28 Şubat 1997 tarihinde yaşanan ve literatüre “post-modern darbe” olarak geçen müdahale, Türkiye’nin demokratik gelişim sürecinde derin izler bırakmıştır. Milli iradenin siyaset kurumu üzerinden tecelli ettiği bir dönemde; seçilmiş hükümete yönelik baskılar, yönlendirmeler ve dayatmalar, demokrasi tarihimiz açısından ibretlik bir kırılma noktası olmuştur.
28 Şubat Süreci olarak anılan bu dönem; sadece siyasi iktidarı değil, toplumun geniş kesimlerini de etkileyen sonuçlar doğurmuştur. İnanç özgürlüğü, eğitim hakkı, çalışma hayatı ve kamusal alanda var olma iradesi üzerinde kurulan baskılar; temel hak ve özgürlükler bağlamında ciddi mağduriyetlere yol açmıştır. Üniversite kapılarında kurulan bariyerler, dereceye giren baş örtülü öğrencilerin salondan atılmalar, asker oğlunun yemin töreninde tel örgüler dışında bekletilen başörtülü analar-sakallı babalar, kamu görevinden uzaklaştırmalar ve fişlemeler; demokrasiye balans ayarı verme anlayışının somut tezahürleri olarak hafızalara kazınmıştır.
Demokratik sistemlerde meşruiyetin yegâne kaynağı millettir. Seçilmiş iradeye karşı vesayetçi mekanizmaların devreye sokulması; hukuk devleti ilkesini zedelediği gibi, kurumsal güveni de aşındırır. 28 Şubat süreci, sivil-asker ilişkilerinde demokratik denge ve şeffaflığın ne denli hayati olduğunu açık biçimde göstermiştir.
Aradan geçen 29 yıla rağmen, bu dönemin ortaya koyduğu temel dersler güncelliğini korumaktadır:
- Demokrasi, sadece sandıktan ibaret değildir; aynı zamanda hukuk güvencesi ve kurumsal denge rejimidir.
- Temel hak ve özgürlükler, dönemsel siyasi atmosferlere göre askıya alınamaz.
- Devletin asli görevi, toplumsal çeşitliliği baskılamak değil; güvence altına almaktır.
- Vesayetçi zihniyetin her türlüsü, hangi gerekçeyle ortaya çıkarsa çıksın, demokratik meşruiyetle bağdaşmaz.
Bugün yapılması gereken; geçmişle yüzleşmeyi bir rövanş duygusuna dönüştürmek değil, kişisel hak ve inanç özgürlüğü bilincini kurumsallaştırmaktır. Ama unutulmamalıdır ki hesaba çekilmeyen aktörler aynı pervasızlıkla halen darbelere ortam oluşturma hevesinden vazgeçmemiştir. Güçlü demokrasi; hesap verebilir kurumlar, bağımsız yargı, özgür medya ve bilinçli bir sivil toplumla mümkündür. Toplumsal hafızayı diri tutmak ve sorumluların hesap vermesi, benzer müdahalelerin bir daha yaşanmaması için en önemli teminattır.
28 Şubat Post Modern darbesinin yıldönümünde; milli iradeye yönelik her türlü müdahaleyi bir kez daha kınıyor, demokrasi dışı arayışların ülkemize bedel ödettiğini hatırlatıyoruz. Türkiye’nin geleceği; vesayet tartışmalarında değil, hukuk devleti ve çoğulcu demokrasi ilkelerinde yükselmelidir.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur. 28 Şubat 2026
Melih TANRIVERDİ
Yönetim Kurulu Başkanı
