kurulan disiplin mahkemesi de erden general ve amirale kadar r\u00fctbe sahiplerini yarg\u0131lamaya yetkilidirler. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda disiplin mahkemesi kurulan komutanl\u0131klarda, kadrolar\u0131nda hakim subay varsa onlar aras\u0131ndan yoksa, hakim olmayan subaylardan, atanm\u0131\u015f bir disiplin subay\u0131 bulunmaktad\u0131r. Asker\u00ee Mahkemeler: Kolordu, Ordu (Deniz ve havada e\u015fiti) , Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131 ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde, \u00f6zel kanunla[i] kurulan;Askeri Ceza Kanununda yaz\u0131l\u0131 su\u00e7lardan yarg\u0131lama yapabilen;ikisi hakim, birisi subay olan \u00fc\u00e7 \u00fcyesi bulunan mahkemelerdir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkilat\u0131ndaki asker\u00ee mahkeme, general ve amiralleri yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ile iki general ve amiralden kurulur. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda asker\u00ee mahkeme kurulan her birlikte, komutanl\u0131\u011f\u0131n refakatinde bir asker\u00ee savc\u0131l\u0131k te\u015fkil\u00e2t\u0131 ve yeteri kadar askeri savc\u0131 ile mahkeme ve savc\u0131l\u0131k i\u00e7in birer kalem te\u015fkil\u00e2t\u0131 bulunur. Komutanl\u0131k kurulu\u015fundaki adl\u00ee m\u00fc\u015favirler de; komutanl\u0131\u011f\u0131n nezdinde kurulan asker\u00ee mahkemelerdeki dava dosyalar\u0131n\u0131, komutanlar\u0131 ad\u0131na inceleyebilirler. Asker\u00ee Yarg\u0131tay; Askeri mahkemeler taraf\u0131ndan verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerinson inceleme mercii olarak g\u00f6rev yapan, \u00f6zel kanun[ii] ile kurulan,Anayasal bir Y\u00fcksek Mahkemedir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fundad\u0131r. Askeri mahkemelerin temyiz makam\u0131d\u0131r. \u00dcyelerinin tamam\u0131 asker\u00ee hakimlerden olu\u015fmaktad\u0131r. B\u00fcnyesinde, Ba\u015fkan, \u0130kinci Ba\u015fkan ve her birinde bir ba\u015fkan ve yedi \u00fcyesi olan d\u00f6rt daire ile bir ba\u015fsavc\u0131l\u0131k \u00fcnitesini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) ; Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) askeri olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile, asker ki\u015fileri ilgilendiren ve askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flem ve eylemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ilk ve son derece mahkemesi olarak yarg\u0131 denetimini yapan, \u00f6zel kanun[iii] ile kurulan, Anayasal bir Y\u00fcksek Yarg\u0131 Kurumudur. Dan\u0131\u015ftay'\u0131n Silahl\u0131 Kuvvetlerdeki muadilidir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kurulu\u015fundad\u0131r. Mahkeme, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131, iki daire, ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Genel sekreterlik, mahkeme kalemleri ve daire m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden olu\u015fmaktad\u0131r. Her dairede, asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir ba\u015fkan, d\u00f6rd\u00fc asker\u00ee hakim ve ikisi kurmay subay olan alt\u0131 \u00fcye bulunmaktad\u0131r. Kararlar \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ve iki kurmay subay \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile al\u0131n\u0131r. Asker\u00ee Hakim \u00fcyeler, AY\u0130M 'in asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fcyeleri taraf\u0131ndan, yarbay r\u00fctbesindeki birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee hakimler aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan: kurmay subay \u00fcyeler de Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca, iki y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f kurmay yarbaylar aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Kurmay subay \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri en fazla d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. 25.10.1963 tarih ve 353 Say\u0131l\u0131 Askeri Mahkemeler Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu. ll 27.06.1972 tarih ve 1600 Say\u0131l\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay Kanunu lll 04. 07.1972 Tarih 1602 Say\u0131l\u0131 Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi Kanunu Askeri Hakimlik; Silahl\u0131 Kuvvetler ad\u0131na asker\u00ee \u00f6\u011frenci olarak hukuk fak\u00fcltelerini okuyanlardan; ayr\u0131ca, \u00fcste\u011fmen ikenGenelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcsaadesi ile veya subay olduktan sonra kendi imkanlar\u0131 ile hukuk tahsili yapanlardan, veyahut dak\u0131tada ba\u015far\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve hukuk fak\u00fcltesi bitirmi\u015f bulunan yedek subaylardan askerlik g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda istemde bulunanlardan Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca tespit olunur. Asker\u00ee hakimler bir y\u0131ll\u0131k adayl\u0131k s\u00fcresinde ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa, \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcrecek hakim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya savc\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirilirler. Bu g\u00f6revde de ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde askeri hakim yap\u0131l\u0131rlar. Adayl\u0131kta ve yard\u0131mc\u0131l\u0131kta ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmayanlar asker\u00ee hakim ve asker\u00ee savc\u0131 olamazlar. Asker\u00ee hakimlerin terfi edebilmeleri; s\u0131ral\u0131 amirlerinden ald\u0131klar\u0131 idar\u00ee siciller ile Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Adalet Tefti\u015f Kurulunun, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireleri ve Daireler Kurulu ileAskeri Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131nverecekleri mesleki sicillerin ortalamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sadece terfi i\u015flemleri de\u011fil, yeni imkanlara yol a\u00e7acak olan birinci s\u0131n\u0131f hakimli\u011fe se\u00e7ilme niteliklerine ula\u015fmak; Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilebilmek; TSK'da mevcut sekiz asker\u00ee hakim generalden (\u015fu an hakim general kadrosunun be\u015fi aktiftir) birisinin kadrosunu doldurabilmek ve Anayasa Mahkemesinin iki asker hakim \u00fcyesinden birisi olabilmek, al\u0131nacak sicillere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani, asker\u00ee hakimler, adaleti temsil ederken, beklentilerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in komutanlar\u0131 ile de iyi ge\u00e7inmek durumundad\u0131rlar. YA\u015e Kararlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda asker\u00ee hakimlerin hakimlik teminat\u0131 da ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktad\u0131r. 28 \u015eubat s\u00fcrecinde on hakim subay mesleklerinden ve Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asker\u00ee Hakimler, hukuk ile askerlik aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f hukuk\u00e7ulard\u0131r. Amirleri taraf\u0131ndan verilen idari sicilleri ile, Askeri Y\u00fcksek idare Mahkemesindeki Subay \u00fcyelerin en fazla d\u00f6rt y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131ktan sonra tekrar mesle\u011fi g\u00f6revine d\u00f6necek olmalar\u0131, hakimlik teminat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcbjektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan da objektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedeleyen bir olgudur. Adaletin tesisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, en zor ko\u015fullarda olan AY\u0130M 'dir. AY\u0130M 'in mutlaka, Askeri Yarg\u0131tay'\u0131n da m\u00fcmk\u00fcn olursa \u00fcniformas\u0131z olarak Dan\u0131\u015ftay ve Yarg\u0131tay'\u0131n b\u00fcnyesine al\u0131nmas\u0131 uygun olur. Askeri Mahkemeler ve Disiplin mahkemeleri muhafaza edilmelidir. Ancak Askeri mahkemeler, yine kadrosunda mahkeme olan birliklerin nezdinde ancak hakimleri \u00fcniformas\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Sicil, terfi, atama ve \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Disiplin mahkemesi \u00fcyeleri, disiplin subaylar\u0131 ve adli m\u00fc\u015favirlerin askeri \u00fcniformal\u0131 hakim olarak kalmas\u0131nda mahzur yoktur. 28 ARALIK 2011 Adnan Tanr\u0131verdi Emekli Tu\u011fgeneral ASDER Onursal B\u015fk. Ve \u00dcsk\u00fcdar \u00dcn. M\u00fctevelli \u00dcyesi [1] TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu,Madde 35 - Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d (10.01.1961) [2] 1961 Anayasas\u0131nda Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.; MADDE 111.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 - 1488 S. Kanun\/md. 1 ) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bakanlar ile Kuvvet Komutanlar\u0131ndan kuruludur. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna tavsiye eder. 1982 Anayasas\u0131nda Milli G\u00fcvenlik Kurulu: MADDE 118. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131, Adalet, Mill\u00ee Savunma, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131ndan kurulur. G\u00fcndemin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re Kurul toplant\u0131lar\u0131na ilgili bakan ve ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nabilir. (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Devletin mill\u00ee g\u00fcvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan tavsiye kararlar\u0131 ve gerekli koordinasyonunun sa\u011flanmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi, toplumun huzur ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 hususunda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca de\u011ferlendirilir. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak Cumhurba\u015fkan\u0131nca d\u00fczenlenir. Cumhurba\u015fkan\u0131 kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Ba\u015fbakan\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin te\u015fkilat\u0131 ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir. [3] Deniz ve Hava Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fidi birliklerde [4] 16.06.1964 tarih ve 477 Say\u0131l\u0131 Disiplin Mahkemeleri Kurulu\u015fu, Yarg\u0131lama Usul\u00fc ve Disiplin Su\u00e7 ve Cezalar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun [5] Astsubay, erba\u015f ve erlerin yarg\u0131lanmas\u0131nda , Disiplin mahkemeleri \u00fcyelerinden birisi astsubayd\u0131r.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ASSAM Constitutional Proposal (2011) - Assam","og_description":"YEN\u0130 ANAYASAMIZ HAYIRLI OLSUN 1. G\u0130R\u0130\u015e TBMM tarihi bir g\u00f6rev \u00fcslenmi\u015ftir. Daha do\u011frusu son genel se\u00e7imlerde Milletimiz bu g\u00f6revi TBMM 'ne vermi\u015ftir. Meclis de Milletimizin her kesiminin kat\u0131l\u0131m\u0131na imk\u00e2n veren bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, tercih edilen bu y\u00f6ntemi, herkesin ete\u011findeki ta\u015f\u0131 d\u00f6kmesine imk\u00e2n veren, \u00f6nemli bir \u00f6zellik olarak alg\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan hukuksuzluklardan bizzat zarar g\u00f6renlerin s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli \u015feyler vard\u0131r. Adaleti Savunanlar Derne\u011fi (ASDER) de son darbe d\u00f6neminin ma\u011fdurlar\u0131 ve siyasi irade \u00fczerinde kurulmu\u015f olan vesayetin mimar\u0131 olan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00e7e\u015fitli kademelerinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f eski mensuplar\u0131 olarak, hem Silahl\u0131 Kuvvetlerin g\u00f6rev ve yetkileri, hem de sistemin geneli hakk\u0131nda s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli tespitleri bulunmaktad\u0131r. 2. NEDEN YEN\u0130 B\u0130R ANAYASA \u00c7\u00fcnk\u00fc yasalarla verilmi\u015f bir k\u0131s\u0131m haklar Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak, Anayasal kurulu\u015flar taraf\u0131ndan gasp edilmi\u015ftir. Anayasada, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere, sanki kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil de engellenmesi i\u00e7in yer verilmi\u015f, vaz edilen resmi ideolojiyi payla\u015fmayan inan\u00e7 sahipleri ve etnik gruplar, bask\u0131lar\u0131n ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin hedefi konumuna sokulmu\u015f, bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi olmaktan ziyade, hakim g\u00fc\u00e7lerin egemenli\u011finin devam ettirilmesi i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. 1982 Anayasas\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131nda bir engel yokmu\u015f gibi gelmekle beraber, inan\u00e7la ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck bir talep, hukuk d\u0131\u015f\u0131 engellerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve Anayasal Kurumlar el birli\u011fi ile bask\u0131 ve yasaklar\u0131 uygulamaya sokmu\u015flar, sonra darbeler, m\u00fcdahaleler, ince ayarlar, engeller, yasaklar, bask\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131, genel \u00f6zellikleri ile, devletin y\u00f6netimini millete b\u0131rakmay\u0131p, yasama ve y\u00fcr\u00fctme erklerinin yetkilerini k\u0131s\u0131tlayan, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, millete kar\u015f\u0131 sorumsuz kurumlar\u0131n yetkilerini artt\u0131ran kurallar koyan bir yap\u0131ya sahip olmu\u015ftur. Bu hal her \u015feyden \u00f6nce, uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken devlet organlar\u0131n\u0131n, verilen a\u015f\u0131r\u0131 yetkilerin sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda, amans\u0131z \u015fekilde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na sebep olmu\u015ftur. 1982 Anayasas\u0131, iktidar\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir tarafta, milli iradeyi temsil eden yasama ve y\u00fcr\u00fctme; di\u011fer tarafta devletin g\u00fc\u00e7leri ellerine teslim edilen kurumlar. Bu kurumlar \u00f6yle yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f ki; istedikleri zaman, milletin se\u00e7tiklerinin elini kolunu ba\u011flayabilmi\u015ftir. Yani bir gemide iki kaptan, biri d\u00fcmeni sa\u011fa, di\u011feri sola k\u0131rm\u0131\u015f. Gemi ikisinin istedi\u011fi y\u00f6ne de gitmemi\u015f, zaman zaman kayaya bindirme riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.. Silahl\u0131 Kuvvetler, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00d6K ve di\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumlar ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde, Anayasa'dan ald\u0131\u011f\u0131 yetki ile, Milletin de\u011ferlerine ters ideolojik kadrola\u015fmalar\u0131 olu\u015fturmu\u015f, ideolojisini payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 siyasi iktidarlar\u0131 aciz ve \u00e7al\u0131\u015famaz hale getirmi\u015f, siyasi istikrar\u0131 bozmu\u015f, onu se\u00e7en milli iradeyi yok h\u00fckm\u00fcne getirmi\u015f, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ayaklar alt\u0131na alm\u0131\u015f ve Devleti telafisi imkans\u0131z zararlara u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Temsilde adalet ilkesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile, g\u00fc\u00e7s\u00fcz koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerine teslim edilen \u00fclke y\u00f6netiminde zafiyetler olu\u015fmu\u015f ve olu\u015fan istikrars\u0131z ortamlar darbe ve m\u00fcdahalelerin davet\u00e7isi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak, uygulanan g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi h\u00fck\u00fcmet ilkesi, bir taraftan mahalli ihtiya\u00e7lar\u0131 etkili bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lama imkan\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlarken di\u011fer taraftan, k\u00fc\u00e7\u00fclen b\u00f6lge ve d\u00fcnyada, \u00dclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde ve zaman\u0131nda korunup takip edilmesini zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgeli y\u00f6netim sistemleri, dar zihniyetler taraf\u0131ndan, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 bozacak bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden reddedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir d\u00fcnyada, \u00dclkemizin zenginli\u011fi say\u0131lmas\u0131 gereken etnik varl\u0131klar\u0131n ve farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n talepleri, merkeziyet\u00e7i anlay\u0131\u015f ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu taleplerin bask\u0131c\u0131 uygulamalarla ve modas\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015f s\u00f6ylem ve y\u00f6ntemlerle kar\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n esas \u00fcniter yap\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi, mevcut anayasal mevzuat nedeni ile, kavranamaz duruma gelmi\u015ftir. Nas\u0131l bir anayasa konusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n yak\u0131n tarihimizde, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve siyasi iktidarlar \u00fczerindeki vesayetin kurulmas\u0131na imkan veren dayanaklar\u0131 ve bu dayanaklardan yararlanarak tesis edilen uygulamalara g\u00f6z atmakta fayda g\u00f6r\u00fcyoruz. a) DARBELER\u0130N ANAYASAL DAYANAKLARI; Darbeler ve yasaklamalar; Dayana\u011f\u0131n\u0131 yasal mevzuattan alm\u0131\u015f, ideolojik kadrolar taraf\u0131ndan, Kaos ve istikrars\u0131z ortamlarda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani Darbelerin; Birinci dayana\u011f\u0131; ba\u015fta Anayasa olmak \u00fczere yasal mevzuat; \u0130kinci dayana\u011f\u0131; bu yasal mevzuattan da yararlanarak olu\u015fturulan ideolojik kadrolar; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc dayana\u011f\u0131n\u0131; da zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinin sebep oldu\u011fu siyasi istikrars\u0131zl\u0131klar olu\u015fturmaktad\u0131r.. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri; egemenli\u011fi millete veren; kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131; belirleyen maddeleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek; Ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesinin ikinci paragraf\u0131ndaki \u201c\u00e7a\u011fda\u015f medeniyet d\u00fczeyine ula\u015fma..\u201d hedefine bak\u0131p, milletin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 ve devlete tehdit olarak g\u00f6rme e\u011filiminin; \u0130kinci maddesindeki \u201cL\u00c2\u0130KL\u0130K\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak dindar insanlara tehdit g\u00f6z\u00fc ile bakma e\u011filiminin; \u0130nk\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili 174 \u00fcnc\u00fc maddesindeki \u201c\u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyi\u201dne ula\u015fmay\u0131 ve \u201cl\u00e2ik niteli\u011fi\u201d korumay\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan sekiz ink\u0131lap kanunun tehdit alt\u0131nda oldu\u011funa dair ku\u015fkunun; Silahl\u0131 Kuvvetlere e\u011fitim, silah, ara\u00e7 ve gere\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmas\u0131 i\u00e7in \u201cTSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu\u201dna konulmu\u015f bulunan 35 inci maddesindeki \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini koruma ve kollama\u201d g\u00f6revinin, zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinin ve karar\u0131n\u0131n verilmesinin TSK\u2019ne ait oldu\u011funa dair anlay\u0131\u015f\u0131n; \u00f6zellikle 28 \u015eubat ile birlikte ba\u015flat\u0131lan bask\u0131 ve m\u00fcdahalelere yasal dayanak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu Anayasa ve yasa maddelerine anlam ve aktivite kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 da; Devletteki G\u00fcvenlik planlamas\u0131n\u0131n direktifi konumundaki \u201cMilli G\u00fcvenlik Siyaseti Belgesi\u201dndeki, i\u00e7 tehdit b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00f6ncelikli olarak \u0130rtican\u0131n i\u00e7 tehdit olarak belirlenmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz Anayasa ve yasalar ideolojik olarak yorumlan\u0131rsa, darbelere yasal zemin bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. b) 12 EYL\u00dcL DARBES\u0130N\u0130N YASAL DAYANA\u011eI; 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin yasal dayana\u011f\u0131; Milli G\u00fcvenlik Konseyinin radyodan okunan ilk bildirisinde \u015f\u00f6yle duyurulmu\u015ftur. \u201c\u0130\u00e7 Hizmet Kanununun verdi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti'ni kollama ve koruma g\u00f6revini y\u00fcce T\u00fcrk Milleti ad\u0131na emir ve komuta zinciri i\u00e7inde ve emirle yerine getirme karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f ve \u00fclke y\u00f6netimine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle el koymu\u015ftur....\u201d(1)[1] Silahl\u0131 Kuvvetlerin, i\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revleri verildi\u011finde, e\u011fitim ve donat\u0131m bak\u0131m\u0131ndan, haz\u0131r olmas\u0131 amac\u0131yla konulmu\u015f veya bu gerek\u00e7e ile \u0130\u00e7 Hizmet Kanunda yer alm\u0131\u015f bir yetki, Silahl\u0131 Kuvvetlerin emir-komutas\u0131n\u0131 \u00fcstlenenler taraf\u0131ndan darbe g\u00f6revi olarak yorumlanabilmi\u015ftir. c) 28 \u015eUBAT 1997 POST MODERN M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU (MGK) DARBES\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI: (2)[2] 28 \u015eubat, MGK Ba\u015fkan\u0131 ve asker \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir MGK darbesidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu 1961 Anayasas\u0131 ile te\u015fkil ettirilen ve 1982 Anayasas\u0131nda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren, Anayasal bir kurumdur. \u0130sti\u015far\u00ee bir kurul olmas\u0131na ra\u011fmen, te\u015fkilinden itibaren Siyasi iradenin kontrol alt\u0131nda bulundurulmas\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki haliyle, 10 \u00fcyesinden 5 'i askerdir. Kurulda Cumhurba\u015fkan\u0131 Askerlerin yan\u0131nda yer al\u0131nca m\u00fcdahale, (12 Mart, 28 \u015eubat) yani kurulun istekleri kanun yerine ge\u00e7mi\u015f; Cumhurba\u015fkan\u0131 milli irade temsilcilerinin (yani sivillerin) yan\u0131nda yer al\u0131nca askerler, kurulu d\u00fczene isteklerini kabul ettirememi\u015fler ve askerin idareye el koydu\u011fu fiili darbeler olmu\u015ftur.(12 Eyl\u00fcl 1980) MGK Genel Sekreterli\u011fi ve Milli G\u00fcvenlik Kurulu Kanununda 2001 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile \u00fcye say\u0131s\u0131 10 'dan, 14 'e \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olup, bunun sadece 5 'i askerdir. Kararlar\u0131n, salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kurulda, 28 \u015eubat 1997 'de oldu\u011fu gibi askerlerin hakimiyeti olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in benzer kararlar\u0131n al\u0131n\u0131p, TBMM ve H\u00fck\u00fcmete dayat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama askeri, s\u00fcrekli siyasetin i\u00e7inde bulunmak durumunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Siyasetle ilgilenen asker, Devletin iki ba\u015fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesine sebep olmaktad\u0131r. Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. d) 27 N\u0130SAN 2007 \u0130NTERNET B\u0130LD\u0130R\u0130S\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI; 27 Nisan \u0130nternet Muht\u0131ras\u0131 \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, ba\u015fta laiklik olmak \u00fczere, temel de\u011ferlerini a\u015f\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in bitmez t\u00fckenmez bir \u00e7aba i\u00e7inde olan bir k\u0131s\u0131m \u00e7evrelerin, bu gayretlerini son d\u00f6nemde art\u0131rd\u0131klar\u0131 m\u00fc\u015fahede edilmektedir...\u201d c\u00fcmlesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelendi\u011finde, Anayasa'n\u0131n 2. maddesindeki Laiklik ilkesi ve \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun 35. maddesindeki Cumhuriyeti koruma ve kollama g\u00f6revine at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. e) ANAYASAL DAYANAKLA, TASF\u0130YE KURULU HAL\u0130NE GET\u0130R\u0130LEN Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURA; Anayasal bir kurulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 125. maddesi ile kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulan Y\u00fcksek Askeri \u015e\u00fbra, general terfileri ve re'sen emeklilik uygulamalar\u0131 ile ideolojik kadrola\u015fman\u0131n mekanizmas\u0131 olarak i\u015flev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bu yetkinin Anayasa'ya konulmas\u0131ndan sonra, 1637 subay ve astsubay, yarg\u0131 pay-pas edilerek hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hi\u00e7 say\u0131larak, i\u015finden ve mesle\u011finden edilmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile, \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ancak terfiler ile kadrosuzluktan emeklilik i\u015flemleri yine yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlere personel al\u0131m\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M)'nin yap\u0131s\u0131, general terfi ve emekliliklerinin yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 ve yarg\u0131 karar\u0131 olmadan, idari i\u015flemlerle Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kart\u0131lma yetkisi, Silahl\u0131 Kuvvetlerde Milletin de\u011ferlerine ters, darbelerin ikinci dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan, ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7in yeterli yetkileri i\u00e7ermektedir. Darbe d\u00f6nemlerinde, di\u011fer kamu kurumlar\u0131n\u0131 da kontroluna alan Silahl\u0131 Kuvvetler, uygulatt\u0131\u011f\u0131 tasfiyelerle, Kamuda tam bir kadrola\u015fma sa\u011flanmas\u0131n\u0131n lokomotifi olmu\u015ftur. f) Y\u00d6K DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 1990 y\u0131l\u0131nda Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Yasas\u0131na eklenen EK-17. Maddeye g\u00f6re, \u201cy\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131 ile y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda k\u0131l\u0131k ve k\u0131yafet serbesttir\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 1997 y\u0131l\u0131na kadar \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fc nedeniyle bir sorun ya\u015fanmazken, 1995 tarihinde, Anayasal bir Kurum olan, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumuna (Y\u00d6K) ba\u015fkan atanan Kemal G\u00fcr\u00fcz vas\u0131tas\u0131yla b\u00fct\u00fcn \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc k\u0131z \u00f6\u011frencilerin derse ve \u00fcniversitelere giri\u015fleri engellenmi\u015ftir. Kemal G\u00fcr\u00fcz ve Erdo\u011fan Tezi\u00e7 D\u00f6neminde ne h\u00fck\u00fcmet ne meclis Y\u00d6K'\u00fc kontrol edememi\u015ftir. Y\u00d6K y\u00f6netimine getirildi\u011fi 06 Aral\u0131k 1995 tarihinden itibaren Kemal G\u00fcr\u00fcz, 8 y\u0131l s\u00fcreyle, Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Kurumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim ve \u00f6\u011fretiminde, darbe say\u0131labilecek kadrola\u015fmay\u0131 ve tasfiyeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frencilerin \u00fcniversitelerden d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131, yeni kazananlar\u0131n ise kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak b\u00fcy\u00fck bir zulme imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Arkas\u0131ndan ayn\u0131 g\u00f6reve getirilen Erdo\u011fan Tezi\u00e7, icraatlar\u0131yla Kemal G\u00fcr\u00fcz 'den geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kadrola\u015fmada ve Y\u00d6K'\u00fcn hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131nda zamanlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkanlar\u0131ndan geni\u015f destek g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk oyu ile se\u00e7ilecek olmas\u0131, Y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde, milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmamakla birlikte; bu kurumun hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 TBMM'nin eli kolu ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f, devlet aciz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, milletin iradesi a\u00e7\u0131k hukuksuzlu\u011fu engelleyememi\u015ftir. g) YARGI DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 2007 ve 2008 y\u0131l\u0131 y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan engellemelerle, \u00fclke g\u00fcndeminin y\u00f6nlendirildi\u011fi y\u0131llar olarak ge\u00e7mi\u015ftir. 03 MAYIS 2007 YARGI DARBES\u0130: Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcreci ba\u015flay\u0131nca, Ana Muhalefet Partisinin talebi ile a\u00e7\u0131lan\u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi i\u00e7in TBMM'de oturumun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in 2\/3 \u00e7o\u011funluk '367' oy sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan, oylaman\u0131n iptali\u201d davas\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f; 03 May\u0131s 2007 tarihinde verdi\u011fi kararla, TBMM'nin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7mesini engellemi\u015f; \u00fclkeyi belirsiz bir mecraya s\u00fcr\u00fcklemi\u015f; milletvekili genel se\u00e7imlerinin erkene al\u0131nmas\u0131na ve \u00fclkenin \u00fc\u00e7 aydan fazla bir s\u00fcre ile s\u00fcresi dolmu\u015f Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine sebep olmu\u015ftur. Bu karar, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, milletin se\u00e7ip g\u00f6nderdiklerinin iradesine, indirilen bir darbe olarak tarihteki yerini alacakt\u0131r. 05 HAZ\u0130RAN 2008 YARGI DARBES\u0130 \u00dcniversitelerde uygulanan ba\u015f\u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi; parti kapatma davas\u0131n\u0131n da g\u00f6lgesinde b\u0131rak\u0131larak, esastan inceleme yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde, esastan incelenerek, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan 05 Haziran 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Mahkeme, 22 Ekim 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7esinde; Anayasa'n\u0131n 2 nci maddesinde yer alan ve tan\u0131m\u0131 bulunmayan laiklik ilkesini, hukukun yaz\u0131l\u0131 olmayan normlar\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; milletin mukaddesat\u0131n\u0131, 1000 y\u0131la varan k\u00fclt\u00fcr birikimini, \u00f6rf, \u00e2det ve geleneklerini, dinini ve manev\u00ee duyarl\u0131klar\u0131n\u0131 referans alaca\u011f\u0131na; din d\u0131\u015f\u0131 felsefi ak\u0131mlar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00f6\u011fretilerini referans alarak, milli vicdan\u0131 rencide etmi\u015f ve ne t\u00fcr bir ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7inde bulundu\u011funu d\u00fcnyaya ilan etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi kendisini TBMM'nin \u00fczerinde bir konuma koymu\u015f, Anayasay\u0131 d\u00fczenleme yetkisini TBMM'nin elinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Karar\u0131n\u0131 millet \u00f6n\u00fcndeki yasaklar\u0131 kald\u0131rma istikametinde de\u011fil; az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuruntular\u0131n\u0131 giderecek yasaklar\u0131n devam\u0131 istikametinde kullanarak, milletin inan\u00e7 ve iradesine darbe indirmi\u015ftir. 30 TEMMUZ 2008 YARGI DARBES\u0130 oy alm\u0131\u015f bir siyas\u00ee parti aleyhine; milletin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ciddiye almad\u0131\u011f\u0131 sebeplerden ve \u00f6zellikle \u00fcniversitelerde hukuk d\u0131\u015f\u0131 olarak uygulanan \u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek, Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131nca a\u00e7\u0131lan kapatma davas\u0131; kabul edilmi\u015f, iktidar partisi hazine yard\u0131m\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve kapatma tehdidi alt\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin geli\u015ftirilmesi istikametindeki giri\u015fimlerin engellenmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar da, ba\u015fta Silahl\u0131 Kuvvetler olmak \u00fczere Anayasal kurumlar\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc deste\u011fi ile milli iradeye \u00dcst Yarg\u0131 Kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan indirilmi\u015f bir darbe olarak, \u00dclkemizin sosyal ve siyas\u00ee tarihindeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek Yarg\u0131 organlar\u0131na, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumu ve \u00dcniversite Rekt\u00f6rl\u00fcklerine, Silahl\u0131 kuvvetlere ve b\u00fcrokrasinin tepelerindeki g\u00f6revlere atamada, son s\u00f6z ve imza sahibi olan Cumhurba\u015fkanlar\u0131, temsil ettikleri ideolojilere g\u00f6re, Devlet B\u00fcrokrasisindeki ideolojik kadrola\u015fman\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6r\u00fc ve b\u00fcrokratik otoritenin zirvesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri hep krizlere sebep olmu\u015ftur. Milletin manevi de\u011ferleri ile donanm\u0131\u015f ki\u015filerin Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmemesi i\u00e7in TBMM hep bask\u0131 alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011fu d\u00f6nemler, menfi kadrola\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f, bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 da Milletimiz temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum olmak suretiyle \u00e7ekmi\u015ftir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilecek olmas\u0131 milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fman\u0131n yolunu kapatm\u0131\u015f ve 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bu Mahkemenin ve Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun yap\u0131s\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle, kararlar\u0131n\u0131n hukuk \u00e7izgisinde kalmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. h) DARBELERE DAYANAK OLAN \u0130ST\u0130KRARSIZ D\u00d6NEMLER: Yak\u0131n tarihimiz uzun s\u00fcren siyasi istikrars\u0131zl\u0131k d\u00f6nemlerinin arkas\u0131ndan askeri darbe veya m\u00fcdahalelerin geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. 13 Aral\u0131k 1970 tarihinden 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihine kadar, 10 y\u0131l i\u00e7erisinde 12 koalisyon h\u00fck\u00fcmeti i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015ftir. Bunlardan 8 tanesi bir y\u0131ldan k\u0131sa g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda, siyasi ve ekonomik istikrar bozulmu\u015f, anar\u015fi kontrol edilemez hale gelmi\u015f, Millet bunalm\u0131\u015f, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6zlerken kurtar\u0131c\u0131 olarak 12 Eyl\u00fcl 1980 Darbesi gelmi\u015ftir. Yine 23 Haziran 1991 tarihi ile 28 \u015eubat 1997 tarihine kadar 6 y\u0131l i\u00e7erisinde 7 H\u00fck\u00fcmet g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yedi h\u00fck\u00fcmetten 4 '\u00fc alt\u0131 aydan biri de bir y\u0131ldan k\u0131sa i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda da, ekonomik ve siyasi istikrar bozulmu\u015f, arkas\u0131ndan post-modern 28 \u015eubat 1997 Milli G\u00fcvenlik Kurulu Darbesi gelmi\u015ftir. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k, 13 Aral\u0131k 1983 tarihi ile 23 Haziran 1991 tarihleri aras\u0131ndaki 8 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, tek ve ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmet, yine 18 Kas\u0131m 2002 tarihi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 9 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu 4 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasi istikrar\u0131n hakim oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde, \u00fclke sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler siyasi iktidarlar taraf\u0131ndan bulunmu\u015f, Balyoz ve Ergenekon davalar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, yasal dayanak ve ideolojik kadrola\u015fmada bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, hatta fiili darbe planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, darbe ve m\u00fcdahale imkan\u0131 verilmemi\u015ftir. 3. NASIL B\u0130R ANAYASA Yeni Anayasa: Temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumal\u0131, \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamal\u0131, Adaleti temin ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesini tesis etmeli, Milli \u0130radeyi hakim k\u0131lmal\u0131 ve istikrar\u0131 muhafaza etmeli, \u00c7a\u011fda\u015f ve ileri bir y\u00f6netim sistemi olu\u015fturmal\u0131, D\u0131\u015f d\u00fcnya ile yak\u0131n ve devaml\u0131 ileti\u015fim kurma imkan\u0131 vermelidir. ASDER bu genel kabullerin temini i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ilkeleri savunmakta ve Yeni Anayasa'da yer almas\u0131n\u0131 talep etmektedir. a) ANAYASADA RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130 OLMAMALIDIR Anayasa sadece devletle toplum aras\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumun birlikte ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kendi aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme olmal\u0131d\u0131r. Her hangi bir ki\u015finin toplumun geneliyle hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 benzerli\u011fi olmasa da, Anayasal haklar onu bu devletin vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 kabullenmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klara ayn\u0131 mesafede bir devlet \u00e7at\u0131s\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Resmi bir ideoloji dikte etmesi, bir fikri, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyip di\u011ferlerini \u00f6tekile\u015ftirmesi, daha a\u00e7\u0131k ifade ile has\u0131m saymas\u0131; anla\u015fmay\u0131, uyu\u015fmay\u0131, e\u015fitlik ilkesini, adalet duygusunu baltalar; farkl\u0131 olanlar\u0131 tehlikeli, zararl\u0131 ve tehdit olarak g\u00f6r\u00fcr. Farkl\u0131 olanlar\u0131, devletten, kamusal alandan, devlet hizmetlerinden soyutlar. Yak\u0131n tarihimizde, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ve Kemalizm ad\u0131 alt\u0131nda, sek\u00fcler-sol-kavmiyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f resmi ideoloji olarak benimsenmi\u015f; bu ideoloji d\u0131\u015f\u0131ndakiler b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 ak\u0131m mensuplar\u0131 olarak, a\u015f\u0131r\u0131 solcu, \u0131rk\u00e7\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, irticac\u0131, K\u00fcrt\u00e7\u00fc, Ermenici vb. olarak devletin g\u00fcvenlik belgelerinde tasnife tabi tutulmu\u015f; i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kamu g\u00f6revlerinden tasfiye edilmi\u015f, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine hedef olarak g\u00f6sterilmi\u015f, d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 ideolojiler pe\u015finen su\u00e7lu ilan edilmi\u015ftir. Resmi ideolojinin mensubu olmamak, su\u00e7lu say\u0131lmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Resmi ideoloji, \u00f6nce kamu g\u00f6revlilerini b\u00f6lm\u00fc\u015f, benimsemeyenler tasfiye edilmi\u015f; Kamuda ideoloji birli\u011fi sa\u011fland\u0131ktan sonra da toplum b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015fman kamplara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet hi\u00e7 bir ideolojiye taraf olamaz, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin savunucu ve koruyucusudur. Hukuk, adalet, hak, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve i\u00e7 bar\u0131\u015f taraftar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. b) DE\u011e\u0130\u015eMEZ MADDELER BULUNMAMALIDIR De\u011fi\u015fmez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez h\u00fck\u00fcmler bulunmas\u0131, Millete ve gelecek nesillere g\u00fcvensizli\u011fi ifade eder. Ancak darbeci bir zihniyetin koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn mahsul\u00fc olabilir. Anayasa, dayat\u0131lan de\u011fil \u00fczerinde milletin konsens\u00fcs sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma metni olmal\u0131d\u0131r. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 maddesi ile 174. maddesindeki \u0130nk\u0131lap Kanunlar\u0131, de\u011fi\u015ftirilemez maddeler olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk \u00fc\u00e7 maddede belirtilen hususlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi kimsenin akl\u0131na bile gelmeyebilir, b\u00f6yle bir istek de olmayabilir. Ama bu g\u00fcn uygun g\u00f6r\u00fclen bu h\u00fck\u00fcmler yerine, bir zaman sonra toplum yeni ihtiya\u00e7lar duyar ve yeni d\u00fczenlemelerle daha g\u00fczel hedeflere y\u00f6nelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu maddeyi koyanlar da toplumun aras\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bu maddeler g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun hale getirilemeyecek midir? De\u011fi\u015ftirmek isteyenler \u00e7\u0131karsa, istemeyenlerle \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Toplum istedikten sonra her madde ve anayasal kural de\u011fi\u015ftirilebilmelidir. c) LA\u0130KL\u0130K \u0130LKES\u0130 ANAYASADA YER ALMAMALIDIR Laiklik ilkesi; bu ilke anayasas\u0131nda bulunan \u00fc\u00e7 devletten biri olarak, \u00dclkemizin 1924 Anayasas\u0131na 1937 y\u0131l\u0131nda girmi\u015f; bu g\u00fcn 200 'e yak\u0131n \u00fclkeden sadece 21 'inin anayasas\u0131nda bulunan; ama bizdeki uygulamas\u0131 hi\u00e7 bir \u00fclkenin uygulamas\u0131na ve anayasaya koyma amac\u0131na benzemeyen, \u00dclkemizin dindarlar\u0131 ba\u015f\u0131nda Demokles'in k\u0131l\u0131c\u0131 gibi sallanan bir Anayasal kurald\u0131r. Kimine g\u00f6re din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kimine g\u00f6re din ile devlet i\u015flerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmama kural\u0131, kimine g\u00f6re inan\u00e7lar\u0131n d\u0131\u015fa vurulmamas\u0131n\u0131n ad\u0131, kimine g\u00f6re dinsizlik (ladin\u00ee), kimine g\u00f6re de din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta kas\u0131tl\u0131 olarak tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ve \u0130slam\u00ee inanc\u0131 toplum vicdanlar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcp almak amac\u0131yla, Anayasadaki \u201cDini \u0130sl\u00e2m\u201d yerine getirilmi\u015f yabanc\u0131 bir kavramd\u0131r. Yani, Anayasaya girdi\u011fi tarihten itibaren devletin resmi dini olmu\u015ftur. Bu dini (laikli\u011fi) benimsemeyen, inanc\u0131n\u0131 g\u00f6nl\u00fcne bast\u0131ram\u0131yorsa devlette tutunamam\u0131\u015f, vatanda\u015f ise devlet kap\u0131s\u0131na yakla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131, anti demokratik bir kurald\u0131r. Yeni anayasada yer almamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar, devletin korumas\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \u0130nan\u00e7lar anayasa ve yasalarla korunmal\u0131, m\u00fcdahaleler yasalarla engellenmelidir. 'u M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkemizde yeni yap\u0131lacak Anayasan\u0131n Hi\u00e7bir maddesi ve h\u00fckm\u00fc, Kur'an-\u0131 Kerim'in hi\u00e7 bir ayetine ters olmamal\u0131d\u0131r. Bu hususun temini i\u00e7in, Meclis Yeni Anayasa Komisyonunun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan bir heyet de haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r. d) RESM\u0130 D\u0130L T\u00dcRK\u00c7E OLMALI, ANA D\u0130LDE E\u011e\u0130T\u0130M \u0130MKANI SA\u011eLANMALIDI Dil, millet olman\u0131n birle\u015ftirici de\u011ferlerinden biri olmakla beraber, farkl\u0131 etnik gruplar\u0131n da devletin e\u015fit hak sahibi vatanda\u015flar\u0131 olabilmeleri i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dilini kullan\u0131p ya\u015fatma imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Herkese diledi\u011fi dili konu\u015fma ve kullanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etnik gruplar\u0131n dilini konu\u015fma, geli\u015ftirme ve kendi dilinde e\u011fitim yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasa ile koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ama devletin kurumlar\u0131nda ve uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerde resmi dil T\u00fcrk\u00e7e olmal\u0131d\u0131r. e) TEMEL \u0130NSAN HAK VE \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcKLER\u0130 KISITLANMAMALIDIR 1982 Anayasas\u0131, bir taraftan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ifade ederken, akabinde Devletin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 saymaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen negatif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olarak say\u0131lan hayat hakk\u0131, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, mal edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ahlak\u0131 ve neslin korunmas\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. K\u0131s\u0131tlanmamal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere vaki olabilecek tecav\u00fczler yasalarla yasaklanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n sosyal ve ekonomik haklar\u0131ndan olan e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, sa\u011fl\u0131k, meslek edinme, e\u011flenme, dinlenme, seyahat etme, \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015f kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de pozitif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleridir. Bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, sivil toplum ve cemiyet hayat\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilecek haklard\u0131r. Anayasada bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in sivil toplumun \u00f6rg\u00fctlenmesi imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 te\u015fvik edilmelidir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 da k\u0131s\u0131tlamas\u0131z koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n aktif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de siyasi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ifade etmektedir. Bu tasnifte ge\u00e7en se\u00e7me, se\u00e7ilme, parti ve dernek kurma, parti ve derneklere \u00fcye olma haklar\u0131, ki\u015filerin y\u00f6netime kat\u0131lma ve y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olma imkan\u0131 verdi\u011finde, bu hakk\u0131 kullanmas\u0131 te\u015fvik edilmeli ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasa, devlet hizmetlerinin merkezine, insana hizmeti koymal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 ya\u015fat\u0131p koruyup geli\u015ftirmeyi esas almal\u0131, tecav\u00fczlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. f) \u0130DAM CEZASI KONULMALIDIR Ya\u015fama hakk\u0131 ki\u015finin temel hakk\u0131d\u0131r. Bu hakk\u0131 koruma alt\u0131na alabilmek i\u00e7in, tasarlayarak bir hayata kast etmek isteyeni, ger\u00e7ekten cayd\u0131racak bir cezas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130nanc\u0131m\u0131z, cezan\u0131n etkili olmas\u0131, su\u00e7 say\u0131lan fiillerin i\u015flenmesini \u00f6nleyece\u011fi; etkili olmamas\u0131 da ki\u015fileri su\u00e7a te\u015fvik edece\u011fi istikametindedir. Ba\u015fka fiiller i\u00e7in konulmasa da taamm\u00fcden insan \u00f6ld\u00fcren ki\u015filere \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 verilebilmelidir. Bu \u015fekilde masum insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri \u00f6nlenebilecektir. Ancak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015finin ailesi taraf\u0131ndan katilin \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 farkl\u0131 cezalara \u00e7evrilebilmelidir. g) VATANDA\u015eIN ANAYASAL SIFATI OLMAMALIDIR Anayasam\u0131zda, kavmiyet\u00e7ili\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak ve milletimiz aras\u0131nda etnik rekabete sebep olacak terim ve s\u00f6zler bulunmamal\u0131d\u0131r. Anayasam\u0131z, az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n s\u00f6ylemlerine tak\u0131l\u0131p kalmamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131m\u0131za ve etnik kimliklerine e\u015fit mesafede bulunmal\u0131d\u0131r. Kimseye faydas\u0131 olmayacak inatla\u015fma ve etnik \u00fcst\u00fcnl\u00fck yar\u0131\u015f\u0131na sebep olacak ifadelerden sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkese, din ve \u0131rk fark\u0131 g\u00f6zetilmeden T\u00fcrk denir.\u201d YER\u0130NE; Anayasada, \u201c Vatanda\u015fl\u0131k temel bir hakt\u0131r. Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc esaslara uygun olarak bu stat\u00fcy\u00fc kazanan herkes T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Vatanda\u015f\u0131d\u0131r.\u201d ifadesi yer almal\u0131d\u0131r. h) BA\u015eKANLIK S\u0130STEM\u0130 OLMALIDIR Yeni Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z halkoyu ile se\u00e7ilecektir. Halkoyu ile se\u00e7ilmi\u015f ama sorumsuz bir Cumhurba\u015fkan\u0131, Meclis taraf\u0131ndan i\u015f ba\u015f\u0131na getirilmi\u015f ama b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctmeden sorumlu bir ba\u015fbakan, i\u015flerin \u00e7\u0131kmaza girmesi i\u00e7in olabilecek en etkili form\u00fcl olabilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda 'nin \u00fczerinde bir oy ile se\u00e7ilecektir. Ama Ba\u015fbakan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 partinin genellikle halktan % 50 oy alamayabilir. Hele koalisyon zorunlu ise, bu oran daha a\u015fa\u011f\u0131ya inecektir. Hangisi halk\u0131n g\u00fcvenine daha \u00e7ok lay\u0131kt\u0131r meselesi her zaman zihinleri kurcalayan ve kurcalanan bir mesele olacakt\u0131r. Mevcut durum, \u00fclkeyi iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00f6netime g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Di\u011fer taraftan, parlamenter demokraside, yani ba\u015fbakan\u0131n parlamento taraf\u0131nda se\u00e7ilmesi, Meclisin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki denetim rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatmaktad\u0131r. Se\u00e7im sistemimiz de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n partisi \u00fczerindeki otoritesi nedeni ile TBMM, Ba\u015fbakan talimat\u0131 ile kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizmadan \u00f6teye gidememektedir. B\u00f6yle olunca, yani Parlamento H\u00fck\u00fcmetin ve Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6lgesinde kal\u0131nca, ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler ve yarg\u0131, zaman zaman her iki g\u00fcc\u00fc de etkisi alt\u0131na alabilmektedir. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin daha etkili olmas\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun \u015fekilde s\u00fcratli icraat yapma imkan\u0131na sahip olmas\u0131, iki ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, TBMM 'nin y\u00fcr\u00fctmeyi daha etkili bir \u015fekilde denetleme imkan\u0131na sahip olmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fimin daha etkili yap\u0131labilmesi, Ba\u015fkan \u00fcst\u00fcnde vesayetin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; T\u00fcrkiye Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ile y\u00f6netilmelidir. i) Y\u00d6NET\u0130M \u015eEKL\u0130, B\u00d6LGEL\u0130 \u00dcN\u0130TER DEVLET VE \u0130DAR\u0130 \u00d6ZERKL\u0130K \u0130LKELER\u0130NE G\u00d6RE D\u00dcZENLENMEL\u0130D\u0130R Ferdi faaliyetlerin bile k\u00fcresel \u00f6l\u00e7eklere g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, \u00dclke sorunlar\u0131 sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7erisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Devletin b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 da d\u0131\u015f d\u00fcnya ve k\u00fcresel geli\u015fmeler dikkate al\u0131narak yerine getirilmesi gerekir. Her Bakanl\u0131k asli faaliyet alanlar\u0131nda d\u0131\u015f dengeleri d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. E\u011fitim, ekonomi, savunma, ula\u015ft\u0131rma, adalet, ticaret, sanayi, g\u00fcmr\u00fck ve akl\u0131m\u0131za gelen her faaliyet, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyaya hem de \u00fclke sath\u0131na hitap ederek, ulusal g\u00fcvenlik ve refah sa\u011flanabilir. B\u00f6yle olunca, merkezden y\u00f6netim, yani devletin asli b\u00fct\u00fcn faaliyet alanlar\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Bakanl\u0131klar, sevk ve idare prensipleri bak\u0131m\u0131ndan, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 takip edip, zaman\u0131nda uygun politikalar geli\u015ftirmek, hem de \u00fclkenin en \u00fccra k\u00f6\u015fesindeki kendileri ile ilgili faaliyetleri aksaks\u0131z y\u00fcr\u00fctebilmek imkan\u0131na sahip olamazlar. O zaman, merkezin bir k\u0131s\u0131m yetkileri mahalli idarelere terkedilmelidir. Bu yap\u0131l\u0131rken de \u00fcniter yap\u0131 bozulmamal\u0131d\u0131r. Merkezi idare, yasama, yarg\u0131, i\u00e7 g\u00fcvenlik, d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 savunma ve d\u0131\u015f politika ile ilgili yetki ve sorumluluklar\u0131 merkezi y\u00f6netimde tutarak, merkezi y\u00f6netimin dikkatini bu faaliyet alanlar\u0131 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilere tahsis ederse, y\u00fcr\u00fctmeyi de, denetimi i\u00e7in uygun tedbirleri ald\u0131\u011f\u0131 mahalli idareler ile b\u00f6l\u00fc\u015ferek, \u00f6zellikle b\u00fct\u00e7e yapma gelir ve giderinin kontrol\u00fcn\u00fc se\u00e7ilmi\u015f mahalli organ ve makamlarca yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarsa, hem \u00fcniter yap\u0131y\u0131 muhafaza, hem de global \u00f6l\u00e7ekte ve \u00e7a\u011fda\u015f bir y\u00f6netim ile \u00fclkesinin g\u00fcvenli\u011fini ve milletinin refah\u0131n\u0131 daha ekonomik, daha s\u00fcratli ve daha kaliteli olarak sa\u011flayabilir. Her makam kendine ba\u011fl\u0131 en fazla 10 unsuru sevk ve idare edebilir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, B\u00f6lgesel y\u00f6netimler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lgesel y\u00f6netimlere de iller ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yedi co\u011frafi b\u00f6lgenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 B\u00f6lgesel Y\u00f6netimlerin de s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Etnik b\u00f6l\u00fcnme korkusu, etkin y\u00f6netim te\u015fkilatlanmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Adil y\u00f6netim, b\u00f6l\u00fcnmeyi de\u011fil, yeni kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011flar. Korkular\u0131m\u0131z\u0131 atmal\u0131y\u0131z. \u0130dari \u00f6zerklik ve b\u00f6lgesel idarelerin, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici etki yapaca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fc ile bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasada \u00dclkemizin y\u00f6netim bi\u00e7imi; \u00dcniter, B\u00f6lgeli Devlet ilkesine uygun \u0130dari yerinden y\u00f6netim modeli ile; Yasama ve Yarg\u0131 yetkisi merkezi y\u00f6netimde, Y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6lge idarelerine, B\u00f6lge idareleri de kendi y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alt kademedeki mahalli idarelere aktarm\u0131\u015f olarak, Merkezi H\u00fck\u00fcmetin bu yetkilerde artt\u0131rma ve eksiltme yetisi ile b\u00f6lge ve alt mahalli idareleri denetleme yetkisini elinde bulundurdu\u011fu bir sistem olmal\u0131d\u0131r. j) M\u0130LL\u0130 \u0130RADEN\u0130N B\u00dcT\u00dcN DEVLET KURUMLARI \u00dcZER\u0130NDE OTOR\u0130TE KURMASI SA\u011eLANMALIDIR Milli iradenin tecellig\u00e2h\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisidir. Meclis, yani yasama organ\u0131 y\u00fcr\u00fctmeyi denetleyebilmeli; Y\u00fcr\u00fctme Organ\u0131, b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131 \u00fczerinde otorite sa\u011flayabilmeli; Yarg\u0131 da ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmal\u0131, ama yasama ve y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale edememelidir. Millet Vekilleri, mevcut se\u00e7im sistemi i\u00e7erisinde, parti \u00fcst organlar\u0131n\u0131n ve liderin kontrol\u00fcnde oldu\u011fundan yasaman\u0131n y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki etkin denetimi m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. \u0130ki Meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc parlamento demektir. Milletin se\u00e7tiklerinin her kuruma hakim olmas\u0131n\u0131 istiyorsak, Anayasada Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Partiler demokrasinin vaz ge\u00e7ilmez organlar\u0131d\u0131r. Meclis g\u00fcc\u00fcn\u00fc partilerden, partiler de g\u00fcc\u00fcn\u00fc sahip olduklar\u0131 oy potansiyelinden al\u0131rlar. Parlamenter demokraside, Meclisin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmetler, y\u00fcr\u00fctmenin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131na hakim olabilmesi i\u00e7in mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. Koalisyon yapmak mecburiyetinde olan bir oy da\u011f\u0131l\u0131mdan \u00e7\u0131kacak h\u00fck\u00fcmetler, zay\u0131f h\u00fck\u00fcmetlerdir. Devletin Kurumlar\u0131 \u00fczerinde yeterli otorite tesis etmesi zordur. Bu nedenle, temsilde adaletten feragat edilip, y\u00f6netimde istikrar sa\u011flayacak \u015fekilde se\u00e7im barajlar\u0131 y\u00fckseltilmeli, iki Partili, iki meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcr\u00fctmeye ba\u011fl\u0131 Kurumlar, kontrol edilemez \u015fekle girmemeleri i\u00e7in, gerekli kontrol ve denetim imkan\u0131, Anayasa ile h\u00fck\u00fcmetlere verilmelidir. k) S\u0130V\u0130L D\u0130KTAT\u00d6RL\u00dc\u011e\u00dcN YOLU KAPATILMALIDIR Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sitemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve etkin parlamento g\u00fcc\u00fc nedeniyle, sivil ve askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe, darbe ve m\u00fcdahalelere f\u0131rsat vermez. Bu nedenle, Anayasa ile Ba\u015fkanl\u0131k sistemi getirilmelidir. l) S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE YARGI VESAYET\u0130 OLMAMALIDIR Yarg\u0131n\u0131n yasama ve y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131na engel olmak ve Devletin tepesinde \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi; Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 aras\u0131ndaki problemlerde karar merciinin, milletin oylar\u0131 ile gelmi\u015f TBMM 'ne b\u0131rak\u0131lmas\u0131; hem milletin huzur ve g\u00fcveni, hem de \u00fclkenin istikrar\u0131 i\u00e7in zaruri oldu\u011fundan, Anayasa Mahkemesinin, Cumhurba\u015fkan\u0131 dahil y\u00fcr\u00fctme ve yasama organlar\u0131 ile siyasi partilere ait, kararlar\u0131n\u0131n onay mercii, TBMM 'i olmal\u0131d\u0131r. Siyas\u00ee birer makam olan Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanlar\u0131 ile Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n se\u00e7imi de TBMM taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n iddianameleri de TBMM'nin onay\u0131ndan sonra Anayasa Mahkemesine g\u00f6nderilmelidir. Yetkilerin TBMM'de toplanmas\u0131n\u0131n, yarg\u0131 organlar\u0131na siyasetin hakim olaca\u011f\u0131 istikametinde bir endi\u015fe has\u0131l olursa; milletin de\u011ferlerine ters ideolojiler hakim olaca\u011f\u0131na, milletin iradesinin hakim olmas\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek endi\u015feler giderilebilir. m) Y\u00d6K KALMALI, \u00dcN\u0130VERS\u0130TELERDE B\u0130L\u0130MSEL \u00d6ZERKL\u0130K SA\u011eLANMALIDIR. Y\u00f6netim kadrolar\u0131nda ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlerinde bulunan elemanlar\u0131n hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7t\u0131rma ve gerekti\u011finde g\u00f6revden alma yetkisi ile Y\u00d6K Ba\u015fkan\u0131 ve Rekt\u00f6rlerin se\u00e7im, atama ve g\u00f6revden alma yetkisi TBMM 'e verilmelidir. \u00dcniversitelerin bilimsel \u00f6zerkli\u011finin tesisi i\u00e7in ilave tedbirler Anayasa ve ilgili Kanunlar\u0131nda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. n) ASKER S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE VESAYET KURAMAMALIDIR Yeni Anayasa aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n merkezindeki sebep; son 50 y\u0131l\u0131m\u0131za askeri darbelerin ve ba\u015fta siyaset olmak \u00fczere devletin kurumlar\u0131 \u00fczerinde asker vesayetinin kurulmu\u015f olmas\u0131 ile, son iki Anayasan\u0131n darbeci askerler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, birinci b\u00f6l\u00fcmde \u00fczerinde durdu\u011fumuz, darbelerin ve askeri vesayet sisteminin dayanaklar\u0131n\u0131n Anayasam\u0131zdan ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuattan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hususu, yeni anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6nemli bir saik olmal\u0131d\u0131r. Yeni Anayasa, darbelere dayanak yap\u0131lan yasal mevzuat\u0131, ideolojik kadrola\u015fmaya imkan veren yasal mevzuat\u0131 ve istikrar\u0131 bozan yasal mevzuat\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131d\u0131r. Millet bu hususta kararl\u0131d\u0131r. TBMM de ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermelidir. M\u00fcteakip f\u0131kralarda belirtilen prensipler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Anayasa ve yasalarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, y\u00fckselme ve ilerleme yolunda, Devletimizin \u00f6n\u00fcndeki engeller azalaca\u011f\u0131 gibi Silahl\u0131 kuvvetlerimizin de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Bunun i\u00e7in ; 1) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU KALDIRILMALIDIR Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK 'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. Ba\u015fbakan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, askeri ve g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine imkan veren zaten Y\u00fcksek Askeri \u015eura bulunmaktad\u0131r. Ama\u00e7, Silahl\u0131 Kuvvetlerin harbe haz\u0131rl\u0131k durumu ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler ise, bu meseleler zaten Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n g\u00f6revleri i\u00e7indedir. MGK 'nun sivil \u00fcyelerinden olan, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, d\u0131\u015fi\u015fleri, Adalet Bakanlar\u0131 da \u015e\u00fbra \u00dcyelerinin aras\u0131na kat\u0131larak; Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra, MGK 'n\u0131n i\u015flevini yapabilecek hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. MGK \u2019u; Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cDEVLET \u015e\u00dbRASINA\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, \u00fcyeleri TBMM, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00fcr\u00fctme ve Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kurumlar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fmal\u0131, bu kurulda TSK\u2019ni sadece Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 temsil etmelidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin kadrosu tamamen siville\u015ftirilmeli, \u201cDevlet \u015e\u00fbras\u0131 Genel Sekreterli\u011fi\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. 2) GENELKURMAY BA\u015eKANLI\u011eI MSB'LI\u011eINA BA\u011eLANMALI VE TSK YEN\u0130DEN YAPILANDIRILMALIDIR 1982 Anayasas\u0131; Milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda ve Silahl\u0131 Kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131 Bakanlar Kurulunu sorunlu tutmakta; Bakanlar kurulunca teklif edilip Cumhurba\u015fkan\u0131nca atanmas\u0131n\u0131 vaz etti\u011fi Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkilerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini; bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 da Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funu; Silahl\u0131 Kuvvetlerin Komutan\u0131 oldu\u011funu; sava\u015fta ise ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revini Cumhurba\u015fkan\u0131 nam\u0131na yerine getirece\u011fini ifade etmektedir. (Md.117) Darbecilerin se\u00e7erek koydu\u011fu ifadelerle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, sanki \u00f6zerk bir Komutanl\u0131k haline getirilmi\u015f, elinde bulundurdu\u011fu silahl\u0131 g\u00fc\u00e7, sahip oldu\u011fu anayasal ve yasal yetkilerle, Devletin tepesinden alt organlar\u0131na kadar otorite tesis ederek, vesayet\u00e7i bir sistemin olu\u015fmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla darbe ve m\u00fcdahalelere zemin haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Darbe tehdidi alt\u0131nda, \u00e7ok ba\u015fl\u0131 y\u00f6netim, \u00fclkenin geli\u015fip y\u00fckselmesinde engeller \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal ve yasal Kurullara yap\u0131lan m\u00fcdahaleler, siyasi istikrar\u0131n, arkas\u0131ndan ekonomik istikrar\u0131n bozulmas\u0131na, m\u00fcteakiben de anar\u015fi ve kaosun gelmesine, bu durumda fiili askeri m\u00fcdahale ve darbelere sebep olmu\u015ftur. Bu nedenle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 siyasi otoritenin kontrol\u00fcne sokulmal\u0131, te\u015fkilat ba\u011flant\u0131lar\u0131 yeni anayasada yeniden d\u00fczenlenmeli; Silahl\u0131 Kuvvetlerin \u00e7a\u011fda\u015f gerekler ve \u00dclkemizin uluslararas\u0131 etkinli\u011fini artt\u0131racak \u015fekilde yeniden organize edilmelidir. Burada, bar\u0131\u015fta da, sava\u015fta da, TSK 'nin sevk ve idaresinin, se\u00e7ilmi\u015f sivil irade taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde, Ba\u015fkanl\u0131k siteminin ihdas edilmesinin, bu meselenin halline de demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve Kuvvetler aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flayacak yeterlikte k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclerek Milli savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131klar\u0131 da direkt olarak Milli Savunma Bakan\u0131na ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Kara Kuvvetlerinde Ordu Karargahlar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131p, Kolordular direkt Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bar\u0131\u015f zaman\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7in, do\u011fuda, bat\u0131da ve merkezde birer, yurt d\u0131\u015f\u0131 ittifak g\u00f6revleri i\u00e7in de bir kolordu b\u00fct\u00fcn personeli ile profesyonel hale getirilmeli; Topyek\u00fbn sava\u015f i\u00e7in askerlik yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam ettirilmeli; s\u00fcresi e\u011fitim s\u00fcresi kadar olmal\u0131 (6:9 ay), b\u00fct\u00fcn sosyal tesisler (ordu evleri, askeri gazinolar, askeri kamplar, askerlik \u015fubeleri, askeri mahkemeler) siville\u015ftirilerek, ordunun muharip unsurlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. Deniz ve Hava Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131nda; Donanma ve Taktik Hava Kuvvet Karargahlar\u0131 Taktik Komutanl\u0131k ve koordinasyon karargahlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, di\u011fer muharip ve muharebe destek unsurlar\u0131 tamamen profesyonel hale getirilmelidir. Subay, Astsubay ve Uzman personel yeti\u015ftiren okullar bir komutanl\u0131k halinde; \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 ile Topyek\u00fbn Sava\u015fta g\u00f6rev yapacak Seferberlik Tetkik Kurullar\u0131 ve Gayri Nizami Kuvvetler de bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla; elektronik harp ve askeri istihbarat birlikleri de ayr\u0131 bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na direkt olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. 3) T\u00dcRK S\u0130LAHLI KUVVETLER\u0130N\u0130N VAZ\u0130FES\u0130 YEN\u0130DEN \u0130FADE ED\u0130LMEL\u0130D\u0130R. Anayasal bir konu olmamakla beraber, TSK 'ne yasalarla verilen ve yorumlanarak \u00e7\u0131kar\u0131lan g\u00f6revler, \u00dclkeyi badirelere s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Yeni Anayasan\u0131n paralelinde Silahl\u0131 Kuvvetlerimizin vazifesi de yeniden ifade edilmelidir. Mevcut hali ile, \u201cSilahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi, T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d bu madde; Silahl\u0131 kuvvetlerimizin d\u0131\u015f g\u00fcvenlikten ziyade i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelmesine, siyasete m\u00fcdahale etmesine, siyasi iktidarlar\u0131 vesayet alt\u0131na almas\u0131na ve rejim muhaf\u0131z\u0131 gibi g\u00f6rev yapmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Vazife yeniden yaz\u0131l\u0131rken; TSK rejim muhaf\u0131z\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revi TSK'n\u0131n sorumlulu\u011fundan al\u0131nmal\u0131; TSK, Siyasetin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; Tamamen d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir konuma ve g\u00fcce getirilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, gerginlik d\u00f6neminde ve sava\u015f halindeki g\u00f6revleri net olarak ifade edilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, k\u0131talararas\u0131 ve deniza\u015f\u0131r\u0131 mesafelere, ittifaklar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fc\u00e7 g\u00f6ndermeye imkan vermeli; Savunma konsepti de\u011fi\u015ftirilerek, yurt savunmas\u0131 s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden ba\u015flat\u0131lmal\u0131; Ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, parlamento onay\u0131yla, \u00f6zel yeti\u015fmi\u015f unsurlar\u0131n\u0131n i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe tahsis edilebilmesi i\u00e7in de bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 kuvvetlerimizin yeni vazifesi \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun ilgili maddesinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ifade edilmelidir. (a) Milli hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in tespit edilen milli politikalar\u0131 desteklemek, (b) Yurdumuza kar\u015f\u0131, s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden gelebilecek silahl\u0131 tecav\u00fczleri cayd\u0131rmak, (c) Tecav\u00fcz\u00fc, vaki olmadan \u00f6nce s\u0131n\u0131r \u00f6tesinde \u00f6nlemek, (d) Vaki oldu\u011fu halde de yurdumuzu topyek\u00fbn savunma esas\u0131na g\u00f6re savunmak, (e) Kolluk Kuvvetlerinin yeterli olamayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, i\u00e7 g\u00fcvenlikte kullan\u0131lmak \u00fczere, TBMM'nin karar\u0131 ile, kolluk kuvvetlerini uygun unsurlarla takviye etmekle g\u00f6revlendirilmelidir. 4) \u0130\u00c7 G\u00dcVENL\u0130K \u0130\u00c7\u0130\u015eLER\u0130 BAKANLI\u011eINA, DI\u015eA KAR\u015eI SAVUNMA DA MSB'LI\u011eINA VER\u0130LMEL\u0130D\u0130R. \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik ve ter\u00f6rle m\u00fccadele g\u00f6revi TSK 'inden al\u0131n\u0131p \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmelidir. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, g\u00f6rev ve yetkileri bak\u0131m\u0131ndan i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re; Silahl\u0131 kuvvetler personeli ise, sava\u015f hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re e\u011fitilip yeti\u015ftirilmektedirler. Silahl\u0131 Kuvvetlerin i\u00e7 g\u00fcvenlikte yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131, her ne su\u00e7 i\u015flerse i\u015flesin, vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fman alg\u0131s\u0131yla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan, yo\u011fun hak ihlallerine sebep olunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan Silahl\u0131 Kuvvetlerimize, sadece d\u0131\u015fardan gelecek tehditlere kar\u015f\u0131 Yurdu savunma g\u00f6revi verilmelidir. Ter\u00f6rle m\u00fccadelede de, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin d\u0131\u015f odak ve merkezlerinin bertaraf edilmesi g\u00f6revi Silahl\u0131 Kuvvetlerimize verilmelidir. Bu g\u00f6rev i\u00e7in de en uygun birlik \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 5) JANDARMA GENEL KOMUTANLI\u011eININ GENELKURMAY \u0130LE BA\u011eI KOPARILMALIDIR. \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun birinci maddesi, Jandarmay\u0131, TSK 'nin i\u00e7inde g\u00f6stermektedir. 926 Say\u0131l\u0131 TSK Personel Kanununun birinci maddesine g\u00f6re Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesindeki subay ve astsubaylar da \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan TSK mensubu say\u0131lmaktad\u0131rlar. Jandarma subaylar\u0131 Kara Harp Okulunda yeti\u015ftirilmektedir. Jandarma Genel Komutanlar\u0131 Kara Kuvvetlerine mensup Orgeneraller aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilmektedir. Bir \u00fcst r\u00fctbeye terfi edecek Jandarma Generalleri ile general olacak Jandarma Subaylar\u0131n\u0131n durumlar\u0131 \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 YA\u015e 'da belirlenmektedir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n profesyonel personeli d\u0131\u015f\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fc yedek subay, erba\u015f ve erlerinin, yoklama ve askere sevkleri de Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmaktad\u0131r. Ama hizmet bak\u0131m\u0131ndan Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 kolluk kuvvetidir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 personeli, \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan fazla, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 durumdad\u0131r. Bu iki ba\u015fl\u0131l\u0131k, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmektedir. Milli \u0130radenin TSK dahil Anayasal t\u00fcm kurumlara hakim olabilmesi i\u00e7in, en \u00f6nemli tedbir; d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fin TSK'ne, i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fin de \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmesidir. Bu durumda Jandarman\u0131n Genelkurmay ile olan g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n da kesilmesi gerekmektedir. 6) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K S\u0130YASET BELGES\u0130NDEN (MGSB) \u0130\u00c7 TEHD\u0130T DE\u011eERLEND\u0130RMELER\u0130 KALDIRILMALIDIR 1990' l\u0131 y\u0131llardan itibaren haz\u0131rlanan MGSB'lerindeki i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmeleri, Devletin tepesinden taban\u0131na kadar, b\u00f6l\u00fcnmeye ve cephele\u015fmelere sebep olmu\u015ftur. \u0130\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilen e\u011filimler, belgede kalmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, tedbir al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in belgeye konulmaktad\u0131r. Bu belgeler haz\u0131rland\u0131ktan sonra, i\u00e7 tehditler ve bunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler, planlara sokularak, ba\u015fta TSK olmak \u00fczere, Kamu Kurumlar\u0131n\u0131n en u\u00e7 unsurlar\u0131na kadar yay\u0131mlanm\u0131\u015f ve bu kurumlara i\u00e7 tehditle aktif m\u00fccadele g\u00f6revleri verilmi\u015ftir. 28 \u015eubat\u0131 planlayan zihniyet, zaman\u0131n\u0131n MGSB 'de \u0130RT\u0130CA, B\u00d6L\u00dcC\u00dcL\u00dcK VE A\u015eIRI SOL 'u i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterirken, A\u015eIRI SA\u011e ve IRK\u00c7ILI\u011eI tehdit olarak g\u00f6stermemi\u015ftir. B\u00f6ylece, i\u00e7inde irticai ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc (K\u00fcrt\u00e7\u00fc) unsur bar\u0131nd\u0131rmayan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Devletin RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130S\u0130 olarak kabul edilmi\u015ftir. Yani resmi ideoloji (sek\u00fcler, kavmiyet\u00e7i, devlet\u00e7i, \u0131l\u0131ml\u0131 sol yelpaze), TSK ba\u015fta olmak \u00fczere Devletin b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile desteklenirken, tehdit kapsam\u0131na giren ideoloji yani, inan\u00e7 ve etnik kimlik bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bask\u0131 ve ayr\u0131\u015fma \u00f6nce kamu personelinde ba\u015flam\u0131\u015f, tehdit g\u00f6r\u00fclenler tasfiye edilinceye kadar cephele\u015fme olmu\u015f; tasfiye tamamlan\u0131nca da Devlet Kurumlar\u0131nda, Resmi \u0130deoloji kadrola\u015fm\u0131\u015f; sonra da cuntac\u0131 organizasyonlar olu\u015fturarak, toplumun tehdit olarak g\u00f6sterilen ideoloji mensuplar\u0131 ile, hukuk d\u0131\u015f\u0131, gayri me\u015fru m\u00fccadele y\u00f6ntemleri uygulama gayreti i\u00e7ine girilmi\u015f, Milletin Cephelere b\u00f6l\u00fcnmesine sebep olunmu\u015ftur. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde, Resmi ideoloji, TBMM'de de hem kendisine taraftar, hem de tehdit kapsam\u0131nda g\u00f6sterilen siyasi partileri bulmu\u015ftur. \u00d6zellikle, se\u00e7imle iktidara gelme \u00fcmidi olmayan partiler ya resmi ideolojiye sahip devlet kurumlar\u0131na arka \u00e7\u0131kma gayreti i\u00e7ine girmi\u015f, ya da ter\u00f6r\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. MGSB de dindarl\u0131k ve etnik kimlik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterildi\u011fi i\u00e7in; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, hakkaniyetle kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda; \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, etnik kimli\u011fe ve dini hayata sa\u011flanmas\u0131 gereken serbest\u00ee dahi siyasi ayr\u0131\u015fmaya sebep olmu\u015f; sonucunda TBMM resmi ideoloji ve kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u015feklinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devlette kadrola\u015fman\u0131n, Millette kutupla\u015fman\u0131n ve darbelere dayanak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin en \u00f6nemli \u015fart\u0131, MGSB' den i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir fiil ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 kabul ediliyorsa, bu fiilleri i\u015fleyenler tasnif edilip devletin en \u00fcst g\u00fcvenlik belgesinde tehdit olarak g\u00f6sterilmese de, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, failleri tespit ederek yarg\u0131ya teslim etmek durumundad\u0131r. Darbecilik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilmedi\u011fi halde, bu g\u00fcn yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hesap verilebiliyorsa, ceza kanunlar\u0131nda tan\u0131mlanan di\u011fer su\u00e7lar\u0131n failleri de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne getirilebilir. \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in; \u00f6n yarg\u0131 ile, su\u00e7 olmayan fiillerinden dolay\u0131 Milleti kamplara ay\u0131rmaya sebep olacak i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmelerinden vazge\u00e7ilmelidir. 7) Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURANIN YAPISI DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130 VE B\u00dcT\u00dcN KARARLARI YARGIYA A\u00c7IK OLMALIDIR 28 \u015eubat S\u00fcrecinde, ideolojik kadrola\u015fma mekanizmas\u0131 gibi g\u00f6rev yapan Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra (YA\u015e) Anayasal bir kurulu\u015f de\u011fildir. Yetkisini 1612 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131ndaki Kanunla, 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanunundan; sorumsuzlu\u011funu ise Anayasan\u0131n 125. Maddesinden almaktad\u0131r. 1982 Anayasas\u0131na, \u201cYA\u015e Kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fc konulmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konulmas\u0131ndan sonra, \u015e\u00fbrada Generalli\u011fe y\u00fckseltilen albaylar\u0131n ve generallerin terfi i\u015flemleri ile emeklilik i\u015flemleri yarg\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclemez olmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konmadan \u00f6nce; 1953:1971 d\u00f6neminde terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali istemi ile Dan\u0131\u015ftay'da MSB aleyhine bir Tabip Albay, bir Jandarma Albay ve bir T\u00fcmamiral dava a\u00e7m\u0131\u015f ve terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali karar\u0131 verilmi\u015ftir. 1971:1982aras\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay b\u00fcnyesindeki AY\u0130M 'de (AY\u0130M Dan\u0131\u015ftay'a b\u00fcnyesine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131)YA\u015e \u00fcyesi iki orgeneral atama i\u015fleminin iptali istemi ile dava a\u00e7m\u0131\u015f ve atama i\u015flemleri iptal edilmi\u015ftir. Yine bu d\u00f6nemde, terfi ettirilmeyen iki albay ile bir t\u00fcmgeneral, terfi ettirilmeme i\u015flemlerinin iptali ile ilgilia\u00e7t\u0131klar\u0131 davalarda tesis edilen yanl\u0131\u015f i\u015flemler iptal edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 30 senede, y\u00fczlerce terfi ve atama i\u015fleminden sadece dokuzunun dava a\u00e7mas\u0131 ve kazanmas\u0131 YA\u015e Kararlar\u0131n\u0131n yarg\u0131ya a\u00e7\u0131k oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, liyakate daha fazla dikkat etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Dava a\u00e7an albaylardan birisinin, sicil notlar\u0131n\u0131n toplama i\u015fleminin yanl\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 terfi edemedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi, bu i\u015flemlerin yarg\u0131ya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini anlatmaktad\u0131r. 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanununun 50 ve 94. maddelerine 29.07.1983 tarihinde yap\u0131lan bir ekleme ile \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durumlar\u0131 nedeniyle\u201d Silahl\u0131 kuvvetlerde kalmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenlerin, YA\u015e Karar\u0131 ile ay\u0131rma i\u015fleminin yap\u0131labilece\u011fi h\u00fckm\u00fc konularak, bu tarihten sonraki re'sen emeklilik i\u015flemleri de yarg\u0131 denetiminden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 12 Eyl\u00fcl 2010 Tarihinde yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fiklik referandumu ile, Anayasan\u0131n 125. Maddesinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak, \u201cdisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetime a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak general terfi, emeklilik ve atama i\u015flemleri halen yarg\u0131 denetimine kapal\u0131 bulunmaktad\u0131r. Liy\u00e2kat\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in YA\u015e Kararlar\u0131 tamamen yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlerinden cezai yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n gere\u011fi olmayan \u00e7\u0131karma i\u015flemlerinin \u00f6n\u00fc kapanmal\u0131d\u0131r. Genelkurmay\u0131n MSB'l\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131 halinde, YA\u015e, Savunma \u015e\u00fbras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli; kald\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun olan MGK 'nun sivil \u00fcyeleri olan Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri ve adalet Bakanlar\u0131 da Milli Savunma \u015euras\u0131n\u0131n \u00fcyeleri yap\u0131lmal\u0131; askerlerden de, Gnkur. B\u015fk. Kuvvet Komutanlar\u0131 ve g\u00f6rev bak\u0131m\u0131ndan MSB '\u0131na direkt ba\u011fl\u0131 Orgeneral ve Oramiraller Milli Savunma \u015e\u00fbra \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131rlar. 8) ASKER\u0130 Y\u00dcKSEK YARGI KALDIRILMALI, ASKER\u0130 HAK\u0130MLER \u00dcN\u0130FORMASIZ OLMALIDIR Silahl\u0131 Kuvvetlerimizde; yetki, g\u00f6rev ve kurulu\u015flar\u0131 farkl\u0131, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik mahkeme bulunmaktad\u0131r. Bunlar Disiplin Mahkemeleri, Asker\u00ee Mahkemeler ve \u0130dare Mahkemesidir. Disiplin Mahkemeleri: Bu Mahkemeler, Tugay[3] ve \u00fcst\u00fc birlik, karargah ve kurumlarda, \u00f6zel kanunla[4] kurulan, kurulu\u015f kanununda yaz\u0131l\u0131 disiplin su\u00e7lar\u0131 ve askeri kabahatlerden dolay\u0131 yarg\u0131lama yapabilen, hakim olmayan ve mahkemenin nezdinde kuruldu\u011fu komutanl\u0131k taraf\u0131ndan ek g\u00f6revleg\u00f6revlendirilen \u00fc\u00e7 subay[5] \u00fcyeden olu\u015fan mahkemelerdir. Disiplin mahkemeleri, ihtiya\u00e7 duyulan garnizonlarda tugaydan k\u00fc\u00e7\u00fck birliklerde de kurulabilmektedir. Tugay ve e\u015fiti birliklerde kurulan disiplin mahkemeleri, erden y\u00fczba\u015f\u0131ya kadar; T\u00fcmen ve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden yarbaya kadar; Kolordu, orduve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden albaya kadar; Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde kurulan disiplin mahkemesi de erden general ve amirale kadar r\u00fctbe sahiplerini yarg\u0131lamaya yetkilidirler. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda disiplin mahkemesi kurulan komutanl\u0131klarda, kadrolar\u0131nda hakim subay varsa onlar aras\u0131ndan yoksa, hakim olmayan subaylardan, atanm\u0131\u015f bir disiplin subay\u0131 bulunmaktad\u0131r. Asker\u00ee Mahkemeler: Kolordu, Ordu (Deniz ve havada e\u015fiti) , Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131 ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde, \u00f6zel kanunla[i] kurulan;Askeri Ceza Kanununda yaz\u0131l\u0131 su\u00e7lardan yarg\u0131lama yapabilen;ikisi hakim, birisi subay olan \u00fc\u00e7 \u00fcyesi bulunan mahkemelerdir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkilat\u0131ndaki asker\u00ee mahkeme, general ve amiralleri yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ile iki general ve amiralden kurulur. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda asker\u00ee mahkeme kurulan her birlikte, komutanl\u0131\u011f\u0131n refakatinde bir asker\u00ee savc\u0131l\u0131k te\u015fkil\u00e2t\u0131 ve yeteri kadar askeri savc\u0131 ile mahkeme ve savc\u0131l\u0131k i\u00e7in birer kalem te\u015fkil\u00e2t\u0131 bulunur. Komutanl\u0131k kurulu\u015fundaki adl\u00ee m\u00fc\u015favirler de; komutanl\u0131\u011f\u0131n nezdinde kurulan asker\u00ee mahkemelerdeki dava dosyalar\u0131n\u0131, komutanlar\u0131 ad\u0131na inceleyebilirler. Asker\u00ee Yarg\u0131tay; Askeri mahkemeler taraf\u0131ndan verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerinson inceleme mercii olarak g\u00f6rev yapan, \u00f6zel kanun[ii] ile kurulan,Anayasal bir Y\u00fcksek Mahkemedir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fundad\u0131r. Askeri mahkemelerin temyiz makam\u0131d\u0131r. \u00dcyelerinin tamam\u0131 asker\u00ee hakimlerden olu\u015fmaktad\u0131r. B\u00fcnyesinde, Ba\u015fkan, \u0130kinci Ba\u015fkan ve her birinde bir ba\u015fkan ve yedi \u00fcyesi olan d\u00f6rt daire ile bir ba\u015fsavc\u0131l\u0131k \u00fcnitesini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) ; Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) askeri olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile, asker ki\u015fileri ilgilendiren ve askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flem ve eylemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ilk ve son derece mahkemesi olarak yarg\u0131 denetimini yapan, \u00f6zel kanun[iii] ile kurulan, Anayasal bir Y\u00fcksek Yarg\u0131 Kurumudur. Dan\u0131\u015ftay'\u0131n Silahl\u0131 Kuvvetlerdeki muadilidir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kurulu\u015fundad\u0131r. Mahkeme, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131, iki daire, ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Genel sekreterlik, mahkeme kalemleri ve daire m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden olu\u015fmaktad\u0131r. Her dairede, asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir ba\u015fkan, d\u00f6rd\u00fc asker\u00ee hakim ve ikisi kurmay subay olan alt\u0131 \u00fcye bulunmaktad\u0131r. Kararlar \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ve iki kurmay subay \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile al\u0131n\u0131r. Asker\u00ee Hakim \u00fcyeler, AY\u0130M 'in asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fcyeleri taraf\u0131ndan, yarbay r\u00fctbesindeki birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee hakimler aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan: kurmay subay \u00fcyeler de Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca, iki y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f kurmay yarbaylar aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Kurmay subay \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri en fazla d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. 25.10.1963 tarih ve 353 Say\u0131l\u0131 Askeri Mahkemeler Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu. ll 27.06.1972 tarih ve 1600 Say\u0131l\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay Kanunu lll 04. 07.1972 Tarih 1602 Say\u0131l\u0131 Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi Kanunu Askeri Hakimlik; Silahl\u0131 Kuvvetler ad\u0131na asker\u00ee \u00f6\u011frenci olarak hukuk fak\u00fcltelerini okuyanlardan; ayr\u0131ca, \u00fcste\u011fmen ikenGenelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcsaadesi ile veya subay olduktan sonra kendi imkanlar\u0131 ile hukuk tahsili yapanlardan, veyahut dak\u0131tada ba\u015far\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve hukuk fak\u00fcltesi bitirmi\u015f bulunan yedek subaylardan askerlik g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda istemde bulunanlardan Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca tespit olunur. Asker\u00ee hakimler bir y\u0131ll\u0131k adayl\u0131k s\u00fcresinde ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa, \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcrecek hakim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya savc\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirilirler. Bu g\u00f6revde de ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde askeri hakim yap\u0131l\u0131rlar. Adayl\u0131kta ve yard\u0131mc\u0131l\u0131kta ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmayanlar asker\u00ee hakim ve asker\u00ee savc\u0131 olamazlar. Asker\u00ee hakimlerin terfi edebilmeleri; s\u0131ral\u0131 amirlerinden ald\u0131klar\u0131 idar\u00ee siciller ile Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Adalet Tefti\u015f Kurulunun, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireleri ve Daireler Kurulu ileAskeri Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131nverecekleri mesleki sicillerin ortalamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sadece terfi i\u015flemleri de\u011fil, yeni imkanlara yol a\u00e7acak olan birinci s\u0131n\u0131f hakimli\u011fe se\u00e7ilme niteliklerine ula\u015fmak; Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilebilmek; TSK'da mevcut sekiz asker\u00ee hakim generalden (\u015fu an hakim general kadrosunun be\u015fi aktiftir) birisinin kadrosunu doldurabilmek ve Anayasa Mahkemesinin iki asker hakim \u00fcyesinden birisi olabilmek, al\u0131nacak sicillere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani, asker\u00ee hakimler, adaleti temsil ederken, beklentilerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in komutanlar\u0131 ile de iyi ge\u00e7inmek durumundad\u0131rlar. YA\u015e Kararlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda asker\u00ee hakimlerin hakimlik teminat\u0131 da ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktad\u0131r. 28 \u015eubat s\u00fcrecinde on hakim subay mesleklerinden ve Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asker\u00ee Hakimler, hukuk ile askerlik aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f hukuk\u00e7ulard\u0131r. Amirleri taraf\u0131ndan verilen idari sicilleri ile, Askeri Y\u00fcksek idare Mahkemesindeki Subay \u00fcyelerin en fazla d\u00f6rt y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131ktan sonra tekrar mesle\u011fi g\u00f6revine d\u00f6necek olmalar\u0131, hakimlik teminat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcbjektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan da objektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedeleyen bir olgudur. Adaletin tesisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, en zor ko\u015fullarda olan AY\u0130M 'dir. AY\u0130M 'in mutlaka, Askeri Yarg\u0131tay'\u0131n da m\u00fcmk\u00fcn olursa \u00fcniformas\u0131z olarak Dan\u0131\u015ftay ve Yarg\u0131tay'\u0131n b\u00fcnyesine al\u0131nmas\u0131 uygun olur. Askeri Mahkemeler ve Disiplin mahkemeleri muhafaza edilmelidir. Ancak Askeri mahkemeler, yine kadrosunda mahkeme olan birliklerin nezdinde ancak hakimleri \u00fcniformas\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Sicil, terfi, atama ve \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Disiplin mahkemesi \u00fcyeleri, disiplin subaylar\u0131 ve adli m\u00fc\u015favirlerin askeri \u00fcniformal\u0131 hakim olarak kalmas\u0131nda mahzur yoktur. 28 ARALIK 2011 Adnan Tanr\u0131verdi Emekli Tu\u011fgeneral ASDER Onursal B\u015fk. Ve \u00dcsk\u00fcdar \u00dcn. M\u00fctevelli \u00dcyesi [1] TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu,Madde 35 - Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d (10.01.1961) [2] 1961 Anayasas\u0131nda Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.; MADDE 111.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 - 1488 S. Kanun\/md. 1 ) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bakanlar ile Kuvvet Komutanlar\u0131ndan kuruludur. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna tavsiye eder. 1982 Anayasas\u0131nda Milli G\u00fcvenlik Kurulu: MADDE 118. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131, Adalet, Mill\u00ee Savunma, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131ndan kurulur. G\u00fcndemin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re Kurul toplant\u0131lar\u0131na ilgili bakan ve ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nabilir. (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Devletin mill\u00ee g\u00fcvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan tavsiye kararlar\u0131 ve gerekli koordinasyonunun sa\u011flanmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi, toplumun huzur ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 hususunda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca de\u011ferlendirilir. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak Cumhurba\u015fkan\u0131nca d\u00fczenlenir. Cumhurba\u015fkan\u0131 kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Ba\u015fbakan\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin te\u015fkilat\u0131 ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir. [3] Deniz ve Hava Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fidi birliklerde [4] 16.06.1964 tarih ve 477 Say\u0131l\u0131 Disiplin Mahkemeleri Kurulu\u015fu, Yarg\u0131lama Usul\u00fc ve Disiplin Su\u00e7 ve Cezalar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun [5] Astsubay, erba\u015f ve erlerin yarg\u0131lanmas\u0131nda , Disiplin mahkemeleri \u00fcyelerinden birisi astsubayd\u0131r.","og_url":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/","og_site_name":"Assam","article_published_time":"2022-02-16T09:51:00+00:00","og_image":[{"width":600,"height":879,"url":"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Adnan TANRIVERD\u0130","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Adnan TANRIVERD\u0130","Est. reading time":"52 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/","url":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/","name":"ASSAM Constitutional Proposal (2011) - Assam","isPartOf":{"@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg","datePublished":"2022-02-16T09:51:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#\/schema\/person\/839e05370295342acd6bb2a7a05d985e"},"description":"YEN\u0130 ANAYASAMIZ HAYIRLI OLSUN 1. G\u0130R\u0130\u015e TBMM tarihi bir g\u00f6rev \u00fcslenmi\u015ftir. Daha do\u011frusu son genel se\u00e7imlerde Milletimiz bu g\u00f6revi TBMM 'ne vermi\u015ftir. Meclis de Milletimizin her kesiminin kat\u0131l\u0131m\u0131na imk\u00e2n veren bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni Anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, tercih edilen bu y\u00f6ntemi, herkesin ete\u011findeki ta\u015f\u0131 d\u00f6kmesine imk\u00e2n veren, \u00f6nemli bir \u00f6zellik olarak alg\u0131l\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan hukuksuzluklardan bizzat zarar g\u00f6renlerin s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli \u015feyler vard\u0131r. Adaleti Savunanlar Derne\u011fi (ASDER) de son darbe d\u00f6neminin ma\u011fdurlar\u0131 ve siyasi irade \u00fczerinde kurulmu\u015f olan vesayetin mimar\u0131 olan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin \u00e7e\u015fitli kademelerinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f eski mensuplar\u0131 olarak, hem Silahl\u0131 Kuvvetlerin g\u00f6rev ve yetkileri, hem de sistemin geneli hakk\u0131nda s\u00f6yleyecekleri \u00f6nemli tespitleri bulunmaktad\u0131r. 2. NEDEN YEN\u0130 B\u0130R ANAYASA \u00c7\u00fcnk\u00fc yasalarla verilmi\u015f bir k\u0131s\u0131m haklar Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131larak, Anayasal kurulu\u015flar taraf\u0131ndan gasp edilmi\u015ftir. Anayasada, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere, sanki kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil de engellenmesi i\u00e7in yer verilmi\u015f, vaz edilen resmi ideolojiyi payla\u015fmayan inan\u00e7 sahipleri ve etnik gruplar, bask\u0131lar\u0131n ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin hedefi konumuna sokulmu\u015f, bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi olmaktan ziyade, hakim g\u00fc\u00e7lerin egemenli\u011finin devam ettirilmesi i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir. 1982 Anayasas\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131nda bir engel yokmu\u015f gibi gelmekle beraber, inan\u00e7la ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck bir talep, hukuk d\u0131\u015f\u0131 engellerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve Anayasal Kurumlar el birli\u011fi ile bask\u0131 ve yasaklar\u0131 uygulamaya sokmu\u015flar, sonra darbeler, m\u00fcdahaleler, ince ayarlar, engeller, yasaklar, bask\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1982 Anayasas\u0131, genel \u00f6zellikleri ile, devletin y\u00f6netimini millete b\u0131rakmay\u0131p, yasama ve y\u00fcr\u00fctme erklerinin yetkilerini k\u0131s\u0131tlayan, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, millete kar\u015f\u0131 sorumsuz kurumlar\u0131n yetkilerini artt\u0131ran kurallar koyan bir yap\u0131ya sahip olmu\u015ftur. Bu hal her \u015feyden \u00f6nce, uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken devlet organlar\u0131n\u0131n, verilen a\u015f\u0131r\u0131 yetkilerin sorumsuzca kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda, amans\u0131z \u015fekilde \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na sebep olmu\u015ftur. 1982 Anayasas\u0131, iktidar\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir tarafta, milli iradeyi temsil eden yasama ve y\u00fcr\u00fctme; di\u011fer tarafta devletin g\u00fc\u00e7leri ellerine teslim edilen kurumlar. Bu kurumlar \u00f6yle yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f ki; istedikleri zaman, milletin se\u00e7tiklerinin elini kolunu ba\u011flayabilmi\u015ftir. Yani bir gemide iki kaptan, biri d\u00fcmeni sa\u011fa, di\u011feri sola k\u0131rm\u0131\u015f. Gemi ikisinin istedi\u011fi y\u00f6ne de gitmemi\u015f, zaman zaman kayaya bindirme riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r.. Silahl\u0131 Kuvvetler, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00d6K ve di\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z anayasal kurumlar ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde, Anayasa'dan ald\u0131\u011f\u0131 yetki ile, Milletin de\u011ferlerine ters ideolojik kadrola\u015fmalar\u0131 olu\u015fturmu\u015f, ideolojisini payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 siyasi iktidarlar\u0131 aciz ve \u00e7al\u0131\u015famaz hale getirmi\u015f, siyasi istikrar\u0131 bozmu\u015f, onu se\u00e7en milli iradeyi yok h\u00fckm\u00fcne getirmi\u015f, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ayaklar alt\u0131na alm\u0131\u015f ve Devleti telafisi imkans\u0131z zararlara u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Temsilde adalet ilkesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile, g\u00fc\u00e7s\u00fcz koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerine teslim edilen \u00fclke y\u00f6netiminde zafiyetler olu\u015fmu\u015f ve olu\u015fan istikrars\u0131z ortamlar darbe ve m\u00fcdahalelerin davet\u00e7isi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak, uygulanan g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi h\u00fck\u00fcmet ilkesi, bir taraftan mahalli ihtiya\u00e7lar\u0131 etkili bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lama imkan\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlarken di\u011fer taraftan, k\u00fc\u00e7\u00fclen b\u00f6lge ve d\u00fcnyada, \u00dclkenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde ve zaman\u0131nda korunup takip edilmesini zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgeli y\u00f6netim sistemleri, dar zihniyetler taraf\u0131ndan, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 bozacak bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden reddedilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir d\u00fcnyada, \u00dclkemizin zenginli\u011fi say\u0131lmas\u0131 gereken etnik varl\u0131klar\u0131n ve farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n talepleri, merkeziyet\u00e7i anlay\u0131\u015f ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu taleplerin bask\u0131c\u0131 uygulamalarla ve modas\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015f s\u00f6ylem ve y\u00f6ntemlerle kar\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n esas \u00fcniter yap\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi, mevcut anayasal mevzuat nedeni ile, kavranamaz duruma gelmi\u015ftir. Nas\u0131l bir anayasa konusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n yak\u0131n tarihimizde, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ve siyasi iktidarlar \u00fczerindeki vesayetin kurulmas\u0131na imkan veren dayanaklar\u0131 ve bu dayanaklardan yararlanarak tesis edilen uygulamalara g\u00f6z atmakta fayda g\u00f6r\u00fcyoruz. a) DARBELER\u0130N ANAYASAL DAYANAKLARI; Darbeler ve yasaklamalar; Dayana\u011f\u0131n\u0131 yasal mevzuattan alm\u0131\u015f, ideolojik kadrolar taraf\u0131ndan, Kaos ve istikrars\u0131z ortamlarda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani Darbelerin; Birinci dayana\u011f\u0131; ba\u015fta Anayasa olmak \u00fczere yasal mevzuat; \u0130kinci dayana\u011f\u0131; bu yasal mevzuattan da yararlanarak olu\u015fturulan ideolojik kadrolar; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc dayana\u011f\u0131n\u0131; da zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinin sebep oldu\u011fu siyasi istikrars\u0131zl\u0131klar olu\u015fturmaktad\u0131r.. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri; egemenli\u011fi millete veren; kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131; belirleyen maddeleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek; Ba\u015flang\u0131\u00e7 maddesinin ikinci paragraf\u0131ndaki \u201c\u00e7a\u011fda\u015f medeniyet d\u00fczeyine ula\u015fma..\u201d hedefine bak\u0131p, milletin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 ve devlete tehdit olarak g\u00f6rme e\u011filiminin; \u0130kinci maddesindeki \u201cL\u00c2\u0130KL\u0130K\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak dindar insanlara tehdit g\u00f6z\u00fc ile bakma e\u011filiminin; \u0130nk\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili 174 \u00fcnc\u00fc maddesindeki \u201c\u00c7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k d\u00fczeyi\u201dne ula\u015fmay\u0131 ve \u201cl\u00e2ik niteli\u011fi\u201d korumay\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan sekiz ink\u0131lap kanunun tehdit alt\u0131nda oldu\u011funa dair ku\u015fkunun; Silahl\u0131 Kuvvetlere e\u011fitim, silah, ara\u00e7 ve gere\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmas\u0131 i\u00e7in \u201cTSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu\u201dna konulmu\u015f bulunan 35 inci maddesindeki \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini koruma ve kollama\u201d g\u00f6revinin, zaman\u0131n\u0131n belirlenmesinin ve karar\u0131n\u0131n verilmesinin TSK\u2019ne ait oldu\u011funa dair anlay\u0131\u015f\u0131n; \u00f6zellikle 28 \u015eubat ile birlikte ba\u015flat\u0131lan bask\u0131 ve m\u00fcdahalelere yasal dayanak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu Anayasa ve yasa maddelerine anlam ve aktivite kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 da; Devletteki G\u00fcvenlik planlamas\u0131n\u0131n direktifi konumundaki \u201cMilli G\u00fcvenlik Siyaseti Belgesi\u201dndeki, i\u00e7 tehdit b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, \u00f6ncelikli olarak \u0130rtican\u0131n i\u00e7 tehdit olarak belirlenmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz Anayasa ve yasalar ideolojik olarak yorumlan\u0131rsa, darbelere yasal zemin bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. b) 12 EYL\u00dcL DARBES\u0130N\u0130N YASAL DAYANA\u011eI; 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesinin yasal dayana\u011f\u0131; Milli G\u00fcvenlik Konseyinin radyodan okunan ilk bildirisinde \u015f\u00f6yle duyurulmu\u015ftur. \u201c\u0130\u00e7 Hizmet Kanununun verdi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti'ni kollama ve koruma g\u00f6revini y\u00fcce T\u00fcrk Milleti ad\u0131na emir ve komuta zinciri i\u00e7inde ve emirle yerine getirme karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f ve \u00fclke y\u00f6netimine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle el koymu\u015ftur....\u201d(1)[1] Silahl\u0131 Kuvvetlerin, i\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revleri verildi\u011finde, e\u011fitim ve donat\u0131m bak\u0131m\u0131ndan, haz\u0131r olmas\u0131 amac\u0131yla konulmu\u015f veya bu gerek\u00e7e ile \u0130\u00e7 Hizmet Kanunda yer alm\u0131\u015f bir yetki, Silahl\u0131 Kuvvetlerin emir-komutas\u0131n\u0131 \u00fcstlenenler taraf\u0131ndan darbe g\u00f6revi olarak yorumlanabilmi\u015ftir. c) 28 \u015eUBAT 1997 POST MODERN M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU (MGK) DARBES\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI: (2)[2] 28 \u015eubat, MGK Ba\u015fkan\u0131 ve asker \u00fcyeleri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir MGK darbesidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu 1961 Anayasas\u0131 ile te\u015fkil ettirilen ve 1982 Anayasas\u0131nda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren, Anayasal bir kurumdur. \u0130sti\u015far\u00ee bir kurul olmas\u0131na ra\u011fmen, te\u015fkilinden itibaren Siyasi iradenin kontrol alt\u0131nda bulundurulmas\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki haliyle, 10 \u00fcyesinden 5 'i askerdir. Kurulda Cumhurba\u015fkan\u0131 Askerlerin yan\u0131nda yer al\u0131nca m\u00fcdahale, (12 Mart, 28 \u015eubat) yani kurulun istekleri kanun yerine ge\u00e7mi\u015f; Cumhurba\u015fkan\u0131 milli irade temsilcilerinin (yani sivillerin) yan\u0131nda yer al\u0131nca askerler, kurulu d\u00fczene isteklerini kabul ettirememi\u015fler ve askerin idareye el koydu\u011fu fiili darbeler olmu\u015ftur.(12 Eyl\u00fcl 1980) MGK Genel Sekreterli\u011fi ve Milli G\u00fcvenlik Kurulu Kanununda 2001 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile \u00fcye say\u0131s\u0131 10 'dan, 14 'e \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olup, bunun sadece 5 'i askerdir. Kararlar\u0131n, salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kurulda, 28 \u015eubat 1997 'de oldu\u011fu gibi askerlerin hakimiyeti olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in benzer kararlar\u0131n al\u0131n\u0131p, TBMM ve H\u00fck\u00fcmete dayat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama askeri, s\u00fcrekli siyasetin i\u00e7inde bulunmak durumunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Siyasetle ilgilenen asker, Devletin iki ba\u015fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesine sebep olmaktad\u0131r. Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. d) 27 N\u0130SAN 2007 \u0130NTERNET B\u0130LD\u0130R\u0130S\u0130N\u0130N ANAYASAL DAYANA\u011eI; 27 Nisan \u0130nternet Muht\u0131ras\u0131 \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, ba\u015fta laiklik olmak \u00fczere, temel de\u011ferlerini a\u015f\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in bitmez t\u00fckenmez bir \u00e7aba i\u00e7inde olan bir k\u0131s\u0131m \u00e7evrelerin, bu gayretlerini son d\u00f6nemde art\u0131rd\u0131klar\u0131 m\u00fc\u015fahede edilmektedir...\u201d c\u00fcmlesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelendi\u011finde, Anayasa'n\u0131n 2. maddesindeki Laiklik ilkesi ve \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun 35. maddesindeki Cumhuriyeti koruma ve kollama g\u00f6revine at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. e) ANAYASAL DAYANAKLA, TASF\u0130YE KURULU HAL\u0130NE GET\u0130R\u0130LEN Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURA; Anayasal bir kurulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 125. maddesi ile kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulan Y\u00fcksek Askeri \u015e\u00fbra, general terfileri ve re'sen emeklilik uygulamalar\u0131 ile ideolojik kadrola\u015fman\u0131n mekanizmas\u0131 olarak i\u015flev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bu yetkinin Anayasa'ya konulmas\u0131ndan sonra, 1637 subay ve astsubay, yarg\u0131 pay-pas edilerek hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemlerle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hi\u00e7 say\u0131larak, i\u015finden ve mesle\u011finden edilmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile, \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ancak terfiler ile kadrosuzluktan emeklilik i\u015flemleri yine yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlere personel al\u0131m\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M)'nin yap\u0131s\u0131, general terfi ve emekliliklerinin yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 ve yarg\u0131 karar\u0131 olmadan, idari i\u015flemlerle Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kart\u0131lma yetkisi, Silahl\u0131 Kuvvetlerde Milletin de\u011ferlerine ters, darbelerin ikinci dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan, ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7in yeterli yetkileri i\u00e7ermektedir. Darbe d\u00f6nemlerinde, di\u011fer kamu kurumlar\u0131n\u0131 da kontroluna alan Silahl\u0131 Kuvvetler, uygulatt\u0131\u011f\u0131 tasfiyelerle, Kamuda tam bir kadrola\u015fma sa\u011flanmas\u0131n\u0131n lokomotifi olmu\u015ftur. f) Y\u00d6K DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 1990 y\u0131l\u0131nda Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Yasas\u0131na eklenen EK-17. Maddeye g\u00f6re, \u201cy\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131 ile y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda k\u0131l\u0131k ve k\u0131yafet serbesttir\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince, 1997 y\u0131l\u0131na kadar \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fc nedeniyle bir sorun ya\u015fanmazken, 1995 tarihinde, Anayasal bir Kurum olan, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumuna (Y\u00d6K) ba\u015fkan atanan Kemal G\u00fcr\u00fcz vas\u0131tas\u0131yla b\u00fct\u00fcn \u00fcniversitelerde ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc k\u0131z \u00f6\u011frencilerin derse ve \u00fcniversitelere giri\u015fleri engellenmi\u015ftir. Kemal G\u00fcr\u00fcz ve Erdo\u011fan Tezi\u00e7 D\u00f6neminde ne h\u00fck\u00fcmet ne meclis Y\u00d6K'\u00fc kontrol edememi\u015ftir. Y\u00d6K y\u00f6netimine getirildi\u011fi 06 Aral\u0131k 1995 tarihinden itibaren Kemal G\u00fcr\u00fcz, 8 y\u0131l s\u00fcreyle, Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Kurumlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim ve \u00f6\u011fretiminde, darbe say\u0131labilecek kadrola\u015fmay\u0131 ve tasfiyeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frencilerin \u00fcniversitelerden d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131, yeni kazananlar\u0131n ise kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak b\u00fcy\u00fck bir zulme imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Arkas\u0131ndan ayn\u0131 g\u00f6reve getirilen Erdo\u011fan Tezi\u00e7, icraatlar\u0131yla Kemal G\u00fcr\u00fcz 'den geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kadrola\u015fmada ve Y\u00d6K'\u00fcn hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131nda zamanlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkanlar\u0131ndan geni\u015f destek g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk oyu ile se\u00e7ilecek olmas\u0131, Y\u00fcksek \u00f6\u011fretimde, milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmamakla birlikte; bu kurumun hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 TBMM'nin eli kolu ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f, devlet aciz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, milletin iradesi a\u00e7\u0131k hukuksuzlu\u011fu engelleyememi\u015ftir. g) YARGI DARBELER\u0130 VE ANAYASAL DAYANA\u011eI; 2007 ve 2008 y\u0131l\u0131 y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan engellemelerle, \u00fclke g\u00fcndeminin y\u00f6nlendirildi\u011fi y\u0131llar olarak ge\u00e7mi\u015ftir. 03 MAYIS 2007 YARGI DARBES\u0130: Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7im s\u00fcreci ba\u015flay\u0131nca, Ana Muhalefet Partisinin talebi ile a\u00e7\u0131lan\u201cCumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi i\u00e7in TBMM'de oturumun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in 2\/3 \u00e7o\u011funluk '367' oy sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan, oylaman\u0131n iptali\u201d davas\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f; 03 May\u0131s 2007 tarihinde verdi\u011fi kararla, TBMM'nin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7mesini engellemi\u015f; \u00fclkeyi belirsiz bir mecraya s\u00fcr\u00fcklemi\u015f; milletvekili genel se\u00e7imlerinin erkene al\u0131nmas\u0131na ve \u00fclkenin \u00fc\u00e7 aydan fazla bir s\u00fcre ile s\u00fcresi dolmu\u015f Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmesine sebep olmu\u015ftur. Bu karar, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, milletin se\u00e7ip g\u00f6nderdiklerinin iradesine, indirilen bir darbe olarak tarihteki yerini alacakt\u0131r. 05 HAZ\u0130RAN 2008 YARGI DARBES\u0130 \u00dcniversitelerde uygulanan ba\u015f\u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi; parti kapatma davas\u0131n\u0131n da g\u00f6lgesinde b\u0131rak\u0131larak, esastan inceleme yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131 halde, esastan incelenerek, Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan 05 Haziran 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Mahkeme, 22 Ekim 2008 tarihinde a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7esinde; Anayasa'n\u0131n 2 nci maddesinde yer alan ve tan\u0131m\u0131 bulunmayan laiklik ilkesini, hukukun yaz\u0131l\u0131 olmayan normlar\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; milletin mukaddesat\u0131n\u0131, 1000 y\u0131la varan k\u00fclt\u00fcr birikimini, \u00f6rf, \u00e2det ve geleneklerini, dinini ve manev\u00ee duyarl\u0131klar\u0131n\u0131 referans alaca\u011f\u0131na; din d\u0131\u015f\u0131 felsefi ak\u0131mlar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00f6\u011fretilerini referans alarak, milli vicdan\u0131 rencide etmi\u015f ve ne t\u00fcr bir ideolojik kadrola\u015fma i\u00e7inde bulundu\u011funu d\u00fcnyaya ilan etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi kendisini TBMM'nin \u00fczerinde bir konuma koymu\u015f, Anayasay\u0131 d\u00fczenleme yetkisini TBMM'nin elinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Karar\u0131n\u0131 millet \u00f6n\u00fcndeki yasaklar\u0131 kald\u0131rma istikametinde de\u011fil; az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kuruntular\u0131n\u0131 giderecek yasaklar\u0131n devam\u0131 istikametinde kullanarak, milletin inan\u00e7 ve iradesine darbe indirmi\u015ftir. 30 TEMMUZ 2008 YARGI DARBES\u0130 oy alm\u0131\u015f bir siyas\u00ee parti aleyhine; milletin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ciddiye almad\u0131\u011f\u0131 sebeplerden ve \u00f6zellikle \u00fcniversitelerde hukuk d\u0131\u015f\u0131 olarak uygulanan \u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek, Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131nca a\u00e7\u0131lan kapatma davas\u0131; kabul edilmi\u015f, iktidar partisi hazine yard\u0131m\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesi ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve kapatma tehdidi alt\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin geli\u015ftirilmesi istikametindeki giri\u015fimlerin engellenmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar da, ba\u015fta Silahl\u0131 Kuvvetler olmak \u00fczere Anayasal kurumlar\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc deste\u011fi ile milli iradeye \u00dcst Yarg\u0131 Kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan indirilmi\u015f bir darbe olarak, \u00dclkemizin sosyal ve siyas\u00ee tarihindeki yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek Yarg\u0131 organlar\u0131na, Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kurumu ve \u00dcniversite Rekt\u00f6rl\u00fcklerine, Silahl\u0131 kuvvetlere ve b\u00fcrokrasinin tepelerindeki g\u00f6revlere atamada, son s\u00f6z ve imza sahibi olan Cumhurba\u015fkanlar\u0131, temsil ettikleri ideolojilere g\u00f6re, Devlet B\u00fcrokrasisindeki ideolojik kadrola\u015fman\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6r\u00fc ve b\u00fcrokratik otoritenin zirvesi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imleri hep krizlere sebep olmu\u015ftur. Milletin manevi de\u011ferleri ile donanm\u0131\u015f ki\u015filerin Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmemesi i\u00e7in TBMM hep bask\u0131 alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olundu\u011fu d\u00f6nemler, menfi kadrola\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f, bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 da Milletimiz temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum olmak suretiyle \u00e7ekmi\u015ftir. Yeni Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilecek olmas\u0131 milletin de\u011ferlerine ters kadrola\u015fman\u0131n yolunu kapatm\u0131\u015f ve 12 Eyl\u00fcl 2010 Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bu Mahkemenin ve Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun yap\u0131s\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle, kararlar\u0131n\u0131n hukuk \u00e7izgisinde kalmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. h) DARBELERE DAYANAK OLAN \u0130ST\u0130KRARSIZ D\u00d6NEMLER: Yak\u0131n tarihimiz uzun s\u00fcren siyasi istikrars\u0131zl\u0131k d\u00f6nemlerinin arkas\u0131ndan askeri darbe veya m\u00fcdahalelerin geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. 13 Aral\u0131k 1970 tarihinden 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihine kadar, 10 y\u0131l i\u00e7erisinde 12 koalisyon h\u00fck\u00fcmeti i\u015f ba\u015f\u0131na gelmi\u015ftir. Bunlardan 8 tanesi bir y\u0131ldan k\u0131sa g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda, siyasi ve ekonomik istikrar bozulmu\u015f, anar\u015fi kontrol edilemez hale gelmi\u015f, Millet bunalm\u0131\u015f, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6zlerken kurtar\u0131c\u0131 olarak 12 Eyl\u00fcl 1980 Darbesi gelmi\u015ftir. Yine 23 Haziran 1991 tarihi ile 28 \u015eubat 1997 tarihine kadar 6 y\u0131l i\u00e7erisinde 7 H\u00fck\u00fcmet g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yedi h\u00fck\u00fcmetten 4 '\u00fc alt\u0131 aydan biri de bir y\u0131ldan k\u0131sa i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f koalisyon h\u00fck\u00fcmetleri s\u0131ras\u0131nda da, ekonomik ve siyasi istikrar bozulmu\u015f, arkas\u0131ndan post-modern 28 \u015eubat 1997 Milli G\u00fcvenlik Kurulu Darbesi gelmi\u015ftir. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k, 13 Aral\u0131k 1983 tarihi ile 23 Haziran 1991 tarihleri aras\u0131ndaki 8 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede, tek ve ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmet, yine 18 Kas\u0131m 2002 tarihi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 9 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ayn\u0131 partinin kurdu\u011fu 4 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasi istikrar\u0131n hakim oldu\u011fu bu d\u00f6nemlerde, \u00fclke sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler siyasi iktidarlar taraf\u0131ndan bulunmu\u015f, Balyoz ve Ergenekon davalar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, yasal dayanak ve ideolojik kadrola\u015fmada bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, hatta fiili darbe planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, darbe ve m\u00fcdahale imkan\u0131 verilmemi\u015ftir. 3. NASIL B\u0130R ANAYASA Yeni Anayasa: Temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumal\u0131, \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamal\u0131, Adaleti temin ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesini tesis etmeli, Milli \u0130radeyi hakim k\u0131lmal\u0131 ve istikrar\u0131 muhafaza etmeli, \u00c7a\u011fda\u015f ve ileri bir y\u00f6netim sistemi olu\u015fturmal\u0131, D\u0131\u015f d\u00fcnya ile yak\u0131n ve devaml\u0131 ileti\u015fim kurma imkan\u0131 vermelidir. ASDER bu genel kabullerin temini i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ilkeleri savunmakta ve Yeni Anayasa'da yer almas\u0131n\u0131 talep etmektedir. a) ANAYASADA RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130 OLMAMALIDIR Anayasa sadece devletle toplum aras\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumun birlikte ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kendi aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme olmal\u0131d\u0131r. Her hangi bir ki\u015finin toplumun geneliyle hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 benzerli\u011fi olmasa da, Anayasal haklar onu bu devletin vatanda\u015f\u0131 olmay\u0131 kabullenmesini sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klara ayn\u0131 mesafede bir devlet \u00e7at\u0131s\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Resmi bir ideoloji dikte etmesi, bir fikri, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi benimseyip di\u011ferlerini \u00f6tekile\u015ftirmesi, daha a\u00e7\u0131k ifade ile has\u0131m saymas\u0131; anla\u015fmay\u0131, uyu\u015fmay\u0131, e\u015fitlik ilkesini, adalet duygusunu baltalar; farkl\u0131 olanlar\u0131 tehlikeli, zararl\u0131 ve tehdit olarak g\u00f6r\u00fcr. Farkl\u0131 olanlar\u0131, devletten, kamusal alandan, devlet hizmetlerinden soyutlar. Yak\u0131n tarihimizde, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ve Kemalizm ad\u0131 alt\u0131nda, sek\u00fcler-sol-kavmiyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f resmi ideoloji olarak benimsenmi\u015f; bu ideoloji d\u0131\u015f\u0131ndakiler b\u00f6l\u00fcc\u00fc ve y\u0131k\u0131c\u0131 ak\u0131m mensuplar\u0131 olarak, a\u015f\u0131r\u0131 solcu, \u0131rk\u00e7\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, irticac\u0131, K\u00fcrt\u00e7\u00fc, Ermenici vb. olarak devletin g\u00fcvenlik belgelerinde tasnife tabi tutulmu\u015f; i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kamu g\u00f6revlerinden tasfiye edilmi\u015f, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine hedef olarak g\u00f6sterilmi\u015f, d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 ideolojiler pe\u015finen su\u00e7lu ilan edilmi\u015ftir. Resmi ideolojinin mensubu olmamak, su\u00e7lu say\u0131lmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Resmi ideoloji, \u00f6nce kamu g\u00f6revlilerini b\u00f6lm\u00fc\u015f, benimsemeyenler tasfiye edilmi\u015f; Kamuda ideoloji birli\u011fi sa\u011fland\u0131ktan sonra da toplum b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015fman kamplara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet hi\u00e7 bir ideolojiye taraf olamaz, temel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin savunucu ve koruyucusudur. Hukuk, adalet, hak, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve i\u00e7 bar\u0131\u015f taraftar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. b) DE\u011e\u0130\u015eMEZ MADDELER BULUNMAMALIDIR De\u011fi\u015fmez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez h\u00fck\u00fcmler bulunmas\u0131, Millete ve gelecek nesillere g\u00fcvensizli\u011fi ifade eder. Ancak darbeci bir zihniyetin koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn mahsul\u00fc olabilir. Anayasa, dayat\u0131lan de\u011fil \u00fczerinde milletin konsens\u00fcs sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma metni olmal\u0131d\u0131r. 1982 Anayasas\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 maddesi ile 174. maddesindeki \u0130nk\u0131lap Kanunlar\u0131, de\u011fi\u015ftirilemez maddeler olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk \u00fc\u00e7 maddede belirtilen hususlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi kimsenin akl\u0131na bile gelmeyebilir, b\u00f6yle bir istek de olmayabilir. Ama bu g\u00fcn uygun g\u00f6r\u00fclen bu h\u00fck\u00fcmler yerine, bir zaman sonra toplum yeni ihtiya\u00e7lar duyar ve yeni d\u00fczenlemelerle daha g\u00fczel hedeflere y\u00f6nelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu maddeyi koyanlar da toplumun aras\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bu maddeler g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun hale getirilemeyecek midir? De\u011fi\u015ftirmek isteyenler \u00e7\u0131karsa, istemeyenlerle \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Toplum istedikten sonra her madde ve anayasal kural de\u011fi\u015ftirilebilmelidir. c) LA\u0130KL\u0130K \u0130LKES\u0130 ANAYASADA YER ALMAMALIDIR Laiklik ilkesi; bu ilke anayasas\u0131nda bulunan \u00fc\u00e7 devletten biri olarak, \u00dclkemizin 1924 Anayasas\u0131na 1937 y\u0131l\u0131nda girmi\u015f; bu g\u00fcn 200 'e yak\u0131n \u00fclkeden sadece 21 'inin anayasas\u0131nda bulunan; ama bizdeki uygulamas\u0131 hi\u00e7 bir \u00fclkenin uygulamas\u0131na ve anayasaya koyma amac\u0131na benzemeyen, \u00dclkemizin dindarlar\u0131 ba\u015f\u0131nda Demokles'in k\u0131l\u0131c\u0131 gibi sallanan bir Anayasal kurald\u0131r. Kimine g\u00f6re din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kimine g\u00f6re din ile devlet i\u015flerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmama kural\u0131, kimine g\u00f6re inan\u00e7lar\u0131n d\u0131\u015fa vurulmamas\u0131n\u0131n ad\u0131, kimine g\u00f6re dinsizlik (ladin\u00ee), kimine g\u00f6re de din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta kas\u0131tl\u0131 olarak tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ve \u0130slam\u00ee inanc\u0131 toplum vicdanlar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcp almak amac\u0131yla, Anayasadaki \u201cDini \u0130sl\u00e2m\u201d yerine getirilmi\u015f yabanc\u0131 bir kavramd\u0131r. Yani, Anayasaya girdi\u011fi tarihten itibaren devletin resmi dini olmu\u015ftur. Bu dini (laikli\u011fi) benimsemeyen, inanc\u0131n\u0131 g\u00f6nl\u00fcne bast\u0131ram\u0131yorsa devlette tutunamam\u0131\u015f, vatanda\u015f ise devlet kap\u0131s\u0131na yakla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131, anti demokratik bir kurald\u0131r. Yeni anayasada yer almamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar, devletin korumas\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. \u0130nan\u00e7lar anayasa ve yasalarla korunmal\u0131, m\u00fcdahaleler yasalarla engellenmelidir. 'u M\u00fcsl\u00fcman olan \u00fclkemizde yeni yap\u0131lacak Anayasan\u0131n Hi\u00e7bir maddesi ve h\u00fckm\u00fc, Kur'an-\u0131 Kerim'in hi\u00e7 bir ayetine ters olmamal\u0131d\u0131r. Bu hususun temini i\u00e7in, Meclis Yeni Anayasa Komisyonunun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan bir heyet de haz\u0131r bulunmal\u0131d\u0131r. d) RESM\u0130 D\u0130L T\u00dcRK\u00c7E OLMALI, ANA D\u0130LDE E\u011e\u0130T\u0130M \u0130MKANI SA\u011eLANMALIDI Dil, millet olman\u0131n birle\u015ftirici de\u011ferlerinden biri olmakla beraber, farkl\u0131 etnik gruplar\u0131n da devletin e\u015fit hak sahibi vatanda\u015flar\u0131 olabilmeleri i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dilini kullan\u0131p ya\u015fatma imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Herkese diledi\u011fi dili konu\u015fma ve kullanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Etnik gruplar\u0131n dilini konu\u015fma, geli\u015ftirme ve kendi dilinde e\u011fitim yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasa ile koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ama devletin kurumlar\u0131nda ve uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerde resmi dil T\u00fcrk\u00e7e olmal\u0131d\u0131r. e) TEMEL \u0130NSAN HAK VE \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcKLER\u0130 KISITLANMAMALIDIR 1982 Anayasas\u0131, bir taraftan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ifade ederken, akabinde Devletin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 saymaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen negatif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olarak say\u0131lan hayat hakk\u0131, din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, mal edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ahlak\u0131 ve neslin korunmas\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. K\u0131s\u0131tlanmamal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere vaki olabilecek tecav\u00fczler yasalarla yasaklanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n sosyal ve ekonomik haklar\u0131ndan olan e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, sa\u011fl\u0131k, meslek edinme, e\u011flenme, dinlenme, seyahat etme, \u00e7al\u0131\u015fma ve i\u015f kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de pozitif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleridir. Bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, sivil toplum ve cemiyet hayat\u0131 i\u00e7inde geli\u015ftirilecek haklard\u0131r. Anayasada bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in sivil toplumun \u00f6rg\u00fctlenmesi imkan\u0131 sa\u011flanmal\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 te\u015fvik edilmelidir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 da k\u0131s\u0131tlamas\u0131z koruma alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n aktif hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de siyasi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ifade etmektedir. Bu tasnifte ge\u00e7en se\u00e7me, se\u00e7ilme, parti ve dernek kurma, parti ve derneklere \u00fcye olma haklar\u0131, ki\u015filerin y\u00f6netime kat\u0131lma ve y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olma imkan\u0131 verdi\u011finde, bu hakk\u0131 kullanmas\u0131 te\u015fvik edilmeli ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasa, devlet hizmetlerinin merkezine, insana hizmeti koymal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 ya\u015fat\u0131p koruyup geli\u015ftirmeyi esas almal\u0131, tecav\u00fczlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. f) \u0130DAM CEZASI KONULMALIDIR Ya\u015fama hakk\u0131 ki\u015finin temel hakk\u0131d\u0131r. Bu hakk\u0131 koruma alt\u0131na alabilmek i\u00e7in, tasarlayarak bir hayata kast etmek isteyeni, ger\u00e7ekten cayd\u0131racak bir cezas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130nanc\u0131m\u0131z, cezan\u0131n etkili olmas\u0131, su\u00e7 say\u0131lan fiillerin i\u015flenmesini \u00f6nleyece\u011fi; etkili olmamas\u0131 da ki\u015fileri su\u00e7a te\u015fvik edece\u011fi istikametindedir. Ba\u015fka fiiller i\u00e7in konulmasa da taamm\u00fcden insan \u00f6ld\u00fcren ki\u015filere \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 verilebilmelidir. Bu \u015fekilde masum insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri \u00f6nlenebilecektir. Ancak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015finin ailesi taraf\u0131ndan katilin \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 farkl\u0131 cezalara \u00e7evrilebilmelidir. g) VATANDA\u015eIN ANAYASAL SIFATI OLMAMALIDIR Anayasam\u0131zda, kavmiyet\u00e7ili\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak ve milletimiz aras\u0131nda etnik rekabete sebep olacak terim ve s\u00f6zler bulunmamal\u0131d\u0131r. Anayasam\u0131z, az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n s\u00f6ylemlerine tak\u0131l\u0131p kalmamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131m\u0131za ve etnik kimliklerine e\u015fit mesafede bulunmal\u0131d\u0131r. Kimseye faydas\u0131 olmayacak inatla\u015fma ve etnik \u00fcst\u00fcnl\u00fck yar\u0131\u015f\u0131na sebep olacak ifadelerden sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkese, din ve \u0131rk fark\u0131 g\u00f6zetilmeden T\u00fcrk denir.\u201d YER\u0130NE; Anayasada, \u201c Vatanda\u015fl\u0131k temel bir hakt\u0131r. Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc esaslara uygun olarak bu stat\u00fcy\u00fc kazanan herkes T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Vatanda\u015f\u0131d\u0131r.\u201d ifadesi yer almal\u0131d\u0131r. h) BA\u015eKANLIK S\u0130STEM\u0130 OLMALIDIR Yeni Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z halkoyu ile se\u00e7ilecektir. Halkoyu ile se\u00e7ilmi\u015f ama sorumsuz bir Cumhurba\u015fkan\u0131, Meclis taraf\u0131ndan i\u015f ba\u015f\u0131na getirilmi\u015f ama b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctmeden sorumlu bir ba\u015fbakan, i\u015flerin \u00e7\u0131kmaza girmesi i\u00e7in olabilecek en etkili form\u00fcl olabilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda 'nin \u00fczerinde bir oy ile se\u00e7ilecektir. Ama Ba\u015fbakan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 partinin genellikle halktan % 50 oy alamayabilir. Hele koalisyon zorunlu ise, bu oran daha a\u015fa\u011f\u0131ya inecektir. Hangisi halk\u0131n g\u00fcvenine daha \u00e7ok lay\u0131kt\u0131r meselesi her zaman zihinleri kurcalayan ve kurcalanan bir mesele olacakt\u0131r. Mevcut durum, \u00fclkeyi iki ba\u015fl\u0131 bir y\u00f6netime g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Di\u011fer taraftan, parlamenter demokraside, yani ba\u015fbakan\u0131n parlamento taraf\u0131nda se\u00e7ilmesi, Meclisin h\u00fck\u00fcmet \u00fczerindeki denetim rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatmaktad\u0131r. Se\u00e7im sistemimiz de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan\u0131n partisi \u00fczerindeki otoritesi nedeni ile TBMM, Ba\u015fbakan talimat\u0131 ile kanun \u00e7\u0131karan bir mekanizmadan \u00f6teye gidememektedir. B\u00f6yle olunca, yani Parlamento H\u00fck\u00fcmetin ve Ba\u015fbakan\u0131n g\u00f6lgesinde kal\u0131nca, ba\u015fka g\u00fc\u00e7ler ve yarg\u0131, zaman zaman her iki g\u00fcc\u00fc de etkisi alt\u0131na alabilmektedir. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin daha etkili olmas\u0131, y\u00fcr\u00fctmenin g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na uygun \u015fekilde s\u00fcratli icraat yapma imkan\u0131na sahip olmas\u0131, iki ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, TBMM 'nin y\u00fcr\u00fctmeyi daha etkili bir \u015fekilde denetleme imkan\u0131na sahip olmas\u0131, d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fimin daha etkili yap\u0131labilmesi, Ba\u015fkan \u00fcst\u00fcnde vesayetin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan; T\u00fcrkiye Ba\u015fkanl\u0131k sistemi ile y\u00f6netilmelidir. i) Y\u00d6NET\u0130M \u015eEKL\u0130, B\u00d6LGEL\u0130 \u00dcN\u0130TER DEVLET VE \u0130DAR\u0130 \u00d6ZERKL\u0130K \u0130LKELER\u0130NE G\u00d6RE D\u00dcZENLENMEL\u0130D\u0130R Ferdi faaliyetlerin bile k\u00fcresel \u00f6l\u00e7eklere g\u00f6re ayarland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, \u00dclke sorunlar\u0131 sadece s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7erisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Devletin b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 da d\u0131\u015f d\u00fcnya ve k\u00fcresel geli\u015fmeler dikkate al\u0131narak yerine getirilmesi gerekir. Her Bakanl\u0131k asli faaliyet alanlar\u0131nda d\u0131\u015f dengeleri d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. E\u011fitim, ekonomi, savunma, ula\u015ft\u0131rma, adalet, ticaret, sanayi, g\u00fcmr\u00fck ve akl\u0131m\u0131za gelen her faaliyet, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyaya hem de \u00fclke sath\u0131na hitap ederek, ulusal g\u00fcvenlik ve refah sa\u011flanabilir. B\u00f6yle olunca, merkezden y\u00f6netim, yani devletin asli b\u00fct\u00fcn faaliyet alanlar\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Bakanl\u0131klar, sevk ve idare prensipleri bak\u0131m\u0131ndan, hem d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 takip edip, zaman\u0131nda uygun politikalar geli\u015ftirmek, hem de \u00fclkenin en \u00fccra k\u00f6\u015fesindeki kendileri ile ilgili faaliyetleri aksaks\u0131z y\u00fcr\u00fctebilmek imkan\u0131na sahip olamazlar. O zaman, merkezin bir k\u0131s\u0131m yetkileri mahalli idarelere terkedilmelidir. Bu yap\u0131l\u0131rken de \u00fcniter yap\u0131 bozulmamal\u0131d\u0131r. Merkezi idare, yasama, yarg\u0131, i\u00e7 g\u00fcvenlik, d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 savunma ve d\u0131\u015f politika ile ilgili yetki ve sorumluluklar\u0131 merkezi y\u00f6netimde tutarak, merkezi y\u00f6netimin dikkatini bu faaliyet alanlar\u0131 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilere tahsis ederse, y\u00fcr\u00fctmeyi de, denetimi i\u00e7in uygun tedbirleri ald\u0131\u011f\u0131 mahalli idareler ile b\u00f6l\u00fc\u015ferek, \u00f6zellikle b\u00fct\u00e7e yapma gelir ve giderinin kontrol\u00fcn\u00fc se\u00e7ilmi\u015f mahalli organ ve makamlarca yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarsa, hem \u00fcniter yap\u0131y\u0131 muhafaza, hem de global \u00f6l\u00e7ekte ve \u00e7a\u011fda\u015f bir y\u00f6netim ile \u00fclkesinin g\u00fcvenli\u011fini ve milletinin refah\u0131n\u0131 daha ekonomik, daha s\u00fcratli ve daha kaliteli olarak sa\u011flayabilir. Her makam kendine ba\u011fl\u0131 en fazla 10 unsuru sevk ve idare edebilir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, B\u00f6lgesel y\u00f6netimler olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6lgesel y\u00f6netimlere de iller ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yedi co\u011frafi b\u00f6lgenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 B\u00f6lgesel Y\u00f6netimlerin de s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Etnik b\u00f6l\u00fcnme korkusu, etkin y\u00f6netim te\u015fkilatlanmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Adil y\u00f6netim, b\u00f6l\u00fcnmeyi de\u011fil, yeni kat\u0131l\u0131mlar\u0131 sa\u011flar. Korkular\u0131m\u0131z\u0131 atmal\u0131y\u0131z. \u0130dari \u00f6zerklik ve b\u00f6lgesel idarelerin, \u00fcniter yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici etki yapaca\u011f\u0131na kesin g\u00f6z\u00fc ile bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Anayasada \u00dclkemizin y\u00f6netim bi\u00e7imi; \u00dcniter, B\u00f6lgeli Devlet ilkesine uygun \u0130dari yerinden y\u00f6netim modeli ile; Yasama ve Yarg\u0131 yetkisi merkezi y\u00f6netimde, Y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131 b\u00f6lge idarelerine, B\u00f6lge idareleri de kendi y\u00fcr\u00fctme yetkisinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 alt kademedeki mahalli idarelere aktarm\u0131\u015f olarak, Merkezi H\u00fck\u00fcmetin bu yetkilerde artt\u0131rma ve eksiltme yetisi ile b\u00f6lge ve alt mahalli idareleri denetleme yetkisini elinde bulundurdu\u011fu bir sistem olmal\u0131d\u0131r. j) M\u0130LL\u0130 \u0130RADEN\u0130N B\u00dcT\u00dcN DEVLET KURUMLARI \u00dcZER\u0130NDE OTOR\u0130TE KURMASI SA\u011eLANMALIDIR Milli iradenin tecellig\u00e2h\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisidir. Meclis, yani yasama organ\u0131 y\u00fcr\u00fctmeyi denetleyebilmeli; Y\u00fcr\u00fctme Organ\u0131, b\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131 \u00fczerinde otorite sa\u011flayabilmeli; Yarg\u0131 da ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z olmal\u0131, ama yasama ve y\u00fcr\u00fctmeye m\u00fcdahale edememelidir. Millet Vekilleri, mevcut se\u00e7im sistemi i\u00e7erisinde, parti \u00fcst organlar\u0131n\u0131n ve liderin kontrol\u00fcnde oldu\u011fundan yasaman\u0131n y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki etkin denetimi m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. \u0130ki Meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc parlamento demektir. Milletin se\u00e7tiklerinin her kuruma hakim olmas\u0131n\u0131 istiyorsak, Anayasada Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Partiler demokrasinin vaz ge\u00e7ilmez organlar\u0131d\u0131r. Meclis g\u00fcc\u00fcn\u00fc partilerden, partiler de g\u00fcc\u00fcn\u00fc sahip olduklar\u0131 oy potansiyelinden al\u0131rlar. Parlamenter demokraside, Meclisin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmetler, y\u00fcr\u00fctmenin b\u00fct\u00fcn organlar\u0131na hakim olabilmesi i\u00e7in mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip olmal\u0131d\u0131r. Koalisyon yapmak mecburiyetinde olan bir oy da\u011f\u0131l\u0131mdan \u00e7\u0131kacak h\u00fck\u00fcmetler, zay\u0131f h\u00fck\u00fcmetlerdir. Devletin Kurumlar\u0131 \u00fczerinde yeterli otorite tesis etmesi zordur. Bu nedenle, temsilde adaletten feragat edilip, y\u00f6netimde istikrar sa\u011flayacak \u015fekilde se\u00e7im barajlar\u0131 y\u00fckseltilmeli, iki Partili, iki meclisli Ba\u015fkanl\u0131k sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcr\u00fctmeye ba\u011fl\u0131 Kurumlar, kontrol edilemez \u015fekle girmemeleri i\u00e7in, gerekli kontrol ve denetim imkan\u0131, Anayasa ile h\u00fck\u00fcmetlere verilmelidir. k) S\u0130V\u0130L D\u0130KTAT\u00d6RL\u00dc\u011e\u00dcN YOLU KAPATILMALIDIR Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 prensibinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkanl\u0131k sitemi, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve etkin parlamento g\u00fcc\u00fc nedeniyle, sivil ve askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe, darbe ve m\u00fcdahalelere f\u0131rsat vermez. Bu nedenle, Anayasa ile Ba\u015fkanl\u0131k sistemi getirilmelidir. l) S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE YARGI VESAYET\u0130 OLMAMALIDIR Yarg\u0131n\u0131n yasama ve y\u00fcr\u00fctme \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131na engel olmak ve Devletin tepesinde \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi; Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131 aras\u0131ndaki problemlerde karar merciinin, milletin oylar\u0131 ile gelmi\u015f TBMM 'ne b\u0131rak\u0131lmas\u0131; hem milletin huzur ve g\u00fcveni, hem de \u00fclkenin istikrar\u0131 i\u00e7in zaruri oldu\u011fundan, Anayasa Mahkemesinin, Cumhurba\u015fkan\u0131 dahil y\u00fcr\u00fctme ve yasama organlar\u0131 ile siyasi partilere ait, kararlar\u0131n\u0131n onay mercii, TBMM 'i olmal\u0131d\u0131r. Siyas\u00ee birer makam olan Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanlar\u0131 ile Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n se\u00e7imi de TBMM taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n iddianameleri de TBMM'nin onay\u0131ndan sonra Anayasa Mahkemesine g\u00f6nderilmelidir. Yetkilerin TBMM'de toplanmas\u0131n\u0131n, yarg\u0131 organlar\u0131na siyasetin hakim olaca\u011f\u0131 istikametinde bir endi\u015fe has\u0131l olursa; milletin de\u011ferlerine ters ideolojiler hakim olaca\u011f\u0131na, milletin iradesinin hakim olmas\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek endi\u015feler giderilebilir. m) Y\u00d6K KALMALI, \u00dcN\u0130VERS\u0130TELERDE B\u0130L\u0130MSEL \u00d6ZERKL\u0130K SA\u011eLANMALIDIR. Y\u00f6netim kadrolar\u0131nda ve \u00f6\u011fretim g\u00f6revlerinde bulunan elemanlar\u0131n hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7t\u0131rma ve gerekti\u011finde g\u00f6revden alma yetkisi ile Y\u00d6K Ba\u015fkan\u0131 ve Rekt\u00f6rlerin se\u00e7im, atama ve g\u00f6revden alma yetkisi TBMM 'e verilmelidir. \u00dcniversitelerin bilimsel \u00f6zerkli\u011finin tesisi i\u00e7in ilave tedbirler Anayasa ve ilgili Kanunlar\u0131nda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. n) ASKER S\u0130YASET\u0130N \u00dcZER\u0130NDE VESAYET KURAMAMALIDIR Yeni Anayasa aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n merkezindeki sebep; son 50 y\u0131l\u0131m\u0131za askeri darbelerin ve ba\u015fta siyaset olmak \u00fczere devletin kurumlar\u0131 \u00fczerinde asker vesayetinin kurulmu\u015f olmas\u0131 ile, son iki Anayasan\u0131n darbeci askerler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, birinci b\u00f6l\u00fcmde \u00fczerinde durdu\u011fumuz, darbelerin ve askeri vesayet sisteminin dayanaklar\u0131n\u0131n Anayasam\u0131zdan ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuattan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hususu, yeni anayasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6nemli bir saik olmal\u0131d\u0131r. Yeni Anayasa, darbelere dayanak yap\u0131lan yasal mevzuat\u0131, ideolojik kadrola\u015fmaya imkan veren yasal mevzuat\u0131 ve istikrar\u0131 bozan yasal mevzuat\u0131 ortadan kald\u0131rmal\u0131d\u0131r. Millet bu hususta kararl\u0131d\u0131r. TBMM de ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermelidir. M\u00fcteakip f\u0131kralarda belirtilen prensipler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Anayasa ve yasalarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde, y\u00fckselme ve ilerleme yolunda, Devletimizin \u00f6n\u00fcndeki engeller azalaca\u011f\u0131 gibi Silahl\u0131 kuvvetlerimizin de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Bunun i\u00e7in ; 1) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K KURULU KALDIRILMALIDIR Darbelerin ve dayatmalar\u0131n merkezinde bulunun askerin, Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan MGK 'nun i\u00e7inde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131ndan ba\u015fka \u00fc\u00e7 Kuvvet Komutan\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131 ile temsil edilmesi, siyasete m\u00fcdahale i\u00e7in Silahl\u0131 Kuvvetlere ayr\u0131 bir siyas\u00ee g\u00fc\u00e7 vermektedir. Ba\u015fbakan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, askeri ve g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesine imkan veren zaten Y\u00fcksek Askeri \u015eura bulunmaktad\u0131r. Ama\u00e7, Silahl\u0131 Kuvvetlerin harbe haz\u0131rl\u0131k durumu ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler ise, bu meseleler zaten Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n g\u00f6revleri i\u00e7indedir. MGK 'nun sivil \u00fcyelerinden olan, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, d\u0131\u015fi\u015fleri, Adalet Bakanlar\u0131 da \u015e\u00fbra \u00dcyelerinin aras\u0131na kat\u0131larak; Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra, MGK 'n\u0131n i\u015flevini yapabilecek hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. MGK \u2019u; Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cDEVLET \u015e\u00dbRASINA\u201d d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, \u00fcyeleri TBMM, Y\u00fcksek Yarg\u0131, Y\u00fcr\u00fctme ve Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kurumlar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fmal\u0131, bu kurulda TSK\u2019ni sadece Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 temsil etmelidir. Milli G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin kadrosu tamamen siville\u015ftirilmeli, \u201cDevlet \u015e\u00fbras\u0131 Genel Sekreterli\u011fi\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. 2) GENELKURMAY BA\u015eKANLI\u011eI MSB'LI\u011eINA BA\u011eLANMALI VE TSK YEN\u0130DEN YAPILANDIRILMALIDIR 1982 Anayasas\u0131; Milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda ve Silahl\u0131 Kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131 Bakanlar Kurulunu sorunlu tutmakta; Bakanlar kurulunca teklif edilip Cumhurba\u015fkan\u0131nca atanmas\u0131n\u0131 vaz etti\u011fi Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkilerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fini; bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 da Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funu; Silahl\u0131 Kuvvetlerin Komutan\u0131 oldu\u011funu; sava\u015fta ise ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revini Cumhurba\u015fkan\u0131 nam\u0131na yerine getirece\u011fini ifade etmektedir. (Md.117) Darbecilerin se\u00e7erek koydu\u011fu ifadelerle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, sanki \u00f6zerk bir Komutanl\u0131k haline getirilmi\u015f, elinde bulundurdu\u011fu silahl\u0131 g\u00fc\u00e7, sahip oldu\u011fu anayasal ve yasal yetkilerle, Devletin tepesinden alt organlar\u0131na kadar otorite tesis ederek, vesayet\u00e7i bir sistemin olu\u015fmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla darbe ve m\u00fcdahalelere zemin haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Darbe tehdidi alt\u0131nda, \u00e7ok ba\u015fl\u0131 y\u00f6netim, \u00fclkenin geli\u015fip y\u00fckselmesinde engeller \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasal ve yasal Kurullara yap\u0131lan m\u00fcdahaleler, siyasi istikrar\u0131n, arkas\u0131ndan ekonomik istikrar\u0131n bozulmas\u0131na, m\u00fcteakiben de anar\u015fi ve kaosun gelmesine, bu durumda fiili askeri m\u00fcdahale ve darbelere sebep olmu\u015ftur. Bu nedenle, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 siyasi otoritenin kontrol\u00fcne sokulmal\u0131, te\u015fkilat ba\u011flant\u0131lar\u0131 yeni anayasada yeniden d\u00fczenlenmeli; Silahl\u0131 Kuvvetlerin \u00e7a\u011fda\u015f gerekler ve \u00dclkemizin uluslararas\u0131 etkinli\u011fini artt\u0131racak \u015fekilde yeniden organize edilmelidir. Burada, bar\u0131\u015fta da, sava\u015fta da, TSK 'nin sevk ve idaresinin, se\u00e7ilmi\u015f sivil irade taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde, Ba\u015fkanl\u0131k siteminin ihdas edilmesinin, bu meselenin halline de demokratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve Kuvvetler aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flayacak yeterlikte k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclerek Milli savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanl\u0131klar\u0131 da direkt olarak Milli Savunma Bakan\u0131na ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Kara Kuvvetlerinde Ordu Karargahlar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131p, Kolordular direkt Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bar\u0131\u015f zaman\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyli \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7in, do\u011fuda, bat\u0131da ve merkezde birer, yurt d\u0131\u015f\u0131 ittifak g\u00f6revleri i\u00e7in de bir kolordu b\u00fct\u00fcn personeli ile profesyonel hale getirilmeli; Topyek\u00fbn sava\u015f i\u00e7in askerlik yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam ettirilmeli; s\u00fcresi e\u011fitim s\u00fcresi kadar olmal\u0131 (6:9 ay), b\u00fct\u00fcn sosyal tesisler (ordu evleri, askeri gazinolar, askeri kamplar, askerlik \u015fubeleri, askeri mahkemeler) siville\u015ftirilerek, ordunun muharip unsurlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. Deniz ve Hava Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131nda; Donanma ve Taktik Hava Kuvvet Karargahlar\u0131 Taktik Komutanl\u0131k ve koordinasyon karargahlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli, di\u011fer muharip ve muharebe destek unsurlar\u0131 tamamen profesyonel hale getirilmelidir. Subay, Astsubay ve Uzman personel yeti\u015ftiren okullar bir komutanl\u0131k halinde; \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 ile Topyek\u00fbn Sava\u015fta g\u00f6rev yapacak Seferberlik Tetkik Kurullar\u0131 ve Gayri Nizami Kuvvetler de bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla; elektronik harp ve askeri istihbarat birlikleri de ayr\u0131 bir Komutanl\u0131k vas\u0131tas\u0131yla Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na direkt olarak ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. 3) T\u00dcRK S\u0130LAHLI KUVVETLER\u0130N\u0130N VAZ\u0130FES\u0130 YEN\u0130DEN \u0130FADE ED\u0130LMEL\u0130D\u0130R. Anayasal bir konu olmamakla beraber, TSK 'ne yasalarla verilen ve yorumlanarak \u00e7\u0131kar\u0131lan g\u00f6revler, \u00dclkeyi badirelere s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Yeni Anayasan\u0131n paralelinde Silahl\u0131 Kuvvetlerimizin vazifesi de yeniden ifade edilmelidir. Mevcut hali ile, \u201cSilahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi, T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d bu madde; Silahl\u0131 kuvvetlerimizin d\u0131\u015f g\u00fcvenlikten ziyade i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelmesine, siyasete m\u00fcdahale etmesine, siyasi iktidarlar\u0131 vesayet alt\u0131na almas\u0131na ve rejim muhaf\u0131z\u0131 gibi g\u00f6rev yapmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Vazife yeniden yaz\u0131l\u0131rken; TSK rejim muhaf\u0131z\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik g\u00f6revi TSK'n\u0131n sorumlulu\u011fundan al\u0131nmal\u0131; TSK, Siyasetin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131; Tamamen d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir konuma ve g\u00fcce getirilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, gerginlik d\u00f6neminde ve sava\u015f halindeki g\u00f6revleri net olarak ifade edilmeli; Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, k\u0131talararas\u0131 ve deniza\u015f\u0131r\u0131 mesafelere, ittifaklar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fc\u00e7 g\u00f6ndermeye imkan vermeli; Savunma konsepti de\u011fi\u015ftirilerek, yurt savunmas\u0131 s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden ba\u015flat\u0131lmal\u0131; Ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, parlamento onay\u0131yla, \u00f6zel yeti\u015fmi\u015f unsurlar\u0131n\u0131n i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fe tahsis edilebilmesi i\u00e7in de bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 kuvvetlerimizin yeni vazifesi \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun ilgili maddesinde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ifade edilmelidir. (a) Milli hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in tespit edilen milli politikalar\u0131 desteklemek, (b) Yurdumuza kar\u015f\u0131, s\u0131n\u0131r \u00f6tesinden gelebilecek silahl\u0131 tecav\u00fczleri cayd\u0131rmak, (c) Tecav\u00fcz\u00fc, vaki olmadan \u00f6nce s\u0131n\u0131r \u00f6tesinde \u00f6nlemek, (d) Vaki oldu\u011fu halde de yurdumuzu topyek\u00fbn savunma esas\u0131na g\u00f6re savunmak, (e) Kolluk Kuvvetlerinin yeterli olamayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, i\u00e7 g\u00fcvenlikte kullan\u0131lmak \u00fczere, TBMM'nin karar\u0131 ile, kolluk kuvvetlerini uygun unsurlarla takviye etmekle g\u00f6revlendirilmelidir. 4) \u0130\u00c7 G\u00dcVENL\u0130K \u0130\u00c7\u0130\u015eLER\u0130 BAKANLI\u011eINA, DI\u015eA KAR\u015eI SAVUNMA DA MSB'LI\u011eINA VER\u0130LMEL\u0130D\u0130R. \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik ve ter\u00f6rle m\u00fccadele g\u00f6revi TSK 'inden al\u0131n\u0131p \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmelidir. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, g\u00f6rev ve yetkileri bak\u0131m\u0131ndan i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na g\u00f6re; Silahl\u0131 kuvvetler personeli ise, sava\u015f hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re e\u011fitilip yeti\u015ftirilmektedirler. Silahl\u0131 Kuvvetlerin i\u00e7 g\u00fcvenlikte yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131, her ne su\u00e7 i\u015flerse i\u015flesin, vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015fman alg\u0131s\u0131yla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan, yo\u011fun hak ihlallerine sebep olunmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan Silahl\u0131 Kuvvetlerimize, sadece d\u0131\u015fardan gelecek tehditlere kar\u015f\u0131 Yurdu savunma g\u00f6revi verilmelidir. Ter\u00f6rle m\u00fccadelede de, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin d\u0131\u015f odak ve merkezlerinin bertaraf edilmesi g\u00f6revi Silahl\u0131 Kuvvetlerimize verilmelidir. Bu g\u00f6rev i\u00e7in de en uygun birlik \u00d6zel Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 5) JANDARMA GENEL KOMUTANLI\u011eININ GENELKURMAY \u0130LE BA\u011eI KOPARILMALIDIR. \u0130\u00e7 Hizmet Kanununun birinci maddesi, Jandarmay\u0131, TSK 'nin i\u00e7inde g\u00f6stermektedir. 926 Say\u0131l\u0131 TSK Personel Kanununun birinci maddesine g\u00f6re Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesindeki subay ve astsubaylar da \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan TSK mensubu say\u0131lmaktad\u0131rlar. Jandarma subaylar\u0131 Kara Harp Okulunda yeti\u015ftirilmektedir. Jandarma Genel Komutanlar\u0131 Kara Kuvvetlerine mensup Orgeneraller aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilmektedir. Bir \u00fcst r\u00fctbeye terfi edecek Jandarma Generalleri ile general olacak Jandarma Subaylar\u0131n\u0131n durumlar\u0131 \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 YA\u015e 'da belirlenmektedir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n profesyonel personeli d\u0131\u015f\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fc yedek subay, erba\u015f ve erlerinin, yoklama ve askere sevkleri de Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmaktad\u0131r. Ama hizmet bak\u0131m\u0131ndan Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 kolluk kuvvetidir. Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 personeli, \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131ndan fazla, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 durumdad\u0131r. Bu iki ba\u015fl\u0131l\u0131k, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmektedir. Milli \u0130radenin TSK dahil Anayasal t\u00fcm kurumlara hakim olabilmesi i\u00e7in, en \u00f6nemli tedbir; d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fin TSK'ne, i\u00e7 g\u00fcvenli\u011fin de \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilmesidir. Bu durumda Jandarman\u0131n Genelkurmay ile olan g\u00f6bek ba\u011f\u0131n\u0131n da kesilmesi gerekmektedir. 6) M\u0130LL\u0130 G\u00dcVENL\u0130K S\u0130YASET BELGES\u0130NDEN (MGSB) \u0130\u00c7 TEHD\u0130T DE\u011eERLEND\u0130RMELER\u0130 KALDIRILMALIDIR 1990' l\u0131 y\u0131llardan itibaren haz\u0131rlanan MGSB'lerindeki i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmeleri, Devletin tepesinden taban\u0131na kadar, b\u00f6l\u00fcnmeye ve cephele\u015fmelere sebep olmu\u015ftur. \u0130\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilen e\u011filimler, belgede kalmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, tedbir al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in belgeye konulmaktad\u0131r. Bu belgeler haz\u0131rland\u0131ktan sonra, i\u00e7 tehditler ve bunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak tedbirler, planlara sokularak, ba\u015fta TSK olmak \u00fczere, Kamu Kurumlar\u0131n\u0131n en u\u00e7 unsurlar\u0131na kadar yay\u0131mlanm\u0131\u015f ve bu kurumlara i\u00e7 tehditle aktif m\u00fccadele g\u00f6revleri verilmi\u015ftir. 28 \u015eubat\u0131 planlayan zihniyet, zaman\u0131n\u0131n MGSB 'de \u0130RT\u0130CA, B\u00d6L\u00dcC\u00dcL\u00dcK VE A\u015eIRI SOL 'u i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterirken, A\u015eIRI SA\u011e ve IRK\u00c7ILI\u011eI tehdit olarak g\u00f6stermemi\u015ftir. B\u00f6ylece, i\u00e7inde irticai ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc (K\u00fcrt\u00e7\u00fc) unsur bar\u0131nd\u0131rmayan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Devletin RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130S\u0130 olarak kabul edilmi\u015ftir. Yani resmi ideoloji (sek\u00fcler, kavmiyet\u00e7i, devlet\u00e7i, \u0131l\u0131ml\u0131 sol yelpaze), TSK ba\u015fta olmak \u00fczere Devletin b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile desteklenirken, tehdit kapsam\u0131na giren ideoloji yani, inan\u00e7 ve etnik kimlik bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bask\u0131 ve ayr\u0131\u015fma \u00f6nce kamu personelinde ba\u015flam\u0131\u015f, tehdit g\u00f6r\u00fclenler tasfiye edilinceye kadar cephele\u015fme olmu\u015f; tasfiye tamamlan\u0131nca da Devlet Kurumlar\u0131nda, Resmi \u0130deoloji kadrola\u015fm\u0131\u015f; sonra da cuntac\u0131 organizasyonlar olu\u015fturarak, toplumun tehdit olarak g\u00f6sterilen ideoloji mensuplar\u0131 ile, hukuk d\u0131\u015f\u0131, gayri me\u015fru m\u00fccadele y\u00f6ntemleri uygulama gayreti i\u00e7ine girilmi\u015f, Milletin Cephelere b\u00f6l\u00fcnmesine sebep olunmu\u015ftur. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde, Resmi ideoloji, TBMM'de de hem kendisine taraftar, hem de tehdit kapsam\u0131nda g\u00f6sterilen siyasi partileri bulmu\u015ftur. \u00d6zellikle, se\u00e7imle iktidara gelme \u00fcmidi olmayan partiler ya resmi ideolojiye sahip devlet kurumlar\u0131na arka \u00e7\u0131kma gayreti i\u00e7ine girmi\u015f, ya da ter\u00f6r\u00fcn g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. MGSB de dindarl\u0131k ve etnik kimlik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterildi\u011fi i\u00e7in; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, hakkaniyetle kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda; \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, etnik kimli\u011fe ve dini hayata sa\u011flanmas\u0131 gereken serbest\u00ee dahi siyasi ayr\u0131\u015fmaya sebep olmu\u015f; sonucunda TBMM resmi ideoloji ve kar\u015f\u0131tlar\u0131 \u015feklinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devlette kadrola\u015fman\u0131n, Millette kutupla\u015fman\u0131n ve darbelere dayanak yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin en \u00f6nemli \u015fart\u0131, MGSB' den i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir fiil ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 kabul ediliyorsa, bu fiilleri i\u015fleyenler tasnif edilip devletin en \u00fcst g\u00fcvenlik belgesinde tehdit olarak g\u00f6sterilmese de, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri, failleri tespit ederek yarg\u0131ya teslim etmek durumundad\u0131r. Darbecilik i\u00e7 tehdit olarak g\u00f6sterilmedi\u011fi halde, bu g\u00fcn yarg\u0131 \u00f6n\u00fcnde hesap verilebiliyorsa, ceza kanunlar\u0131nda tan\u0131mlanan di\u011fer su\u00e7lar\u0131n failleri de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne getirilebilir. \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in; \u00f6n yarg\u0131 ile, su\u00e7 olmayan fiillerinden dolay\u0131 Milleti kamplara ay\u0131rmaya sebep olacak i\u00e7 tehdit de\u011ferlendirmelerinden vazge\u00e7ilmelidir. 7) Y\u00dcKSEK ASKER\u0130 \u015eURANIN YAPISI DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMEL\u0130 VE B\u00dcT\u00dcN KARARLARI YARGIYA A\u00c7IK OLMALIDIR 28 \u015eubat S\u00fcrecinde, ideolojik kadrola\u015fma mekanizmas\u0131 gibi g\u00f6rev yapan Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbra (YA\u015e) Anayasal bir kurulu\u015f de\u011fildir. Yetkisini 1612 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131ndaki Kanunla, 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanunundan; sorumsuzlu\u011funu ise Anayasan\u0131n 125. Maddesinden almaktad\u0131r. 1982 Anayasas\u0131na, \u201cYA\u015e Kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fc konulmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konulmas\u0131ndan sonra, \u015e\u00fbrada Generalli\u011fe y\u00fckseltilen albaylar\u0131n ve generallerin terfi i\u015flemleri ile emeklilik i\u015flemleri yarg\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclemez olmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm konmadan \u00f6nce; 1953:1971 d\u00f6neminde terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali istemi ile Dan\u0131\u015ftay'da MSB aleyhine bir Tabip Albay, bir Jandarma Albay ve bir T\u00fcmamiral dava a\u00e7m\u0131\u015f ve terfi ettirilmeme i\u015fleminin iptali karar\u0131 verilmi\u015ftir. 1971:1982aras\u0131nda, Dan\u0131\u015ftay b\u00fcnyesindeki AY\u0130M 'de (AY\u0130M Dan\u0131\u015ftay'a b\u00fcnyesine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131)YA\u015e \u00fcyesi iki orgeneral atama i\u015fleminin iptali istemi ile dava a\u00e7m\u0131\u015f ve atama i\u015flemleri iptal edilmi\u015ftir. Yine bu d\u00f6nemde, terfi ettirilmeyen iki albay ile bir t\u00fcmgeneral, terfi ettirilmeme i\u015flemlerinin iptali ile ilgilia\u00e7t\u0131klar\u0131 davalarda tesis edilen yanl\u0131\u015f i\u015flemler iptal edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 30 senede, y\u00fczlerce terfi ve atama i\u015fleminden sadece dokuzunun dava a\u00e7mas\u0131 ve kazanmas\u0131 YA\u015e Kararlar\u0131n\u0131n yarg\u0131ya a\u00e7\u0131k oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, liyakate daha fazla dikkat etti\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Dava a\u00e7an albaylardan birisinin, sicil notlar\u0131n\u0131n toplama i\u015fleminin yanl\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 terfi edemedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi, bu i\u015flemlerin yarg\u0131ya a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini anlatmaktad\u0131r. 926 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Personel Kanununun 50 ve 94. maddelerine 29.07.1983 tarihinde yap\u0131lan bir ekleme ile \u201cDisiplinsizlik ve ahlaki durumlar\u0131 nedeniyle\u201d Silahl\u0131 kuvvetlerde kalmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenlerin, YA\u015e Karar\u0131 ile ay\u0131rma i\u015fleminin yap\u0131labilece\u011fi h\u00fckm\u00fc konularak, bu tarihten sonraki re'sen emeklilik i\u015flemleri de yarg\u0131 denetiminden ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 12 Eyl\u00fcl 2010 Tarihinde yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fiklik referandumu ile, Anayasan\u0131n 125. Maddesinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak, \u201cdisiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle ay\u0131rma i\u015flemleri\u201d yarg\u0131 denetime a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak general terfi, emeklilik ve atama i\u015flemleri halen yarg\u0131 denetimine kapal\u0131 bulunmaktad\u0131r. Liy\u00e2kat\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in YA\u015e Kararlar\u0131 tamamen yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Silahl\u0131 Kuvvetlerinden cezai yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n gere\u011fi olmayan \u00e7\u0131karma i\u015flemlerinin \u00f6n\u00fc kapanmal\u0131d\u0131r. Genelkurmay\u0131n MSB'l\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanmas\u0131 halinde, YA\u015e, Savunma \u015e\u00fbras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli; kald\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun olan MGK 'nun sivil \u00fcyeleri olan Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri ve adalet Bakanlar\u0131 da Milli Savunma \u015euras\u0131n\u0131n \u00fcyeleri yap\u0131lmal\u0131; askerlerden de, Gnkur. B\u015fk. Kuvvet Komutanlar\u0131 ve g\u00f6rev bak\u0131m\u0131ndan MSB '\u0131na direkt ba\u011fl\u0131 Orgeneral ve Oramiraller Milli Savunma \u015e\u00fbra \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131rlar. 8) ASKER\u0130 Y\u00dcKSEK YARGI KALDIRILMALI, ASKER\u0130 HAK\u0130MLER \u00dcN\u0130FORMASIZ OLMALIDIR Silahl\u0131 Kuvvetlerimizde; yetki, g\u00f6rev ve kurulu\u015flar\u0131 farkl\u0131, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik mahkeme bulunmaktad\u0131r. Bunlar Disiplin Mahkemeleri, Asker\u00ee Mahkemeler ve \u0130dare Mahkemesidir. Disiplin Mahkemeleri: Bu Mahkemeler, Tugay[3] ve \u00fcst\u00fc birlik, karargah ve kurumlarda, \u00f6zel kanunla[4] kurulan, kurulu\u015f kanununda yaz\u0131l\u0131 disiplin su\u00e7lar\u0131 ve askeri kabahatlerden dolay\u0131 yarg\u0131lama yapabilen, hakim olmayan ve mahkemenin nezdinde kuruldu\u011fu komutanl\u0131k taraf\u0131ndan ek g\u00f6revleg\u00f6revlendirilen \u00fc\u00e7 subay[5] \u00fcyeden olu\u015fan mahkemelerdir. Disiplin mahkemeleri, ihtiya\u00e7 duyulan garnizonlarda tugaydan k\u00fc\u00e7\u00fck birliklerde de kurulabilmektedir. Tugay ve e\u015fiti birliklerde kurulan disiplin mahkemeleri, erden y\u00fczba\u015f\u0131ya kadar; T\u00fcmen ve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden yarbaya kadar; Kolordu, orduve e\u015fiti komutanl\u0131klarda kurulanlar, erden albaya kadar; Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde kurulan disiplin mahkemesi de erden general ve amirale kadar r\u00fctbe sahiplerini yarg\u0131lamaya yetkilidirler. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda disiplin mahkemesi kurulan komutanl\u0131klarda, kadrolar\u0131nda hakim subay varsa onlar aras\u0131ndan yoksa, hakim olmayan subaylardan, atanm\u0131\u015f bir disiplin subay\u0131 bulunmaktad\u0131r. Asker\u00ee Mahkemeler: Kolordu, Ordu (Deniz ve havada e\u015fiti) , Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131 ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde, \u00f6zel kanunla[i] kurulan;Askeri Ceza Kanununda yaz\u0131l\u0131 su\u00e7lardan yarg\u0131lama yapabilen;ikisi hakim, birisi subay olan \u00fc\u00e7 \u00fcyesi bulunan mahkemelerdir. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 te\u015fkilat\u0131ndaki asker\u00ee mahkeme, general ve amiralleri yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ile iki general ve amiralden kurulur. Te\u015fkil\u00e2t\u0131nda asker\u00ee mahkeme kurulan her birlikte, komutanl\u0131\u011f\u0131n refakatinde bir asker\u00ee savc\u0131l\u0131k te\u015fkil\u00e2t\u0131 ve yeteri kadar askeri savc\u0131 ile mahkeme ve savc\u0131l\u0131k i\u00e7in birer kalem te\u015fkil\u00e2t\u0131 bulunur. Komutanl\u0131k kurulu\u015fundaki adl\u00ee m\u00fc\u015favirler de; komutanl\u0131\u011f\u0131n nezdinde kurulan asker\u00ee mahkemelerdeki dava dosyalar\u0131n\u0131, komutanlar\u0131 ad\u0131na inceleyebilirler. Asker\u00ee Yarg\u0131tay; Askeri mahkemeler taraf\u0131ndan verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerinson inceleme mercii olarak g\u00f6rev yapan, \u00f6zel kanun[ii] ile kurulan,Anayasal bir Y\u00fcksek Mahkemedir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulu\u015fundad\u0131r. Askeri mahkemelerin temyiz makam\u0131d\u0131r. \u00dcyelerinin tamam\u0131 asker\u00ee hakimlerden olu\u015fmaktad\u0131r. B\u00fcnyesinde, Ba\u015fkan, \u0130kinci Ba\u015fkan ve her birinde bir ba\u015fkan ve yedi \u00fcyesi olan d\u00f6rt daire ile bir ba\u015fsavc\u0131l\u0131k \u00fcnitesini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) ; Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi (AY\u0130M) askeri olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile, asker ki\u015fileri ilgilendiren ve askeri hizmete ili\u015fkin idari i\u015flem ve eylemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ilk ve son derece mahkemesi olarak yarg\u0131 denetimini yapan, \u00f6zel kanun[iii] ile kurulan, Anayasal bir Y\u00fcksek Yarg\u0131 Kurumudur. Dan\u0131\u015ftay'\u0131n Silahl\u0131 Kuvvetlerdeki muadilidir. Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kurulu\u015fundad\u0131r. Mahkeme, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131, iki daire, ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Genel sekreterlik, mahkeme kalemleri ve daire m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden olu\u015fmaktad\u0131r. Her dairede, asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir ba\u015fkan, d\u00f6rd\u00fc asker\u00ee hakim ve ikisi kurmay subay olan alt\u0131 \u00fcye bulunmaktad\u0131r. Kararlar \u00fc\u00e7 asker\u00ee hakim ve iki kurmay subay \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile al\u0131n\u0131r. Asker\u00ee Hakim \u00fcyeler, AY\u0130M 'in asker\u00ee hakim s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fcyeleri taraf\u0131ndan, yarbay r\u00fctbesindeki birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee hakimler aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan: kurmay subay \u00fcyeler de Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca, iki y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f kurmay yarbaylar aras\u0131ndan her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Kurmay subay \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri en fazla d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. 25.10.1963 tarih ve 353 Say\u0131l\u0131 Askeri Mahkemeler Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu. ll 27.06.1972 tarih ve 1600 Say\u0131l\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay Kanunu lll 04. 07.1972 Tarih 1602 Say\u0131l\u0131 Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi Kanunu Askeri Hakimlik; Silahl\u0131 Kuvvetler ad\u0131na asker\u00ee \u00f6\u011frenci olarak hukuk fak\u00fcltelerini okuyanlardan; ayr\u0131ca, \u00fcste\u011fmen ikenGenelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcsaadesi ile veya subay olduktan sonra kendi imkanlar\u0131 ile hukuk tahsili yapanlardan, veyahut dak\u0131tada ba\u015far\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve hukuk fak\u00fcltesi bitirmi\u015f bulunan yedek subaylardan askerlik g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda istemde bulunanlardan Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131nca tespit olunur. Asker\u00ee hakimler bir y\u0131ll\u0131k adayl\u0131k s\u00fcresinde ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa, \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcrecek hakim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya savc\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirilirler. Bu g\u00f6revde de ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde askeri hakim yap\u0131l\u0131rlar. Adayl\u0131kta ve yard\u0131mc\u0131l\u0131kta ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmayanlar asker\u00ee hakim ve asker\u00ee savc\u0131 olamazlar. Asker\u00ee hakimlerin terfi edebilmeleri; s\u0131ral\u0131 amirlerinden ald\u0131klar\u0131 idar\u00ee siciller ile Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Adalet Tefti\u015f Kurulunun, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireleri ve Daireler Kurulu ileAskeri Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131nverecekleri mesleki sicillerin ortalamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sadece terfi i\u015flemleri de\u011fil, yeni imkanlara yol a\u00e7acak olan birinci s\u0131n\u0131f hakimli\u011fe se\u00e7ilme niteliklerine ula\u015fmak; Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilebilmek; TSK'da mevcut sekiz asker\u00ee hakim generalden (\u015fu an hakim general kadrosunun be\u015fi aktiftir) birisinin kadrosunu doldurabilmek ve Anayasa Mahkemesinin iki asker hakim \u00fcyesinden birisi olabilmek, al\u0131nacak sicillere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani, asker\u00ee hakimler, adaleti temsil ederken, beklentilerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in komutanlar\u0131 ile de iyi ge\u00e7inmek durumundad\u0131rlar. YA\u015e Kararlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda asker\u00ee hakimlerin hakimlik teminat\u0131 da ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmaktad\u0131r. 28 \u015eubat s\u00fcrecinde on hakim subay mesleklerinden ve Silahl\u0131 Kuvvetlerden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asker\u00ee Hakimler, hukuk ile askerlik aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f hukuk\u00e7ulard\u0131r. Amirleri taraf\u0131ndan verilen idari sicilleri ile, Askeri Y\u00fcksek idare Mahkemesindeki Subay \u00fcyelerin en fazla d\u00f6rt y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131ktan sonra tekrar mesle\u011fi g\u00f6revine d\u00f6necek olmalar\u0131, hakimlik teminat\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcbjektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan da objektif tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zedeleyen bir olgudur. Adaletin tesisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, en zor ko\u015fullarda olan AY\u0130M 'dir. AY\u0130M 'in mutlaka, Askeri Yarg\u0131tay'\u0131n da m\u00fcmk\u00fcn olursa \u00fcniformas\u0131z olarak Dan\u0131\u015ftay ve Yarg\u0131tay'\u0131n b\u00fcnyesine al\u0131nmas\u0131 uygun olur. Askeri Mahkemeler ve Disiplin mahkemeleri muhafaza edilmelidir. Ancak Askeri mahkemeler, yine kadrosunda mahkeme olan birliklerin nezdinde ancak hakimleri \u00fcniformas\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Sicil, terfi, atama ve \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Disiplin mahkemesi \u00fcyeleri, disiplin subaylar\u0131 ve adli m\u00fc\u015favirlerin askeri \u00fcniformal\u0131 hakim olarak kalmas\u0131nda mahzur yoktur. 28 ARALIK 2011 Adnan Tanr\u0131verdi Emekli Tu\u011fgeneral ASDER Onursal B\u015fk. Ve \u00dcsk\u00fcdar \u00dcn. M\u00fctevelli \u00dcyesi [1] TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu,Madde 35 - Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu ve Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyetini kollamak ve korumakt\u0131r.\u201d (10.01.1961) [2] 1961 Anayasas\u0131nda Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.; MADDE 111.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 - 1488 S. Kanun\/md. 1 ) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bakanlar ile Kuvvet Komutanlar\u0131ndan kuruludur. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna tavsiye eder. 1982 Anayasas\u0131nda Milli G\u00fcvenlik Kurulu: MADDE 118. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131, Adalet, Mill\u00ee Savunma, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131ndan kurulur. G\u00fcndemin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re Kurul toplant\u0131lar\u0131na ilgili bakan ve ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nabilir. (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Devletin mill\u00ee g\u00fcvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan tavsiye kararlar\u0131 ve gerekli koordinasyonunun sa\u011flanmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi, toplumun huzur ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 hususunda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca de\u011ferlendirilir. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak Cumhurba\u015fkan\u0131nca d\u00fczenlenir. Cumhurba\u015fkan\u0131 kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Ba\u015fbakan\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin te\u015fkilat\u0131 ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir. [3] Deniz ve Hava Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fidi birliklerde [4] 16.06.1964 tarih ve 477 Say\u0131l\u0131 Disiplin Mahkemeleri Kurulu\u015fu, Yarg\u0131lama Usul\u00fc ve Disiplin Su\u00e7 ve Cezalar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun [5] Astsubay, erba\u015f ve erlerin yarg\u0131lanmas\u0131nda , Disiplin mahkemeleri \u00fcyelerinden birisi astsubayd\u0131r.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#primaryimage","url":"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg","contentUrl":"https:\/\/assam.org.tr\/downloads\/2022\/02\/9eca7e7549925d3f08d69835504d7e70.jpg","width":600,"height":879,"caption":"ASSAM Anayasa \u00d6nerisi"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/assam-anayasa-onerisi-en\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ASSAM Constitutional Proposal (2011)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#website","url":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/","name":"Assam","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#\/schema\/person\/839e05370295342acd6bb2a7a05d985e","name":"Adnan TANRIVERD\u0130","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/853f3dca175677d6c710b4f072c7f5c024c3c76e9cb3dbc1719d15bcb996e66b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/853f3dca175677d6c710b4f072c7f5c024c3c76e9cb3dbc1719d15bcb996e66b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Adnan TANRIVERD\u0130"},"description":"Emekli Tu\u011fgeneral Adnan Tanr\u0131verdi Kimdir?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 U\u015fak Medresesinde tahsil g\u00f6rm\u00fc\u015f, din g\u00f6revlisi olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f, \u0130stiklal Harbine kat\u0131lm\u0131\u015f, \u0130stiklal madalyas\u0131 ile taltif edilmi\u015f Ali Osman Tanr\u0131verdi\u2019nin tek o\u011flu olarak 08 Kas\u0131m 1944 tarihinde Konya'n\u0131n Ak\u015fehir il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Do\u011frug\u00f6z (Eski ad\u0131 E\u011frig\u00f6z) K\u00f6y\u00fcnde do\u011fdu. \u0130lkokul, ortaokul ve liseyi\u00a0Ak\u015fehir'de bitirdi. Orta tahsilinden sonra 1962-1963 \u00f6\u011frenim y\u0131l\u0131nda bir y\u0131l ilkokul vekil \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapt\u0131. 1963-1964 \u00f6\u011frenim y\u0131l\u0131nda bir y\u0131l \u0130stanbul \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc. \u00d6\u011frenim hayat\u0131 boyunca ortaokul \u00e7a\u011flar\u0131ndan ba\u015flayarak kendi \u00e7iftliklerinin ekim, hasat, pazarlama i\u015fleri yan\u0131 s\u0131ra bir simit f\u0131r\u0131n\u0131nda da kalfal\u0131k yaparak \u00fcretim ve ticaret faaliyetlerinde bulundu. \u00dcniversite tahsili s\u0131ras\u0131nda ise \u00f6nce bir G\u00fcmr\u00fck Komisyoncusunda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, akabinde 1963 \u2013 1964 y\u0131l\u0131nda \u00dcniversite tahsili s\u0131ras\u0131nda Devlet Demiryollar\u0131 Birinci \u0130\u015fletmesi Haydarpa\u015fa 16. Tesisler Servisi M\u00fcfetti\u015fli\u011finde M\u00fcfetti\u015f Vekilli\u011fi yapt\u0131. 1964 y\u0131l\u0131nda Kara Harp Okuluna girdi. 30 A\u011fustos 1966 y\u0131l\u0131nda; Top\u00e7u Subay\u0131 olarak pekiyi derece ile Kara Harp Okulunu bitirdi. 1967 y\u0131l\u0131nda Top\u00e7u ve F\u00fcze Okulu Subay Temel Kursunu ikincilikle bitirdi. Mart 1967 tarihinde Te\u011fmenli\u011fe naspedildi. Ayn\u0131 y\u0131l F\u00fcsun Han\u0131m ile evlendi. S\u0131ras\u0131yla; 23\u2019\u00fcnc\u00fc Piyade Tugay\u0131 8\u2019inci Top\u00e7u Taburunda (\u0130stanbul), 10\u2019uncu Piyade T\u00fcmeni Top\u00e7u Alay\u0131nda (Tatvan), 58\u2019inci Top\u00e7u Er E\u011fitim Tugay\u0131 (Burdur) Kararg\u00e2h B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc ve 1\u2019inci Top\u00e7u Taburunda Batarya Komutanl\u0131klar\u0131 g\u00f6revlerinde bulundu. 30 A\u011fustos 1970\u2019te \u00dcste\u011fmen, 30 A\u011fustos 1973\u2019te Y\u00fczba\u015f\u0131 r\u00fctbesine y\u00fckseltildi. Top\u00e7u ve F\u00fcze Okulu Kurslar Alay\u0131 Yedek Subay Taburunda (Polatl\u0131) Yedek Subay B\u00f6l\u00fck Komutanl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6revlerinde bulundu. 1976 \u2013 1978 y\u0131llar\u0131nda Kara Harp Akademisinde \u00f6\u011frenim g\u00f6rerek 1978 y\u0131l\u0131nda Kurmay Subay stat\u00fcs\u00fcn\u00fc kazand\u0131. 1980 y\u0131l\u0131nda Silahl\u0131 Kuvvetler Akademisini bitirdi. Kurmay Sb. olarak; 1978 \u2013 1980 y\u0131llar\u0131nda 2\u2019nci Piyade T\u00fcmen Komutanl\u0131\u011f\u0131nda\u00a0(Adapazar\u0131) \u0130stihbarat \u015eube M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Kurmay Ba\u015fkan Vekilli\u011fi; 1980 \u2013 1984 y\u0131llar\u0131nda Kara Harp Akademisi \u00d6\u011fretim \u00dcyeli\u011fi; 1984 \u2013 1986 Genelkurmay \u00d6zel Harp Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Lojistik ve Harek\u00e2t \u015eube M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri, Kurmay Ba\u015fkan Vekilli\u011fi g\u00f6revlerinde bulundu. 30 A\u011fustos 1980 tarihinde m\u00fcmtazen terfi ettirilerek Binba\u015f\u0131l\u0131\u011fa, 30 A\u011fustos 1984 tarihinde Yarbayl\u0131\u011fa, 30 A\u011fustos 1987 tarihinde Albayl\u0131\u011fa y\u00fckseltildi. Akademi \u00f6ncesi \u00d6zel Tek\u00e2m\u00fcl Kurslar\u0131, Frans\u0131zca Temel Kursu ve Gayri Nizami Harp Kursu g\u00f6rd\u00fc. 1986 \u2013 1988 y\u0131llar\u0131nda Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti Sivil Savunma Te\u015fkilat Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, 1988 \u2013 1990 y\u0131llar\u0131nda Hakim olarak Askeri Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi 1\u2019inci ve 2\u2019nci Dairelerinde Subay \u00dcyelik ve 1\u2019inci Daire Ba\u015fkan Vekilli\u011fi g\u00f6revlerinde bulundu. 1990 y\u0131l\u0131nda 8\u2019inci Kolordu Top\u00e7u Alay Komutanl\u0131\u011f\u0131 (Malazgirt) g\u00f6revine atand\u0131. 30 A\u011fustos 1992 tarihinde Tu\u011fgeneralli\u011fe y\u00fckseltildi ve General olarak; 1992 \u2013 1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131l 2\u2019nci Z\u0131rhl\u0131 Tugay Komutanl\u0131\u011f\u0131 (Kartal), 1995 \u2013 1996 y\u0131llar\u0131nda da Kara Kuvvetleri Sa\u011fl\u0131k Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinde bulunduktan sonra 30 A\u011fustos 1996 y\u0131l\u0131nda kadrosuzluktan emekliye sevk edildi. Emekliye ayr\u0131ld\u0131ktan sonra; 1997 \u2013 1998 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bir y\u0131l s\u00fcre ile fahri olarak, \u00dcsk\u00fcdar FM Radyosunun Genel Koordinat\u00f6rl\u00fck g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 30 May\u0131s 2004 tarihinde \u0130hl\u00e2s Marmara Evleri Camii Yapt\u0131rma ve Yard\u0131m Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulunda yer ald\u0131. 28 Kas\u0131m 2004 \u2013 22 Kas\u0131m 2009\u00a0tarihleri aras\u0131nda Adaleti Savunanlar Derne\u011fi\u2019nin (ASDER) Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini \u00fcstlendi. 03 Mart 2011 \u2013 01 Kas\u0131m 2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi M\u00fctevelli Heyet \u00dcyeli\u011fi g\u00f6revi yapt\u0131. Yeni ASDER Y\u00f6netimi, kendisine ASDER Onursal Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 unvan\u0131n\u0131 m\u00fcnasip g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. ASDER Onursal Ba\u015fkan\u0131 olarak, 28 \u015eubat 2012 tarihinde; M\u00fcsl\u00fcman \u00dclke Silahl\u0131 kuvvetlerinin organizasyonu ve stratejik kullan\u0131m\u0131na dan\u0131\u015fmanl\u0131k, son kullan\u0131c\u0131dan e\u011fitici seviyesine kadar \u00f6zel konularda e\u011fitim ve harp, silah ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131n temini, bak\u0131m ve onar\u0131m\u0131 hizmetlerinde g\u00f6rev yapmak \u00fczere SADAT Uluslararas\u0131 Savunma Dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret Anonim \u015firketini, 24 May\u0131s 2013 tarihinde \u0130slam \u00dclkelerinin bir irade alt\u0131nda birle\u015fmesinin teknik esaslar\u0131n\u0131 inceleme ve \u0130slam birli\u011fi temelinin at\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturma hizmetleri i\u00e7in \"ASSAM \u2013 Adaleti Savunanlar Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi Derne\u011fini\u201d 19 Ocak 2013 tarihinde ASDER \u00fcyelerinin sportif faaliyetler y\u00fcr\u00fctebilmesi i\u00e7in YUSDER \u2013 Yunus Uluslararas\u0131 Do\u011fa Sporlar\u0131 Derne\u011fi ve Deniz Sporlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fcn\u00fc\" kurmu\u015ftur. 15 A\u011fustos 2016 tarihinde Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fdan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve 08 Ekim 2018 tarihinde Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 G\u00fcvenlik ve D\u0131\u015f Politika Kurul \u00dcyeli\u011fine getirilmi\u015ftir. Bu g\u00f6revlerinden 09 Ocak 2020 tarihinde istifa ederek ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Halen; ASDER Onursal Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, ASSAM Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, YUSDER Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, SADAT A.\u015e. Ynt. Krl. \u00dcyeli\u011fi, \u0130sl\u00e2m D\u00fcnyas\u0131 Sivil Toplum Kurulu\u015flar\u0131 Birli\u011fi (\u0130DSB) Y\u00fcksek \u0130sti\u015fare Kurulu \u00dcyeli\u011fi T\u00fcrkiye G\u00f6n\u00fcll\u00fc Te\u015fekk\u00fcller Vakf\u0131 (TGTV) Y\u00fcksek \u0130sti\u015fare Kurulu \u00dcyeli\u011fi, Uluslararas\u0131 M\u00fcsl\u00fcman Alimler Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi (IMSU) Y\u00fcksek \u0130sti\u015fare Kurulu \u00dcyeli\u011fi g\u00f6revlerini aktif olarak y\u00fcr\u00fctmektedir. Evli ve iki \u00e7ocuk, be\u015f torun ve ziyadesi sekiz toruncu\u011fa sahip olup Frans\u0131zca bilir. \u00a0Adnan Tanr\u0131verdi 4 A\u011fustos 2024 tarihinde vefat etmi\u015ftir. (Allah Rahmet Eylesin) \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u0645\u0646 \u0647\u0648 \u0627\u0644\u0639\u0645\u064a\u062f \u0627\u0644\u0645\u062a\u0642\u0627\u0639\u062f \u0639\u062f\u0646\u0627\u0646 \u062a\u0627\u0646\u0631\u064a\u0641\u0631\u062f\u064a\u061f \u0648\u0644\u062f \u0641\u064a \u0642\u0631\u064a\u0629 Do\u011frug\u00f6z (E\u011frig\u00f6z \u0633\u0627\u0628\u0642\u064b\u0627) \u0641\u064a \u0642\u0636\u0627\u0621 \u0623\u0643\u0634\u0647\u064a\u0631 \u0641\u064a \u0642\u0648\u0646\u064a\u0629 \u0641\u064a 8 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631 1944\u060c \u0648\u0647\u0648 \u0627\u0644\u0627\u0628\u0646 \u0627\u0644\u0648\u062d\u064a\u062f \u0644\u0639\u0644\u064a \u0639\u062b\u0645\u0627\u0646 \u062a\u0627\u0646\u0631\u064a\u0641\u0631\u062f\u064a\u060c \u0627\u0644\u0630\u064a \u062a\u0644\u0642\u0649 \u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u0647 \u0641\u064a \u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0623\u0648\u0634\u0627\u0643\u060c \u0648\u0639\u0645\u0644 \u0645\u0648\u0638\u0641\u0627\u064b \u062f\u064a\u0646\u064a\u064b\u0627\u060c \u0648\u0634\u0627\u0631\u0643 \u0641\u064a \u062d\u0631\u0628 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0642\u0644\u0627\u0644 \u0648\u062d\u0635\u0644 \u0639\u0644\u0649 \u0648\u0633\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0642\u0644\u0627\u0644. \u0623\u062a\u0645 \u062f\u0631\u0627\u0633\u062a\u0647 \u0627\u0644\u0627\u0628\u062a\u062f\u0627\u0626\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0625\u0639\u062f\u0627\u062f\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u0648\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0623\u0643\u0634\u0647\u064a\u0631. \u0628\u0639\u062f \u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u0647 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u0648\u064a\u060c \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0645\u062f\u0631\u0633 \u0628\u062f\u064a\u0644 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0627\u0628\u062a\u062f\u0627\u0626\u064a\u0629 \u0644\u0645\u062f\u0629 \u0639\u0627\u0645 \u0648\u0627\u062d\u062f \u0641\u064a \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062f\u0631\u0627\u0633\u064a 1962-1963. \u0648\u062f\u0631\u0633 \u0641\u064a \u062c\u0627\u0645\u0639\u0629 \u0625\u0633\u0637\u0646\u0628\u0648\u0644\u060c \u0643\u0644\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0644\u0648\u0645\u060c \u0642\u0633\u0645 \u0639\u0644\u0645 \u0627\u0644\u062d\u064a\u0648\u0627\u0646 \u0644\u0645\u062f\u0629 \u0639\u0627\u0645 \u0648\u0627\u062d\u062f \u0641\u064a \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0627\u0644\u062f\u0631\u0627\u0633\u064a 1963-1964.\u00a0\u062e\u0644\u0627\u0644 \u062d\u064a\u0627\u062a\u0647 \u0627\u0644\u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u064a\u0629\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0643\u0639\u0627\u0645\u0644 \u0641\u064a \u0645\u062e\u0628\u0632 \u0644\u0644\u062e\u0628\u0632\u060c \u0628\u0627\u0644\u0625\u0636\u0627\u0641\u0629 \u0625\u0644\u0649 \u0623\u0639\u0645\u0627\u0644 \u0627\u0644\u0632\u0631\u0627\u0639\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062d\u0635\u0627\u062f \u0648\u0627\u0644\u062a\u0633\u0648\u064a\u0642 \u0641\u064a \u0645\u0632\u0627\u0631\u0639\u0647 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635\u0629\u060c \u0648\u0627\u0646\u062e\u0631\u0637 \u0641\u064a \u0623\u0646\u0634\u0637\u0629 \u0627\u0644\u0625\u0646\u062a\u0627\u062c \u0648\u0627\u0644\u062a\u062c\u0627\u0631\u0629 \u0628\u062f\u0621\u064b\u0627 \u0645\u0646 \u0633\u0646 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u0648\u064a\u0629. \u0623\u062b\u0646\u0627\u0621 \u062a\u0639\u0644\u064a\u0645\u0647 \u0627\u0644\u062c\u0627\u0645\u0639\u064a\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0623\u0648\u0644\u0627\u064b \u0641\u064a \u0643\u0648\u0633\u064a\u0637 \u062c\u0645\u0631\u0643\u064a\u060c \u062b\u0645 \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1963 - 1964\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0643\u0645\u0641\u062a\u0634 \u0628\u0627\u0644\u0625\u0646\u0627\u0628\u0629 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0643\u0648\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649 \u0644\u0644\u0633\u0643\u0643 \u0627\u0644\u062d\u062f\u064a\u062f\u064a\u0629 \u062d\u064a\u062f\u0631 \u0628\u0627\u0634\u0627 \u0631\u0642\u0645 16 \u062e\u062f\u0645\u0629 \u062a\u0641\u062a\u064a\u0634 \u0627\u0644\u0645\u0631\u0627\u0641\u0642. \u062f\u062e\u0644 \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1964. \u062a\u062e\u0631\u062c \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0628\u0631\u062a\u0628\u0629 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0628\u062f\u0631\u062c\u0629 \u0639\u0627\u0644\u064a\u0629 \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633 1966. \u0623\u0646\u0647\u0649 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0633\u0627\u0633\u064a\u0629 \u0644\u0636\u0628\u0627\u0637 \u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0635\u0648\u0627\u0631\u064a\u062e \u0628\u0627\u0644\u0645\u0631\u0643\u0632 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1967.\u00a0\u0639\u064a\u0651\u0646 \u0645\u0644\u0627\u0632\u0645\u0627\u064b \u0641\u064a \u0645\u0627\u0631\u0633\/ \u0622\u0630\u0627\u0631 1967. \u0641\u064a \u0646\u0641\u0633 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u062a\u0632\u0648\u062c \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0633\u064a\u062f\u0629 \u0641\u0633\u0648\u0646. \u0639\u0644\u0649 \u0627\u0644\u062a\u0648\u0627\u0644\u064a \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0627\u0635\u0628 \u0641\u064a\u061b \u0643\u062a\u064a\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0645\u0646\u0629 \u0628\u0644\u0648\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u0634\u0627\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0644\u062b \u0648\u0627\u0644\u0639\u0634\u0631\u0648\u0646 (\u0625\u0633\u0637\u0646\u0628\u0648\u0644)\u060c \u0641\u0631\u0642\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0634\u0627\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0634\u0631\u0629 \u0641\u0648\u062c \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 (\u062a\u0637\u0648\u0627\u0646)\u060c \u0642\u0627\u0626\u062f \u0628\u0637\u0627\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0633\u0631\u064a\u0629 \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0644\u0648\u0627\u0621 \u0627\u0644\u062a\u062f\u0631\u064a\u0628 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635 \u0628\u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 58 (\u0628\u0648\u0631\u062f\u0648\u0631) \u0648\u0641\u064a \u0643\u062a\u064a\u0628\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649. \u062a\u0645\u062a \u062a\u0631\u0642\u064a\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0645\u0644\u0627\u0632\u0645 \u0623\u0648\u0644 \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1970\u060c \u0648\u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1973 \u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0646\u0642\u064a\u0628. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0642\u0627\u0626\u062f \u0633\u0631\u064a\u0629 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0627\u0644\u0627\u062d\u062a\u064a\u0627\u0637 \u0641\u064a (\u0628\u0648\u0644\u0627\u0637\u0644\u064a) \u0628\u0643\u062a\u064a\u0628\u0629 \u0636\u0628\u0627\u0637 \u0627\u0644\u0627\u062d\u062a\u064a\u0627\u0637 \u0641\u064a \u0645\u062f\u0631\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0635\u0648\u0627\u0631\u064a\u062e. \u062f\u0631\u0633 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a 1976\u2013 1978 \u0648\u062d\u0635\u0644 \u0639\u0644\u0649 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1978. \u062a\u062e\u0631\u062c \u0645\u0646 \u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0642\u0648\u0627\u062a \u0627\u0644\u0645\u0633\u0644\u062d\u0629 \u0639\u0627\u0645 1980. \u0634\u063a\u0644 \u0643\u0636\u0627\u0628\u0637 \u0623\u0631\u0643\u0627\u0646: \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0645\u062f\u064a\u0631\u064a\u0629 \u0641\u0631\u0639 \u0627\u0644\u0645\u062e\u0627\u0628\u0631\u0627\u062a \u0648\u0646\u0627\u0626\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0641\u064a \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0641\u0631\u0642\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0634\u0627\u0629 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a\u0629 \u0641\u064a (\u0623\u062f\u0627 \u0628\u0627\u0632\u0627\u0631\u064a) \u0628\u064a\u0646 \u0639\u0627\u0645\u064a 1978 \u06481980\u061b \u0641\u064a \u0627\u0644\u0633\u0646\u0648\u0627\u062a 1980-1984\u060c \u0643\u0627\u0646 \u0639\u0636\u0648\u0627 \u0641\u064a \u0647\u064a\u0626\u0629 \u0627\u0644\u062a\u062f\u0631\u064a\u0633 \u0641\u064a \u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628 \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629\u061b \u00a0\u0639\u0645\u0644 \u0631\u0626\u064a\u0633\u0627 \u0644\u0641\u0631\u0639 \u0627\u0644\u0644\u0648\u062c\u0633\u062a\u064a\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u0639\u0645\u0644\u064a\u0627\u062a \u0641\u064a \u0642\u0633\u0645 \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635\u0629 \u0641\u064a \u0647\u064a\u0626\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645\u0629 \u0648\u0646\u0627\u0626\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0623\u0631\u0643\u0627\u0646 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0641\u062a\u0631\u0629 \u0645\u0646 1984 \u062d\u062a\u0649 1986. \u062a\u0645\u062a \u062a\u0631\u0642\u064a\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0631\u0627\u0626\u062f \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1980\u060c \u0648\u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0645\u0642\u062f\u0645 \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1984\u060c \u0648\u0625\u0644\u0649 \u0631\u062a\u0628\u0629 \u0639\u0642\u064a\u062f \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1987. \u062d\u0636\u0631 \u0642\u0628\u0644 \u0627\u0644\u0623\u0643\u0627\u062f\u064a\u0645\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0631\u0627\u062a \u0627\u0644\u062a\u0637\u0648\u064a\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0635\u0629 \u0648\u0627\u0644\u062f\u0648\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0633\u0627\u0633\u064a\u0629 \u0644\u0644\u063a\u0629 \u0627\u0644\u0641\u0631\u0646\u0633\u064a\u0629 \u0648\u062f\u0648\u0631\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628 \u063a\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062a\u0642\u0644\u064a\u062f\u064a\u0629. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0631\u0626\u0627\u0633\u0629 \u0645\u0646\u0638\u0645\u0629 \u0627\u0644\u062f\u0641\u0627\u0639 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0646\u064a \u0644\u0644\u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062a\u0631\u0643\u064a\u0629 \u0644\u0634\u0645\u0627\u0644 \u0642\u0628\u0631\u0635 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0641\u062a\u0631\u0629 1986-1988\u060c \u0639\u0645\u0644 \u0643\u0639\u0636\u0648 \u0636\u0627\u0628\u0637 \u0641\u064a \u0627\u0644\u063a\u0631\u0641 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649 \u0648\u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a\u0629 \u0644\u0644\u0645\u062d\u0643\u0645\u0629 \u0627\u0644\u0625\u062f\u0627\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0633\u0643\u0631\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0644\u064a\u0627 \u0648\u0646\u0627\u0626\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u062f\u0627\u0626\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644\u0649 \u0628\u064a\u0646 \u0639\u0627\u0645\u064a 1988 \u06481990. \u062a\u0645 \u062a\u0639\u064a\u064a\u0646\u0647 \u0641\u064a \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0641\u0648\u062c \u0645\u062f\u0641\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0641\u064a\u0644\u0642 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0645\u0646 \u0641\u064a (\u0645\u0627\u0644\u0627\u0630\u0643\u0631\u062f) \u0641\u064a \u0639\u0627\u0645 1990. \u062a\u0645\u062a \u062a\u0631\u0642\u064a\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0639\u0645\u064a\u062f \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 1992\u060c \u0648\u0634\u063a\u0644 \u0643\u062c\u0646\u0631\u0627\u0644 \u0645\u0646\u0627\u0635\u0628\u061b \u0642\u064a\u0627\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0644\u0648\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0639 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a \u0641\u064a (\u0643\u0627\u0631\u062a\u0627\u0644) \u0644\u0645\u062f\u0629 \u062b\u0644\u0627\u062b \u0633\u0646\u0648\u0627\u062a \u0628\u064a\u0646 1992 \u06481995\u060c \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0631\u0626\u064a\u0633 \u062f\u0627\u0626\u0631\u0629 \u0635\u062d\u0629 \u0627\u0644\u0642\u0648\u0627\u062a \u0627\u0644\u0628\u0631\u064a\u0629 \u0628\u064a\u0646 \u0639\u0627\u0645\u064a 1995 \u06481996\u060c \u062a\u0645 \u0625\u062d\u0627\u0644\u062a\u0647 \u0625\u0644\u0649 \u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0639\u062f \u0628\u0633\u0628\u0628 \u0639\u062f\u0645 \u0648\u062c\u0648\u062f \u0634\u0627\u063a\u0631 \u0648\u0638\u064a\u0641\u064a \u0641\u064a 30 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633 1996. \u0634\u063a\u0644 \u0628\u0639\u062f \u0627\u0644\u062a\u0642\u0627\u0639\u062f \u0645\u0646\u0627\u0635\u0628\u061b \u0627\u0644\u0645\u0646\u0633\u0642 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0644\u0625\u0630\u0627\u0639\u0629 \u0623\u0648\u0633\u0643\u0648\u062f\u0627\u0631 \u0623\u0641 \u0623\u0645 \u0644\u0645\u062f\u0629 \u0639\u0627\u0645 \u0648\u0627\u062d\u062f \u0628\u064a\u0646 1997- 1998 \u0628\u0635\u0641\u0629 \u0641\u062e\u0631\u064a\u0629. \u0641\u064a 30 \u0645\u0627\u064a\u0648\/ \u0623\u064a\u0627\u0631 2004\u060c \u0643\u0627\u0646 \u0639\u0636\u0648\u0627 \u0641\u064a \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0625\u062e\u0644\u0627\u0635 \u0645\u0631\u0645\u0631\u0629 \u0644\u0628\u0646\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u0633\u0627\u062c\u062f \u0648\u0627\u0644\u0625\u063a\u0627\u062b\u0629. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0639\u0627\u0645 \u0644\u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0627\u0641\u0639\u064a\u0646 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0639\u062f\u0627\u0644\u0629 (\u0623\u0633\u062f\u0631) \u0628\u064a\u0646 28 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2004 \u064822 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2009. \u0634\u063a\u0644 \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0639\u0636\u0648 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0623\u0645\u0646\u0627\u0621 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0629 \u0623\u0648\u0633\u0643\u0648\u062f\u0627\u0631 \u0628\u064a\u0646 3 \u0645\u0627\u0631\u0633\/ \u0622\u0630\u0627\u0631 2011 \u06481 \u0646\u0648\u0641\u0645\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2021. \u0627\u0639\u062a\u0628\u0631\u062a \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0623\u0633\u062f\u0631 \u0627\u0644\u062c\u062f\u064a\u062f\u0629 \u0623\u0646\u0647 \u0645\u0646 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0627\u0633\u0628 \u0645\u0646\u062d\u0647 \u0644\u0642\u0628 \u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0641\u062e\u0631\u064a \u0644\u0623\u0633\u062f\u0631. \u0648\u0643\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0641\u062e\u0631\u064a \u0644\u0623\u0633\u062f\u0631 \u0641\u064a 28 \u0641\u0628\u0631\u0627\u064a\u0631 2012: \u0634\u0631\u0643\u0629 \u0635\u0627\u062f\u0627\u062a \u0644\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u0627\u062a \u0627\u0644\u062f\u0641\u0627\u0639\u064a\u0629 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u064a\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0635\u0646\u0627\u0639\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0625\u0646\u0634\u0627\u0621\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u062a\u062c\u0627\u0631\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0633\u0627\u0647\u0645\u0629 \u0644\u062a\u0642\u062f\u064a\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u0627\u062a \u0648\u0627\u0644\u062a\u0646\u0638\u064a\u0645 \u0648\u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u062e\u062f\u0627\u0645 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u064a\u062c\u064a \u0644\u0644\u0642\u0648\u0627\u062a \u0627\u0644\u0645\u0633\u0644\u062d\u0629 \u0644\u0644\u062f\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a\u0629\u060c \u0648\u0627\u0644\u062a\u062f\u0631\u064a\u0628 \u0639\u0644\u0649 \u0642\u0636\u0627\u064a\u0627 \u062e\u0627\u0635\u0629 \u0645\u0646 \u0645\u0633\u062a\u0648\u0649 \u0627\u0644\u0645\u0633\u062a\u062e\u062f\u0645 \u0627\u0644\u0646\u0647\u0627\u0626\u064a \u0625\u0644\u0649 \u0645\u0633\u062a\u0648\u0649 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0631\u0628\u060c \u0648\u062a\u0648\u0631\u064a\u062f \u0648\u0635\u064a\u0627\u0646\u0629 \u0648\u0625\u0635\u0644\u0627\u062d \u0627\u0644\u0623\u0633\u0644\u062d\u0629 \u0648\u0627\u0644\u0645\u0631\u0643\u0628\u0627\u062a \u0627\u0644\u062d\u0631\u0628\u064a\u0629\u060c \u00a0\"\u0623\u0635\u0651\u0627\u0645 - \u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0645\u0631\u0643\u0632 \u0627\u0644\u0645\u062f\u0627\u0641\u0639\u064a\u0646 \u0639\u0646 \u0627\u0644\u0639\u062f\u0627\u0644\u0629 \u0644\u0644\u062f\u0631\u0627\u0633\u0627\u062a \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0631\u0627\u062a\u064a\u062c\u064a\u0629\" \u0644\u062e\u062f\u0645\u0627\u062a \u062f\u0631\u0627\u0633\u0629 \u0627\u0644\u0645\u0628\u0627\u062f\u0626 \u0627\u0644\u0641\u0646\u064a\u0629 \u0644\u062a\u0648\u062d\u064a\u062f \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a\u0629 \u0648\u062a\u0647\u064a\u0626\u0629 \u0627\u0644\u0638\u0631\u0648\u0641 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0627\u0633\u0628\u0629 \u0644\u0625\u0631\u0633\u0627\u0621 \u0623\u0633\u0633 \u0627\u0644\u0648\u062d\u062f\u0629 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a\u0629 \u0628\u062a\u0627\u0631\u064a\u062e 24 \u0645\u0627\u064a\u0648\/ \u0623\u064a\u0627\u0631 2013. \u0641\u064a 19 \u064a\u0646\u0627\u064a\u0631 2013\u060c \u062a\u0645 \u0625\u0646\u0634\u0627\u0621 \u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u064a\u0648\u0633\u062f\u0631 - \u064a\u0648\u0646\u0633 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u064a\u0629 \u0644\u0644\u0631\u064a\u0627\u0636\u0627\u062a \u0627\u0644\u0637\u0628\u064a\u0639\u064a\u0629 \u0648\u0646\u0627\u062f\u064a \u0627\u0644\u0631\u064a\u0627\u0636\u0629 \u0627\u0644\u0628\u062d\u0631\u064a\u0629 \u0645\u0646 \u0623\u062c\u0644 \u0642\u064a\u0627\u0645 \u0623\u0639\u0636\u0627\u0621 \u0623\u0633\u062f\u0631 \u0628\u0627\u0644\u0623\u0646\u0634\u0637\u0629 \u0627\u0644\u0631\u064a\u0627\u0636\u064a\u0629\" \u0623\u0646\u0634\u0623 \u062a\u0645 \u062a\u0639\u064a\u064a\u0646\u0647 \u0641\u064a \u0645\u0646\u0635\u0628 \u0643\u0628\u064a\u0631 \u0645\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u064a\u0629 \u0641\u064a 15 \u0623\u063a\u0633\u0637\u0633\/ \u0622\u0628 2016 \u0648\u0639\u0636\u0648\u0627\u064b \u0641\u064a \u0627\u0644\u0644\u062c\u0646\u0629 \u0627\u0644\u0631\u0626\u0627\u0633\u064a\u0629 \u0644\u0644\u0623\u0645\u0646 \u0648\u0627\u0644\u0633\u064a\u0627\u0633\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0627\u0631\u062c\u064a\u0629 \u0641\u064a 8 \u0623\u0643\u062a\u0648\u0628\u0631\/ \u062a\u0634\u0631\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0623\u0648\u0644 2018. \u0627\u0633\u062a\u0642\u0627\u0644 \u0645\u0646 \u0647\u0630\u0647 \u0627\u0644\u0645\u0646\u0627\u0635\u0628 \u0641\u064a 09 \u064a\u0646\u0627\u064a\u0631 \/ \u0643\u0627\u0646\u0648\u0646 \u0627\u0644\u062b\u0627\u0646\u064a 2020. \u062d\u0627\u0644\u064a\u0627\u064b: \u0627\u0644\u0631\u0626\u064a\u0633 \u0627\u0644\u0641\u062e\u0631\u064a \u0644\u0623\u0633\u062f\u0631\u060c \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0623\u0635\u0651\u0627\u0645\u060c \u0631\u0626\u064a\u0633 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u064a\u0648\u0633\u062f\u0631\u060c \u0639\u0636\u0648\u064a\u0629 \u0645\u062c\u0644\u0633 \u0625\u062f\u0627\u0631\u0629 \u0634\u0631\u0643\u0629 \u0635\u0627\u062f\u0627\u062a \u0627\u0644\u0645\u0633\u0627\u0647\u0645\u0629\u060c \u0639\u0636\u0648 \u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u0627\u062a\u062d\u0627\u062f \u0627\u0644\u0645\u0646\u0638\u0645\u0627\u062a \u063a\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062d\u0643\u0648\u0645\u064a\u0629 \u0641\u064a \u0627\u0644\u0639\u0627\u0644\u0645 \u0627\u0644\u0625\u0633\u0644\u0627\u0645\u064a (UNIW) \u0639\u0636\u0648\u064a\u0629 \u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u0644\u0645\u0646\u0638\u0645\u0627\u062a \u0627\u0644\u062a\u0637\u0648\u0639\u064a\u0629 \u0641\u064a \u062a\u0631\u0643\u064a\u0627 (TGTV)\u060c \u0639\u0636\u0648 \u0627\u0644\u0645\u062c\u0644\u0633 \u0627\u0644\u0627\u0633\u062a\u0634\u0627\u0631\u064a \u0627\u0644\u0623\u0639\u0644\u0649 \u0644\u062c\u0645\u0639\u064a\u0629 \u0627\u062a\u062d\u0627\u062f \u0627\u0644\u0639\u0644\u0645\u0627\u0621 \u0627\u0644\u0645\u0633\u0644\u0645\u064a\u0646 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u064a (IMSU) \u064a\u0646\u0641\u0630 \u0628\u0646\u0634\u0627\u0637 \u0645\u0647\u0627\u0645\u0647 \u0641\u064a. \u0645\u062a\u0632\u0648\u062c \u0648\u0644\u0647 \u0648\u0644\u062f\u0627\u0646 \u0648\u062e\u0645\u0633\u0629 \u0623\u062d\u0641\u0627\u062f \u0648\u0623\u0643\u062b\u0631 \u0645\u0646 \u0633\u062a\u0629 \u0645\u0646 \u0623\u0648\u0644\u0627\u062f \u0627\u0644\u0623\u062d\u0641\u0627\u062f \u0648\u064a\u062a\u062d\u062f\u062b \u0627\u0644\u0641\u0631\u0646\u0633\u064a\u0629. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 Who is Retired Brigadier General Adnan Tanr\u0131verdi?\u00a0 He was born in the village of Do\u011frug\u00f6z (Formerly E\u011frig\u00f6z) in the Ak\u015fehir district of Konya on November 8, 1944, as the only son of Ali Osman Tanr\u0131verdi, who was educated in the U\u015fak Madrasa, served as a religious officer, participated in the War of Independence and was awarded the War of Independence Medal. He finished primary, secondary and high school in Ak\u015fehir. After his secondary education, he worked as a primary school substitute teacher for one year in the 1962-1963 academic year. He studied at Istanbul University, Faculty of Science, Department of Zoology for a year in the 1963-1964 academic year.\u00a0Throughout his education life, he worked in production and trade activities by working as a journeyman in a bakery as well as planting, harvest, marketing works of his own farms starting from secondary school age. During his university education, he first worked at a Customs Broker, and then in 1963-1964, he served as Deputy Inspector at the Haydarpa\u015fa 16th Facilities Service Inspectorate of the State Railways Administration. He started studying the Military Academy in 1964. On August 30, 1966; he graduated from the Military Academy with an excellent degree as an Artillery Officer. In 1967, he finished the Artillery and Missile School Officer Basic Training in second.\u00a0He was assigned as Second Lieutenant in March 1967. In the same year he married Mrs. F\u00fcsun. Respectively he served in; 23rd Infantry Brigade, 8th Artillery Battalion (Istanbul), 10th Infantry Division Artillery Regiment (Tatvan), Battery Commands in 58th Artillery Private Training Brigade (Burdur) Headquarters Company and 1st Artillery Battalion On August 30, 1970, he was promoted to First Lieutenant, on August 30, 1973 he was promoted to the rank of Captain. He served as the Reserve Officer Company Commandant in the Artillery and Missile School Trainings Regiment Reserve Officer Battalion (Polatl\u0131) He studied at the Military Academy between 1976\u2013 1978 and gained the status of Staff Officer in 1978. He graduated from the Armed Forces Academy in 1980. As Staff Officer, he served as; Intelligence Branch Directorate and Deputy Chief of Staff at the 2nd Infantry Division Command (Adapazar\u0131) between 1978 and 1980; Academic Member at the Turkish Military Academy between 1980 and 1984; Deputy Chief of Staff at General Staff Special Warfare Department Logistics and Operations Branch Directorates between 1984 and 1986. He was promoted to Major on August 30, 1980, to Lieutenant Colonel on August 30, 1984 and to Colonel on August 30, 1987 with outstanding service. He attended Special Development Courses, Basic French Course and Unconventional Warfare Course before the academy. He served in the Turkish Republic of Northern Cyprus Civil Defense Organization Presidency between 1986 and 1988, As a Judge, Officer Membership in the 1st and 2nd Chambers of the Supreme Military Administrative Court and Deputy Head of the 1st Division between 1988 and 1990. He was appointed to the 8th Corps Artillery Regiment Command (Malazgirt) in 1990. He was promoted to Brigadier General on 30 August 1992 and as a General after serving as; 2nd Armored Brigade Commandant (Kartal) for three years between 1992 and 1995, Head of the Land Forces Health Department between 1995 and 1996, He was retired on August 30, 1996 due to lack of staff. After his retirement; He worked as the General Coordinator of \u00dcsk\u00fcdar FM Radio voluntarily for a year between 1997-1998. He took part in the Board of Directors of \u0130hl\u00e2s Marmara Evleri Mosque Construction and Aid Association on May 30, 2004. He served as the General President of the Association of Justice Defenders (ASDER) between November 28, 2004 - November 22, 2009. He served as a Member of the Board of Trustees of \u00dcsk\u00fcdar University between March 03, 2011 and November 01, 2021. The new ASDER Administrative staff deemed it appropriate that giving him the title of ASDER Honorary President. As ASDER Honorary President, he established, SADAT International Defense Consultancy Construction Industry and Trade Incorporated Company, on February 28, 2012, to provide consultancy to the organization and strategic use of the Armed Forces of Muslim Countries, to provide training on special subjects from the end user to the trainer level and to serve in the supply, procurement, maintenance and repair of weapons and vehicles, ASSAM \u2013 Association of Justice Defenders Strategic Studies Center, on May 24, 2013, for services to examine the technical principles of the unification of Islamic Countries and to form the appropriate conditions for laying the foundation of Islamic Union, YUSDER \u2013 Association of Yunus International Outdoor Sports and Sea Sports Club on January 19, 2013, for ASDER members to carry out sports activities He was appointed as the Chief Advisor to the President on August 15, 2016 and as a Member of the Presidential Security and Foreign Policy Committee on October 08, 2018. He resigned from these positions on January 09, 2020. He still actively carries out his duties as; ASDER Honorary President, ASSAM Chairman of Board of Directors, YUSDER Chairman of Board of Directors, SADAT Inc. Member of Board of Directors, Union of Non-Governmental Organizations of the Islamic World (UNIW) Member of the High Advisory Board, Turkish Voluntary Organizations Foundation (TGTV) Member of the High Advisory Board, International Union of Muslim Scholars (IUMS) Member of the High Advisory Board He is married and has two children, five grandchildren and six great-grandchildren. He can speak French","sameAs":["http:\/\/www.adnantanriverdi.com"],"url":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/author\/baskanassam\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6042","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6042"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6042\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6042"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/assam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=6042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}